HÂFIZ, Abdüllatîf/Ali, Ümmî Sinân Hâfızı

(d. ?/? - ö. 1688/1099 sonu-1100 başı)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 17. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

İstanbul’da doğdu. Meşhur musikişinas Südcüzâde İsâ Efendi (ö.1037/1627)'nin oğludur. Bu sebeple Südcüzâde ismi ile tanınır. Adı, Safâyî’ye göre Ali (Çapan 2005: 153); Sâlim ve Şeyhî’ye göre Abdüllatîf’tir. (İnce 2005: 282; Özcan 1989: 2/55 ). Gençlik yıllarında Halvetiyye Şeyhi Ümmî Sinânzâde Hasan Efendi'ye intisap ederek onun hizmetinde bulundu. Bundan dolayı "Ümmî Sinân Hâfızı" olarak şöhret kazandı. Hayatını tekke ve zaviyelerde geçiren Hâfız Abdüllatif Efendi, çıktığı hac yolculuğunda, bu vazifeyi yerine getiremeden Kahire’de öldü. Vefat tarihi, Safâyî’ye göre 1099 / 1688 sonu (Çapan 2005: 153); Sâlim, Şeyhî’ye ve Nâil Tuman’a göre ise 1100 / 1688başı'dır. Mezarı Kahire'dedir. (İnce 2005: 282; Özcan 1989: 55-56; Kurnaz 2001:176)

Şiirlerinde Hâfız mahlâsını kullanan şairin Ayvansarâyî Vefeyâtı'nda bir Dîvân’ı olduğu söyleniyorsa da nüshasına bugüne kadar rastlanmamıştır. (Kurnaz 2001:176)

Safâyî, Hâfız'ın musikideki yeteneğini özellikle vurgular ve onu beste yapmaya muktedir kabiliyetli bir şair olarak nitelendirir. (Çapan 2005: 153) Sâlim, şairin Safâyî Tezkiresi’nde de yer alan iki ilâhîsini, şiir örneği olarak tezkiresine almış ve bunların yine Hâfız tarafından bestelendiğini söylemiştir. (İnce 2005: 282 ). Şeyhî ise kaynaklarda ittifak edilen, Hâfız'ın musikişinaslığını teyit eder. (Özcan 1989: 55-56)

Hâfız'ın mevcut şiirleri, onun daha çok tasavvufî içerikli şiirler yazdığını ve bu şiirlerin teknik açıdan başarılı olduğunu göstermektedir.

Kaynakça

Çapan, Pervin (hzl.) (2005). Mustafa Safâyî Efendi Tezkire-i Safâyî: Nuhbetü’l-Âsâr Min Fevâ’idi’l-Eş’âr İnceleme-Metin-İndeks. Ankara: AKM Yay.

İnce, Adnan (hzl.) (2005). Sâlim Efendi Tezkiretü’ş-Şu‘arâ. Ankara: AKM Yay.

İpekten, Halûk, M. İsen, R.Toparlı, N. Okçu ve T. Karabey (1998). Tezkirelere Göre Divan Edebiyatı İsimler Sözlüğü. Ankara: KTB Yay.

Kurnaz, Cemal ve M. Tatçı (hzl.)(2001). Mehmed Nâil Tuman Tuhfe-i Nâilî-Divan Şairlerinin Muhtasar Biyografileri. Ankara:Bizim Büro Yay.

Kurnaz Cemal ve M.Tatcı (hzl.) (2000). Bursalı Mehmed TâhirOs­manlı Müellifleri. C.2. Ankara: Bizim Büro Yay. 137.

Mehmed Süreyya (1311). Sicill-i Osmânî Yâhud Tezkire-i Meşâhir-i Osmâniyye. C. 3. İstanbul: Matbaa-i Âmire. 360.

Özcan, Abdulkadir (hzl.) (1989). Şeyhî Mehmed Efendi Şakâ’ik-i Nu’mâniye ve Zeyilleri,Vekâyiü’l-Fudalâ.”C. 2. İstanbul: Çağrı Yay.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: PROF. DR. İSMAİL HAKKI AKSOYAK
Yayın Tarihi: 07.12.2013
Güncelleme Tarihi: 28.11.2020

Eserlerinden Örnekler

Karîn-i bezm-i erbâb-ı hevâyam yâ Resûlallâh

Harîm-i kurb-ı kûyundan cüdâyam yâ Resûlallâh

Yeter oldum yeter gark-âb-ı gird-âb-ı yem-i hecrün

Ezelden hazretünle âşnâyam yâ Resulallâh

Vücûdum tîğ-ı aşkunla ser-â-pâ çâk çâk olsun

Yolunda Hâfız'am muhlis gedâyam yâ Resulallâh 

(İnce, Adnan (hzl.) (2005). Sâlim Efendi Tezkiretü’ş-Şu‘arâ. Ankara: AKM Yay.282.)


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1DÂNİŞ MEHMED, Safiye Sultân-zâded. ? - ö. 1837Doğum YeriGörüntüle
2Eyüp Aygün Tayşird. 1979 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3CEM\'Î, Mehmed Cem\'î Efendid. ? - ö. 1659/1660Doğum YeriGörüntüle
4DÂNİŞ MEHMED, Safiye Sultân-zâded. ? - ö. 1837Doğum YılıGörüntüle
5Eyüp Aygün Tayşird. 1979 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
6CEM\'Î, Mehmed Cem\'î Efendid. ? - ö. 1659/1660Doğum YılıGörüntüle
7DÂNİŞ MEHMED, Safiye Sultân-zâded. ? - ö. 1837Ölüm YılıGörüntüle
8Eyüp Aygün Tayşird. 1979 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
9CEM\'Î, Mehmed Cem\'î Efendid. ? - ö. 1659/1660Ölüm YılıGörüntüle
10DÂNİŞ MEHMED, Safiye Sultân-zâded. ? - ö. 1837MeslekGörüntüle
11Eyüp Aygün Tayşird. 1979 - ö. ?MeslekGörüntüle
12CEM\'Î, Mehmed Cem\'î Efendid. ? - ö. 1659/1660MeslekGörüntüle
13DÂNİŞ MEHMED, Safiye Sultân-zâded. ? - ö. 1837Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14Eyüp Aygün Tayşird. 1979 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15CEM\'Î, Mehmed Cem\'î Efendid. ? - ö. 1659/1660Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16DÂNİŞ MEHMED, Safiye Sultân-zâded. ? - ö. 1837Madde AdıGörüntüle
17Eyüp Aygün Tayşird. 1979 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18CEM\'Î, Mehmed Cem\'î Efendid. ? - ö. 1659/1660Madde AdıGörüntüle