HÂLÎ, Ahmed Hâlî Efendi

(d. ?/? - ö. ?/?)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 16. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Âlimler arasında “Sümmî seyyidü’s-sakaleyn” olarak anılan Ahmed Hâlî Efendi, İstanbullu'dur. Edepli, seçkin, zeki ve devrinde beğenilen biridir. Devletin ileri gelenleriyle bir arada bulunmuş, mal defterdarı olarak tayin edildiğinde işinde titiz davranmasıyla padişah ve vezirlerin takdirini kazanmıştır. Şiir alanında üslup sahibi, inşâda başarılıdır. Nitekim gece gündüz çalışarak pek çok ilme vâkıf olmuş, Farsçayı öğrenmiş, Nevâyî tarzına meylederek de her birine hakim olup devrinde bu bilgisiyle şöhret bulmuştur. Lugaz ve muammada adı duyulmuş; aruz ve kafiyede ikinci Câmî; gazelde Emîr-i Hüsrev; şiirlerinin dokunaklı; yeni manalar yaratmasıyla kasidenin Enverî’si; tarih düşürmede usta, sohbeti hoş bir zât olarak anılır. Ahmed Efendi’nin şiirleri hâlden uzak olmadığından âlim ve fâzıllardan Muslihiddin Lârî Efendi, onun şiirlerini duyduğunda ona Hâlî mahlasını vermiştir (Solmaz 2005: 127-29). 

Kaynakça

Kurnaz, Cemal- Tatcı, Mustafa (hzl.) (2001). Mehmet Nâil Tuman Tuhfe-i Nâilî Divân Şâirlerinin Muhtasar Biyografileri. Ankara: Bizim Büro Yay.

Solmaz, Süleyman (hzl.) (2005). Ahdî ve Gülşen-i Şu'arâsı. Ankara: AKM Yay. 

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: PROF. DR. İSMAİL HAKKI AKSOYAK
Yayın Tarihi: 06.03.2015
Güncelleme Tarihi: 02.11.2020

Eserlerinden Örnekler

Gazel

Düşde zülf-i yâri yunmada görüp fâl eyledüm

Dâl geldi devlet-i valsa anı dâl eyledüm

 

Nakd-i câme bûsesin azırganan cânâneyi

Râyegan pehlûya çekdüm bir aceb âl eyledüm

 

Nâsihün kavline meşgûl olmış iken câm ile

Âlem-i ıtlâka düşdüm terk-i işgâl eyledüm

 

Dest-bûs-ı yâre sa’y ile irişmez gördüm el

Pâyîne düşdüm bu cism-i zerdümi âl eyledüm

 

Ehl-i ışkun olmaga kâmil ‘ayârı Hâlî’yâ

Cism-i zerdüm pûte-i ışka salup kâl eyledüm

**

Çün mahzen oldı mihrüne gel kaçma sîneye

İrgür meta’-ı vaslunı tapşur hazîneye

 

Girdâb-ı eşküm içre tenüm döndi âh ile

Bâd-ı muhâlif ile atılmış sefîneye

**

Sevdüm seveli cân ile ol şûh dilberi

Derd ü belâdan olmadı bir lahza dil beri

 

Sûz-ı derûn-ı sîneye rûşen delîldür

Par par yanan fitîle-i dâgum alevleri

 

‘İyd-ı visâle eylemedüm te’hir bûsesin

Ta’lîk ider muhâle idüp şîve ol perî

 

Döymez doyunca baka ruh-ı yâre gözlerüm

Girse sehâb-ı zülf dahi mihr-i enveri

 

Sor leblerinden ol sanemün Hâlî’yâ haber

Dünyâda bilmek ister isen zevk-i kevseri

**

Nişân idüp cefâ tîrine her dem cism-i sad-çâki

Kaşı yayum yiter urdun tîr-i sehm-i sihem-nâki

 

Boyadı gökleri göge duhân-ı nâr-ı dil-sûzum

Alevler eyledi peydâ çıkup yagmaya eflâki

**

Firâk-ı la’l-i nâbunla belâ irişdi çok câna

Terahhum cân-ı âlem şol iki gözden akan kana

 

Hayâl-i yâr her dilde levend olmış gezer Hâlî

Sana vurdukda habs idüp anı arz eyle sultâna

Solmaz, Süleyman (hzl.) (2005). Ahdî ve Gülşen-i Şu'arâsı. Ankara: AKM Yay. 128-30. 


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1CA’FER, Zâtî-zâde Ca’fer Çelebid. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2TÂBİ'Î, FEYZÎ, Alî Tâbi'î Efendid. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3Kriton Dinçmend. 1946 - ö. 28 Temmuz 2008Doğum YeriGörüntüle
4CA’FER, Zâtî-zâde Ca’fer Çelebid. ? - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
5TÂBİ'Î, FEYZÎ, Alî Tâbi'î Efendid. ? - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
6Kriton Dinçmend. 1946 - ö. 28 Temmuz 2008Doğum YılıGörüntüle
7CA’FER, Zâtî-zâde Ca’fer Çelebid. ? - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
8TÂBİ'Î, FEYZÎ, Alî Tâbi'î Efendid. ? - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
9Kriton Dinçmend. 1946 - ö. 28 Temmuz 2008Ölüm YılıGörüntüle
10CA’FER, Zâtî-zâde Ca’fer Çelebid. ? - ö. ?MeslekGörüntüle
11TÂBİ'Î, FEYZÎ, Alî Tâbi'î Efendid. ? - ö. ?MeslekGörüntüle
12Kriton Dinçmend. 1946 - ö. 28 Temmuz 2008MeslekGörüntüle
13CA’FER, Zâtî-zâde Ca’fer Çelebid. ? - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14TÂBİ'Î, FEYZÎ, Alî Tâbi'î Efendid. ? - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15Kriton Dinçmend. 1946 - ö. 28 Temmuz 2008Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16CA’FER, Zâtî-zâde Ca’fer Çelebid. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17TÂBİ'Î, FEYZÎ, Alî Tâbi'î Efendid. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18Kriton Dinçmend. 1946 - ö. 28 Temmuz 2008Madde AdıGörüntüle