HANDÂN, Şâh Handân-ı Jülîde-mûy

(d. ?/? - ö. 830 ?/1426-27 ?)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / Başlangıç-15. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Adı Handân’dır. Saç ve sakalının karışıklığından ötürü Şâh Handân-ı Jülîde-mûy olarak tanınmış derviş-meşrep bir zattır. Doğum yerinin Ahdî (Solmaz 2005: 296) Buhara; Tuman (2001: 259) ise, Diyarbakır veya Buhara olduğunu belirtmiştir. Handân’ın hayatı ile ilgili en geniş bilgileri veren Ahdî (Solmaz 2005: 296-297) ve Alî Emîrî’ye (1328: 296) göre Şâh Handân, kardeşi Seyyid Nesîmî gibi ilim tahsil ettikten sonra Nişabur ve Isfahan’ı dolaşıp Kabe’ye gitmiş, daha sonra Anadolu’ya gelerek dervişlik yolunda ilerlemiştir. Ömrünün çoğunu seyahatle geçirmiştir. Hangi tarikata mensup olduğu hakkında kaynaklarda bilgi yoktur. Ancak Şıhıyeva (2012: 80-81); Necâtî Bey’in, bir beytinde “Şâh Handân” ve “Ni’metullâhî” kelimelerini leff ü neşr oluşturacak şekilde kullanmasını, şairin Ni’metullâhî tarikatına bağlı olabileceğine işaret ettiğini belirtmiş ve isminin başındaki “Şâh” kelimesinin de aynı tarikat mensuplarına ait bir sıfat olduğuna değinmiştir. Şâh Handân, zamanının önemli şairleriyle yakınlık kurmuştur. Türkçe ve Farsça şiirler yazdığı bilgisi dışında eserleri ile ilgili bilgi bulunmamaktadır. Ahdî’ye göre o, iki dilde şiir ve nazire söylemeye yetkin biridir. Sözleri sebebiyle bir belaya uğrayacağını tahmin ettiği kardeşi Nesîmî’ye öğüt vermek amacıyla yazdığı “Gel bu sırrı kimseye fâş eyleme / Hân-ı hâssı âmmeye aş eyleme” beyti meşhurdur. Biri Farsça olmak üzere birkaç beyti belirlenen şairin bunlarda Allah aşkını işlediği görülmektedir.

Kaynakça

Alî Emîrî (1328). Tezkire-i Şu’arâ-yı Âmid. C. 1. İstanbul.

Canım, Rıdvan (hzl.) (2000). Latîfî, Tezkiretü’ş-Şu’arâ ve Tabsıratu’n-Nuzamâ (İnceleme-Metin). Ankara: AKM Yay.

Gölpınarlı, Abdülbaki (1988). “Nesîmî”. İslâm Ansiklopedisi. C. 9. Ankara: MEB Yay. 206-207.

İpekten, Haluk, M. İsen, N. Okçu, R. Toparlı (1988). Tezkirelere Göre Divan Edebiyatı İsimler Sözlüğü. Ankara: Kültür ve Turizm Bakanlığı Yay.

İsen, Mustafa (hzl.) (1994). Künhü’l-Ahbâr’ın Tezkire Kısmı. Ankara: AKM Yay.

Kurnaz, Cemal ve Mustafa Tatçı (hzl.) (2001). Tuhfe-i Nâilî - Divân Şâirlerinin Muhtasar Biyografileri. C. II. Ankara: Bizim Büro Yay.

Solmaz, Süleyman (hzl.) (2005). Ahdî ve Gülşen-i Şu’arâsı (İnceleme-Metin). Ankara: AKM Yay.

Şıhıyeva, Seadet (2012). “Necati Şiirinde Nesimiden Etkilenmenin Boyut ve Biçimleri”. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırma Dergisi 1 (2): 57-86. http://www.itobiad.com/upload/File/makale/1339186218.pdf [erişim tarihi: 10.03.2014].

Türk Dili ve Edebiyatı Ansiklopedisi (1981). C. 4. “Handân (Buhârâlı)”. İstanbul: Dergâh Yay. 96.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: ARAŞ. GÖR. ASLI GÜRSOY
Yayın Tarihi: 22.03.2014
Güncelleme Tarihi: 06.11.2020

Eserlerinden Örnekler

Şi’r

Pes ki çekdüm derd ü mihnet fürkat-i dil-dârdan

Göklere çıkdı duhânum sîne-i efkârdan


Nâle döndi cism-i Handân câna yetdi dûstlar

Mihnet-i eyyâm u ta’n-ı bî-had-i agyârdan

(Solmaz, Süleyman (2005). Ahdî ve Gülşen-i Şu’arâsı (İnceleme-Metin). Ankara: AKM Yay. 297.)

Şi’r

Şu’le-i nâr-ı Ene’l-Hak’dan tolıdur sînemüz

Gayr nakşından müberrâdur dil-i bî-kînemüz

(Solmaz, Süleyman (2005). Ahdî ve Gülşen-i Şu’arâsı (İnceleme-Metin). Ankara: AKM Yay. 297.)


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1AZMÎ, Ahmed, Diyarbakırlıd. ? - ö. 1831Doğum YeriGörüntüle
2HALİL KARGINd. 1923 - ö. 2009Doğum YeriGörüntüle
3İNÂYET, Kel/Gül İnâyetd. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4AZMÎ, Ahmed, Diyarbakırlıd. ? - ö. 1831Doğum YılıGörüntüle
5HALİL KARGINd. 1923 - ö. 2009Doğum YılıGörüntüle
6İNÂYET, Kel/Gül İnâyetd. ? - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
7AZMÎ, Ahmed, Diyarbakırlıd. ? - ö. 1831Ölüm YılıGörüntüle
8HALİL KARGINd. 1923 - ö. 2009Ölüm YılıGörüntüle
9İNÂYET, Kel/Gül İnâyetd. ? - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
10AZMÎ, Ahmed, Diyarbakırlıd. ? - ö. 1831Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
11HALİL KARGINd. 1923 - ö. 2009Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
12İNÂYET, Kel/Gül İnâyetd. ? - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
13AZMÎ, Ahmed, Diyarbakırlıd. ? - ö. 1831Madde AdıGörüntüle
14HALİL KARGINd. 1923 - ö. 2009Madde AdıGörüntüle
15İNÂYET, Kel/Gül İnâyetd. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle