HAFIZ, Hafız Purhesen

(d. 21.03.1979 / ö. ?)
âşık
(Âşık ve Tekke / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

21 Mart 1979 yılında İran’ın Karadağ bölgesinin Burunduk köyünde doğan ve 1988 yılında ailesiyle birlikte Tebriz’e göç etmek zorunda kalan Âşık Hafız Purhesen, küçük yaşta toylarda dinlediği âşıklardan etkilenerek âşıklık eğitimi almaya karar verir. 15 yaşında Tebriz’de âşık okulu işleten Âşık Sadakat Genceli’nin yanında saz eğitimi almaya başlar. Bu eğitimi esnasında Âşık Hacı İmran, Âşık Aziz Şehnazî ve Âşık Sefer Zariî’den ise âşık edebiyatı dersleri alır ve 4 yıllık eğitiminin ardından âşıklığa başlar (Revan 2004: 227; Özdamar 2010; Abbasî vd. 2013: 350).

Tebriz başta olmak üzere Karadağ’daki tüm şehir ve köylerdeki toy ve programlarda saz çalıp şiir okuyan, destan anlatan ve sanatını icra eden Âşık Hafız Purhesen, günümüzde Tebriz’de yaşamaktadır. Tebriz Gecil Kapısı’ndaki Elseven Âşıklar Kahvesi’nin müdavimlerindendir (Özdamar 2010; Özdamar 2014: 185).

Ustalarından “usta malı” destanlar öğrenen Âşık Hafız Purhesen, günümüzde Köroğlu Destanı’nın bazı kolları ile Garip ile Şahsenem, Abbas ile Gülgez, Mesum ile Dilefruz, Elesger Ocağı ve Novres İman destanlarını anlatabilmektedir (Abbasî vd. 2013: 350).

Şiirlerinde “Hafız” mahlasını kullanan Âşık Hafız Purhesen, ustalarından öğrendiği onlarca “usta malı” şiirlerin etkisiyle şiir yaratmaya başladığını ve bunların bir kısmını toylarda ve çeşitli programlarda icra ettiğini söylemektedir (Özdamar 2010).

Âşık Hafız Purhesen’in şiirlerinde Karadağ ve Azerbaycan kimliği ön plana çıkmaktadır. Azerbaycan toprakları üzerinde yaşayan halkının kültürel unsurlarının tamamı âşığın şiirlerinde kendine yer bulmuştur.

Tebrizli bazı âşıkların da toy ve programlarda okuduğunu iddia ettiğini söylediği “oğul” redifli şiiri, âşığa göre hem oğlunun hem de Azerbaycan’da yaşayanlar için bir rehber olmalıdır. Şiirinde; “Atalar da deyib bele bir misal/ Dosta hayin bahan çar (kör) olar oğul.” diyen âşık, muhayyilesinde yarattığı ideal insanın özelliklerini atasözlerini kullanarak gelecek nesillere ulaştırmayı hedefler (Özdamar 2014: 185).

Kaynakça

Abbasi, Kazım, Ahad Ferehmendi, Ali Berazende, Mehemmed Alipur Makadem (2013). Tebriz Folkloru 1. Kitap (Tebriz’den Toplanmış Folklor Örnekleri). Bakü: Nurlan.

Âşık Hafız Purhesen, 1979, Karadağ doğumlu, okuma-yazmayı biliyor, âşık. [Fazıl Özdamar tarafından 26.07.2010 tarihinde, Tebriz Elseven Âşıklar Kahvesi’nde ve Genceli Âşık Okulu’nda yapılan görüşme].

Özdamar, Fazıl (2014). Tebriz Âşıklık Geleneği ve Tebrizli Âşık Ali (Ali Feyzullahî Vahid). Ankara: Berikan Yay.

Revan, Ahmet Rovşen (1383/2004). Âşıklar - El Elçileri. Tahran: İntişarat-ı Hadi.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DR. FAZIL ÖZDAMAR
Yayın Tarihi: 23.02.2019

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1ABBAS, Abbas İncehasanoğlud. 1937 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2ELİ ŞAMİL OĞLU ŞAİROVd. 1911 - ö. 1943Doğum YeriGörüntüle
3ŞAKİR EYVAZOVd. 1891 - ö. 1970Doğum YeriGörüntüle
4ABBAS, Abbas İncehasanoğlud. 1937 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
5ELİ ŞAMİL OĞLU ŞAİROVd. 1911 - ö. 1943Doğum YılıGörüntüle
6ŞAKİR EYVAZOVd. 1891 - ö. 1970Doğum YılıGörüntüle
7ABBAS, Abbas İncehasanoğlud. 1937 - ö. ?MeslekGörüntüle
8ELİ ŞAMİL OĞLU ŞAİROVd. 1911 - ö. 1943MeslekGörüntüle
9ŞAKİR EYVAZOVd. 1891 - ö. 1970MeslekGörüntüle
10ABBAS, Abbas İncehasanoğlud. 1937 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
11ELİ ŞAMİL OĞLU ŞAİROVd. 1911 - ö. 1943Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
12ŞAKİR EYVAZOVd. 1891 - ö. 1970Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
13ABBAS, Abbas İncehasanoğlud. 1937 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
14ELİ ŞAMİL OĞLU ŞAİROVd. 1911 - ö. 1943Madde AdıGörüntüle
15ŞAKİR EYVAZOVd. 1891 - ö. 1970Madde AdıGörüntüle