HÂMİD, Bedrî Hüseyin Hâmid Efendi

(d. ?/? - ö. 1786-87/1201)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 18. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Asıl adı Bedri Hüseyin olan şair Niğde’nin Bor ilçesinde doğdu. Doğum tarihi bilinmemektedir. Tuhfe-i Nâilî (Kurnaz ve Tatçı 2001: 183, 185)’de “Hâmid veya Hayâlî” ve “Hâmid” adı altında iki farklı madde olarak kayıtlı olup, birinde Niğdeli, diğerinde ise Hayrabolulu olarak gösterilmektedir. Sicill-i Osmanî (Akbayar 1996: 598)’de de Hayrabolulu olarak kayıtlıdır. Gençlik yıllarında İstanbul’a geldi. Burada ilim ve irfan tahsil ederek mülâzım oldu. 1173/1759-60 yılında Şeyhülislâm Çelebizâde İsmail Âsım Efendi zamanında haric medresesinde müderrisliğe başladı. Sonra sırasıyla Muharrem 1177/Temmuz-Ağustos 1763’te Dersiyye-i Kılıç Ali Paşa, Rebiyülâhır 1179/Eylül-Ekim 1765’te Ka‘riyye-i Ali Paşa, Şevval 1182/Şubat-Mart 1769’da Ûlâ-yı İbrahim Paşa, 15 Zilhicce 1185/20 Mart 1772’de Bâlî Efendi medreselerine müderris atandı. Mûsıla-i Süleymâniye rütbesine yükseltildi. Fakat göreve başlayamadan 1201/1786-87 yılında İstanbul’da vefat etti. Vefat tarihi Tuhfe-i Nâilî (Kurnaz, M. Tatçı 2001: 183)’nin bir yeri ile Sicill-i Osmanî (Akbayar 1996: 598)’de 1180/1766-67 olarak gösterilmiştir.

İlim ve irfan sahibi, tarih düşürmede mahareti ile meşhur, şiir ve inşası eşsiz bir şairdi. Önceleri Hayâlî mahlasını kullanan şair, “Hayâlî” sözcüğündeki harflerin çokluğu ve yazılışının zorluğu düşüncesiyle Hâmid mahlasını tercih etti (Erdem 1994: 70). Eserlerine dair bir bilgi bulunmamaktadır. Kaynaklarda (Erdem 1994: 70-71; Kılıç yty.: 28) şiirlerinden örnekler yer almaktadır.

Kaynakça

Akbayar, Nuri (hzl.) (1996). Mehmed Süreyyâ Sicill-i Osmanî. C. 2. İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yay. 598.

Erdem, Sadık (hzl.) (1994). Râmiz ve Âdâb-ı Zurafâsı (İnceleme-Tenkitli Metin-İndeks-Sözlük). Ankara: AKM Yay. 70-71.

Erdem, Sadık (2004). “Afvî”. Türk Dünyası Ortak Edebiyatı, Türk Dünyası Edebiyatçıları Ansiklopedisi. C. 4. Ankara: AKM Yay. 383. 

İpekten, Halûk, M. İsen, R. Toparlı, N. Okçu, T. Karabey (1988). Tezkirelere Göre Divan Edebiyatı İsimler Sözlüğü. Ankara: KTB Yay. 182.

Kılıç, Filiz (hzl.) (yty.). Şefkat Tezkîre-i Şu‘arâ-yı Şefkat-i Bagdâdî.http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/Eklenti/10742,metinsbpdf.pdf?0 [erişim tarihi: 20.08.2014]. 28.

Kurnaz, Cemâl, M. Tatçı (hzl.) (2001). Mehmed Nâil Tuman, Divan Şairlerinin Muhtasar Biyografileri. C. I-II. Ankara: Bizim Büro Yay. I/183, 185.

Oğraş, Rıza (hzl.) (2001). Esad Mehmed Efendi ve Bağçe-i Safâ-Endûz’u İnceleme-Metin. Burdur: http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/Eklenti/10734,bahcepdf.pdf?0 [erişim tarihi: 20.08.2014]. 108.

Türk Dili ve Edebiyatı Ansiklopedisi (1981). “Hâmid, Bedri Hüseyin”. C. 4. İstanbul: Dergâh Yay. 85.

Türk Dili ve Edebiyatı Ansiklopedisi (1981). “Hâmid Hüseyin (Borlu)”. C. 4. İstanbul: Dergâh Yay. 86.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: PROF. DR. BEYHAN KESİK
Yayın Tarihi: 23.08.2014

Eserlerinden Örnekler

Şikenc-i turre-i zülfünde meh nihân oldu

Hamîr-i sûde-i şeb mâye-i zebân oldu

Kılıç, Filiz (hzl.) (yty.). Şefkat Tezkîre-i Şu‘arâ-yı Şefkat-i Bagdâdî.http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/Eklenti/10742,metinsbpdf.pdf?0 [erişim tarihi: 20.08.2014]. 28.

[Târîh]

Ey Hâmid-i fütâde târîhin it ifâde

Dürrî Efendi-zâde müftî-i enver oldı -sene 1169-

Erdem, Sadık (hzl.) (1994). Râmiz ve Âdâb-ı Zurafâsı (İnceleme-Tenkitli Metin-İndeks-Sözlük). Ankara: AKM Yay. 70-71.


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Ali Mustafa Soylud. 1907 - ö. 31 Mayıs 1974Doğum YeriGörüntüle
2SADIKd. 1864 - ö. 1951Doğum YeriGörüntüle
3ZAMÎRÎ, İsmail Efendid. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4Ali Mustafa Soylud. 1907 - ö. 31 Mayıs 1974Doğum YılıGörüntüle
5SADIKd. 1864 - ö. 1951Doğum YılıGörüntüle
6ZAMÎRÎ, İsmail Efendid. ? - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
7Ali Mustafa Soylud. 1907 - ö. 31 Mayıs 1974Ölüm YılıGörüntüle
8SADIKd. 1864 - ö. 1951Ölüm YılıGörüntüle
9ZAMÎRÎ, İsmail Efendid. ? - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
10Ali Mustafa Soylud. 1907 - ö. 31 Mayıs 1974MeslekGörüntüle
11SADIKd. 1864 - ö. 1951MeslekGörüntüle
12ZAMÎRÎ, İsmail Efendid. ? - ö. ?MeslekGörüntüle
13Ali Mustafa Soylud. 1907 - ö. 31 Mayıs 1974Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14SADIKd. 1864 - ö. 1951Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15ZAMÎRÎ, İsmail Efendid. ? - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16Ali Mustafa Soylud. 1907 - ö. 31 Mayıs 1974Madde AdıGörüntüle
17SADIKd. 1864 - ö. 1951Madde AdıGörüntüle
18ZAMÎRÎ, İsmail Efendid. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle