HÂFIZ, Abdüllatîf/Ali, Ümmî Sinân Hâfızı

(d. ?/? - ö. 1688/1099 sonu-1100 başı)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 17. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

İstanbul’da doğdu. Meşhur musikişinas Südcüzâde İsâ Efendi (ö.1037/1627)'nin oğludur. Bu sebeple Südcüzâde ismi ile tanınır. Adı, Safâyî’ye göre Ali (Çapan 2005: 153); Sâlim ve Şeyhî’ye göre Abdüllatîf’tir. (İnce 2005: 282; Özcan 1989: 2/55 ). Gençlik yıllarında Halvetiyye Şeyhi Ümmî Sinânzâde Hasan Efendi'ye intisap ederek onun hizmetinde bulundu. Bundan dolayı Ümmî Sinân Hâfızı olarak şöhret kazandı. Hayatını tekke ve zaviyelerde geçiren Hâfız Abdüllatif Efendi, çıktığı hac yolculuğunda, bu vazifeyi yerine getiremeden Kahire’de öldü. Vefat tarihi, Safâyî’ye göre 1099 / 1688 sonu (Çapan 2005: 153); Sâlim, Şeyhî’ye ve Nâil Tuman’a göre ise 1100 / 1688başı'dır. Mezarı Kahire'dedir. (İnce 2005: 282; Özcan 1989: 55-56; Kurnaz 2001:176)

Şiirlerinde Hâfız mahlâsını kullanan şairin Ayvansarâyî Vefeyâtı'nda bir Dîvân’ı olduğu söyleniyorsa da nüshasına bugüne kadar rastlanmamıştır. (Kurnaz 2001:176)

Safâyî, Hâfız'ın musikideki yeteneğini özellikle vurgular ve onu beste yapmaya muktedir kabiliyetli bir şair olarak nitelendirir. (Çapan 2005: 153) Sâlim, şairin Safâyî Tezkiresi’nde de yer alan iki ilâhîsini, şiir örneği olarak tezkiresine almış ve bunların yine Hâfız tarafından bestelendiğini söylemiştir. (İnce 2005: 282 ). Şeyhî ise kaynaklarda ittifak edilen, Hâfız'ın musikişinaslığını teyit eder. (Özcan 1989: 55-56)

Hâfız'ın mevcut şiirleri, onun daha çok tasavvufî içerikli şiirler yazdığını ve bu şiirlerin teknik açıdan başarılı olduğunu göstermektedir.

Kaynakça

Çapan, Pervin (hzl.) (2005). Mustafa Safâyî Efendi Tezkire-i Safâyî: Nuhbetü’l-Âsâr Min Fevâ’idi’l-Eş’âr İnceleme-Metin-İndeks. Ankara: AKM Yay.

İnce, Adnan (hzl.) (2005). Sâlim Efendi Tezkiretü’ş-Şu‘arâ. Ankara: AKM Yay.

İpekten, Halûk, M. İsen, R.Toparlı, N. Okçu ve T. Karabey (1998). Tezkirelere Göre Divan Edebiyatı İsimler Sözlüğü. Ankara: KTB Yay.

Kurnaz, Cemal ve M. Tatçı (hzl.)(2001). Mehmed Nâil Tuman Tuhfe-i Nâilî-Divan Şairlerinin Muhtasar Biyografileri. Ankara:Bizim Büro Yay.

Kurnaz Cemal ve M.Tatcı (hzl.) (2000). Bursalı Mehmed TâhirOs­manlı Müellifleri. C.2. Ankara: Bizim Büro Yay. 137.

Mehmed Süreyya (1311). Sicill-i Osmânî Yâhud Tezkire-i Meşâhir-i Osmâniyye. C. 3. İstanbul: Matbaa-i Âmire. 360.

Özcan, Abdulkadir (hzl.) (1989). Şeyhî Mehmed Efendi Şakâ’ik-i Nu’mâniye ve Zeyilleri “Vakâyiü’l-Fudalâ.” C. 2. İstanbul: Çağrı Yay.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: PROF. DR. İSMAİL HAKKI AKSOYAK
Yayın Tarihi: 07.12.2013

Eserlerinden Örnekler

Karîn-i bezm-i erbâb-ı hevâyam yâ Resûlallâh

Harîm-i kurb-ı kûyundan cüdâyam yâ Resûlallâh

Yeter oldum yeter gark-âb-ı gird-âb-ı yem-i hecrün

Ezelden hazretünle âşnâyam yâ Resulallâh

Vücûdum tîğ-ı aşkunla ser-â-pâ çâk çâk olsun

Yolunda Hâfız'am muhlis gedâyam yâ Resulallâh 

(İnce, Adnan (hzl.) (2005). Sâlim Efendi Tezkiretü’ş-Şu‘arâ. Ankara: AKM Yay.282)


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Muallim Nacid. 1850 - ö. 13 Nisan 1893Doğum YeriGörüntüle
2BEZMÎ, Mustafa Bezmî Çelebid. ? - ö. 1658-59Doğum YeriGörüntüle
3Nigar Hanımd. 1862 - ö. 1 Nisan 1918Doğum YeriGörüntüle
4Muallim Nacid. 1850 - ö. 13 Nisan 1893Doğum YılıGörüntüle
5BEZMÎ, Mustafa Bezmî Çelebid. ? - ö. 1658-59Doğum YılıGörüntüle
6Nigar Hanımd. 1862 - ö. 1 Nisan 1918Doğum YılıGörüntüle
7Muallim Nacid. 1850 - ö. 13 Nisan 1893Ölüm YılıGörüntüle
8BEZMÎ, Mustafa Bezmî Çelebid. ? - ö. 1658-59Ölüm YılıGörüntüle
9Nigar Hanımd. 1862 - ö. 1 Nisan 1918Ölüm YılıGörüntüle
10Muallim Nacid. 1850 - ö. 13 Nisan 1893MeslekGörüntüle
11BEZMÎ, Mustafa Bezmî Çelebid. ? - ö. 1658-59MeslekGörüntüle
12Nigar Hanımd. 1862 - ö. 1 Nisan 1918MeslekGörüntüle
13Muallim Nacid. 1850 - ö. 13 Nisan 1893Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14BEZMÎ, Mustafa Bezmî Çelebid. ? - ö. 1658-59Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15Nigar Hanımd. 1862 - ö. 1 Nisan 1918Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16Muallim Nacid. 1850 - ö. 13 Nisan 1893Madde AdıGörüntüle
17BEZMÎ, Mustafa Bezmî Çelebid. ? - ö. 1658-59Madde AdıGörüntüle
18Nigar Hanımd. 1862 - ö. 1 Nisan 1918Madde AdıGörüntüle