HANDÂN, Şâh Handân-ı Jülîde-mûy

(d. ?/? - ö. 830 ?/1426-27 ?)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / Başlangıç-15. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Adı Handân’dır. Saç ve sakalının karışıklığından ötürü Şâh Handân-ı Jülîde-mûy olarak tanınmış derviş-meşrep bir zattır. Doğum yerinin Ahdî (Solmaz 2005: 296) Buhara; Tuman (2001: 259) ise, Diyarbakır veya Buhara olduğunu belirtmiştir. Handân’ın hayatı ile ilgili en geniş bilgileri veren Ahdî (Solmaz 2005: 296-297) ve Alî Emîrî’ye (1328: 296) göre Şâh Handân, kardeşi Seyyid Nesîmî gibi ilim tahsil ettikten sonra Nişabur ve Isfahan’ı dolaşıp Kabe’ye gitmiş, daha sonra Anadolu’ya gelerek dervişlik yolunda ilerlemiştir. Ömrünün çoğunu seyahatle geçirmiştir. Hangi tarikata mensup olduğu hakkında kaynaklarda bilgi yoktur. Ancak Şıhıyeva (2012: 80-81); Necâtî Bey’in, bir beytinde “Şâh Handân” ve “Ni’metullâhî” kelimelerini leff ü neşr oluşturacak şekilde kullanmasını, şairin Ni’metullâhî tarikatına bağlı olabileceğine işaret ettiğini belirtmiş ve isminin başındaki “Şâh” kelimesinin de aynı tarikat mensuplarına ait bir sıfat olduğuna değinmiştir. Şâh Handân, zamanının önemli şairleriyle yakınlık kurmuştur. Türkçe ve Farsça şiirler yazdığı bilgisi dışında eserleri ile ilgili bilgi bulunmamaktadır. Ahdî’ye göre o, iki dilde şiir ve nazire söylemeye yetkin biridir. Sözleri sebebiyle bir belaya uğrayacağını tahmin ettiği kardeşi Nesîmî’ye öğüt vermek amacıyla yazdığı “Gel bu sırrı kimseye fâş eyleme / Hân-ı hâssı âmmeye aş eyleme” beyti meşhurdur. Biri Farsça olmak üzere birkaç beyti belirlenen şairin bunlarda Allah aşkını işlediği görülmektedir.

Kaynakça

Alî Emîrî (1328). Tezkire-i Şu’arâ-yı Âmid. C. 1. İstanbul.

Canım, Rıdvan (hzl.) (2000). Latîfî, Tezkiretü’ş-Şu’arâ ve Tabsıratu’n-Nuzamâ (İnceleme-Metin). Ankara: AKM Yay.

Gölpınarlı, Abdülbaki (1988). “Nesîmî”. İslâm Ansiklopedisi. C. 9. Ankara: MEB Yay. 206-207.

İpekten, Haluk, M. İsen, N. Okçu, R. Toparlı (1988). Tezkirelere Göre Divan Edebiyatı İsimler Sözlüğü. Ankara: Kültür ve Turizm Bakanlığı Yay.

İsen, Mustafa (hzl.) (1994). Künhü’l-Ahbâr’ın Tezkire Kısmı. Ankara: AKM Yay.

Kurnaz, Cemal ve Mustafa Tatçı (hzl.) (2001). Tuhfe-i Nâilî - Divân Şâirlerinin Muhtasar Biyografileri. C. II. Ankara: Bizim Büro Yay.

Solmaz, Süleyman (hzl.) (2005). Ahdî ve Gülşen-i Şu’arâsı (İnceleme-Metin). Ankara: AKM Yay.

Şıhıyeva, Seadet (2012). “Necati Şiirinde Nesimiden Etkilenmenin Boyut ve Biçimleri”. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırma Dergisi 1 (2): 57-86. http://www.itobiad.com/upload/File/makale/1339186218.pdf [erişim tarihi: 10.03.2014].

Türk Dili ve Edebiyatı Ansiklopedisi (1981). C. 4. “Handân (Buhârâlı)”. İstanbul: Dergâh Yay. 96.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: ARAŞ. GÖR. ASLI GÜRSOY
Yayın Tarihi: 22.03.2014
Güncelleme Tarihi: 06.11.2020

Eserlerinden Örnekler

Şi’r

Pes ki çekdüm derd ü mihnet fürkat-i dil-dârdan

Göklere çıkdı duhânum sîne-i efkârdan


Nâle döndi cism-i Handân câna yetdi dûstlar

Mihnet-i eyyâm u ta’n-ı bî-had-i agyârdan

(Solmaz, Süleyman (2005). Ahdî ve Gülşen-i Şu’arâsı (İnceleme-Metin). Ankara: AKM Yay. 297.)

Şi’r

Şu’le-i nâr-ı Ene’l-Hak’dan tolıdur sînemüz

Gayr nakşından müberrâdur dil-i bî-kînemüz

(Solmaz, Süleyman (2005). Ahdî ve Gülşen-i Şu’arâsı (İnceleme-Metin). Ankara: AKM Yay. 297.)


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1MÜLHEM, Derviş Mülhem Efendid. ? - ö. 1816-17Doğum YeriGörüntüle
2BAHÂ, Es’ad bin Yahyâ el-Buhârî, Es’ad Bahâ Efendid. ? - ö. 1225-26Doğum YeriGörüntüle
3ÂZİM, Şaşı-zâde Osman Âzim Efendid. ? - ö. 1786Doğum YeriGörüntüle
4MÜLHEM, Derviş Mülhem Efendid. ? - ö. 1816-17Doğum YılıGörüntüle
5BAHÂ, Es’ad bin Yahyâ el-Buhârî, Es’ad Bahâ Efendid. ? - ö. 1225-26Doğum YılıGörüntüle
6ÂZİM, Şaşı-zâde Osman Âzim Efendid. ? - ö. 1786Doğum YılıGörüntüle
7MÜLHEM, Derviş Mülhem Efendid. ? - ö. 1816-17Ölüm YılıGörüntüle
8BAHÂ, Es’ad bin Yahyâ el-Buhârî, Es’ad Bahâ Efendid. ? - ö. 1225-26Ölüm YılıGörüntüle
9ÂZİM, Şaşı-zâde Osman Âzim Efendid. ? - ö. 1786Ölüm YılıGörüntüle
10MÜLHEM, Derviş Mülhem Efendid. ? - ö. 1816-17Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
11BAHÂ, Es’ad bin Yahyâ el-Buhârî, Es’ad Bahâ Efendid. ? - ö. 1225-26Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
12ÂZİM, Şaşı-zâde Osman Âzim Efendid. ? - ö. 1786Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
13MÜLHEM, Derviş Mülhem Efendid. ? - ö. 1816-17Madde AdıGörüntüle
14BAHÂ, Es’ad bin Yahyâ el-Buhârî, Es’ad Bahâ Efendid. ? - ö. 1225-26Madde AdıGörüntüle
15ÂZİM, Şaşı-zâde Osman Âzim Efendid. ? - ö. 1786Madde AdıGörüntüle