HALÎL, Damad Halîl Efendi

(d. 1821/1236 - ö. 1886/1303)
âlim
(Divan/Yazılı Edebiyat / 19. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Adana’nın Çeçeli Kazasına bağlı Somunlu köyünde 1236/1821 yılında doğmuştur. Babasının adı Sâlih, dedesinin ise Feyyâz'dır. İlk bilgileri köyünde tahsil etmiş, Tarsus’a giderek İstidlâliyye isimli eser müellifi olan Kabakçı Osman Efendi'nin derslerine devam ettikten sonra Bor’a gitmiş, fazıl ve büyük âlim Borlu Hacı Mahmûd Efendi'nin tedris halkasına katılmış; on yıl kadar ilim tahsilinden sonra 1849 tarihinde Kayseri'ye gelmiştir. Kayseri’de Sungurlu Hacı Abdullah Efendi'nin derslerine devam edip 1856’da icazet almıştır. Halîl Efendi’ye, Hacı Abdullah Efendi’nin ileri gelen icazetlilerinden olması, faziletli ve olgun oluşu, üstadı tarafından takdir edilmesi sebebiyle hocası, Kayseri'ye yerleşmesini tavsiye etmiş ve kızını da öğrencisiyle evlendirmiştir. Bundan sonra, Halîl Efendi, “Dâmâd Halîl Efendi” unvanıyla meşhur olmuş; otuz seneye yakın Serçeoğlu Camisi'nde imamlık yapmış, aynı zamanda çeşitli dinî ilimlerin de yayılması için gayret sarfetmiştir. 1874’te Kayseri müftüsü olmuş, 1880 senesi Mayıs ayının başına kadar bu görevde bulunmuş, hemen ardından İstanbul’a giderek kadılık görevi yapmaya başlamıştır. Bir müddet sonra Kayseri'ye dönmüş ve 1303/1886’da vefat ederek, bir zamanlar Kurşunlu Camisi çevresinde bulunan kabristana defnedilmiştir.

Büyük Hüseyin Efendi Medresesi'nin müderrislik ve Câmi-i Kebîr'in imamlık vazifesi beratla kendisine verilmiş, bu görevleri de kusursuz bir şekilde yerine getirmiş, bu arada, Sahabiye Medresesi müderrisliğine de vekalet etmiştir. Kaynakların bildirdiğine göre yüz altmış üç talebeye icazet vermiştir. Oğlu Süleyman Efendi de babasının vefatından sonra çok yaşamayıp vefat etmiştir.

Kaynaklar, akli ve nakli ilimlerde münakaşa ve münazaraya muktedir, rahat konuşabilen, tefsir usulü ve meani ilminde kudretli, eşsiz bir âlim olduğunu bildirmektedir. İstiarelere dair bazı yazıları varsa da, tertipli ve cilt hâline gelmiş telif eserlerine rastlanmamıştır.

Kaynakça

Diriöz, Meserret, Haydar Ali Diriöz (hzl.) (1991). Ahmed Nazîf, Kayseri Meşhurları (Kayseriyye Meşâhiri). Kayseri: Kayseri Valiliği İl Kültür Müdürlüğü Yay.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: PROF. DR. ATABEY KILIÇ
Yayın Tarihi: 13.11.2014

Eserlerinden Örnekler


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Behçet Çelikd. 26 Ekim 1968 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2KUL İBRAHİM/OZAN İBRAHİMd. 1876 - ö. 1959Doğum YeriGörüntüle
3Aydın, Durand. 13 Nisan 1960 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4NEVRES, Osmân Nevresd. 1820-1821 - ö. 1876Doğum YılıGörüntüle
5ZEKÎ, Refîk Efendi-zâde Mehmed Zekî Deded. 1821 - ö. 1882-83Doğum YılıGörüntüle
6KEMÂLÎ, Mustafad. 1821 - ö. 1892Doğum YılıGörüntüle
7GULÂMÎ, Sivaslıd. 1854 - ö. 1886Ölüm YılıGörüntüle
8HAYRET, Bahâeddîn Hayret Efendid. ? - ö. 1886Ölüm YılıGörüntüle
9AHMED HAMDİ, Rizelid. 1836?-1846? - ö. 1886?Ölüm YılıGörüntüle
10ÂGEHÎ, Mansurd. ? - ö. 1577MeslekGörüntüle
11MÜNÎRÎ, İbrahimd. ? - ö. 1617MeslekGörüntüle
12REŞÎD, Mustafad. ? - ö. 1759-60MeslekGörüntüle
13AYŞE VUSLAT HANIMd. ? - ö. 19. yy.Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14URYÂNÎd. ? - ö. 19. yy.Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15LEBÎB, Mehmed Lebîb Efendi, İstanbullud. 1789 - ö. 1867Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16BEDRÎ MEHMED EFENDİd. ? - ö. 1655Madde AdıGörüntüle
17AYÂNÎ, Cafer Ayânî Efendid. ? - ö. 1602-3'yılında hayattaMadde AdıGörüntüle
18RIZÂ, Yenişehir-Fenârî, Ali Rızaullah Efendid. 1764 - ö. 1855Madde AdıGörüntüle