HÂNÎ (TEVFÎK), Mustafa Tevfîk Efendi

(d. 1705-06/1117 - ö. 1761-62/1175)
divan şairi ve hattat
(Divan/Yazılı Edebiyat / 18. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

1117/1705-06 yılında İstanbul'da doğdu. Doğumuna Tokâdî Mehmed Emîn Efendi, “Râci’-i Tevfîk-i Mevlâ Mustafâ” mısraını tarih düşürdü. Hânende Çıkrık Mehmed Ağa’nın kardeşidir. Bu yüzden Çıkrık Biraderi sanıyla tanındı. Sultan Ahmed’e yaptığı hizmetlerden dolayı Enderun Sarayı’na mülazım olan Mustafa Tevfîk Efendi zeamatle uğraştı. Ölüm tarihi hakkında kaynaklarda ihtilaf bulunmaktadır. Ölüm tarihi Müstakîm-zâde ve Fatîn’e göre 1175/1761-62; Râmiz, Es’ad ve Mehmed Süreyya’ya göre 1174/1760-61; Şefkat’e göre ise 1185/1771-72’dir. Ölüm sebebi üçüncü defa yakalandığı felç hastalığıdır. Edirne Kapısı dışında La’lî Çeşmesi karşısında defnedildi.

Hüsn-i hattın talik çeşidini Kâtip-zâde Mehmed Refî Efendi’dem meşk eden Mustafa Tevfîk Efendi, Âmâ Yusuf Efendi’den de usul görerek musikişinas oldu. Hacı Mehmed Ağa ile birlikte Tokâdî Şeyh Mehmed Efendi’ye intisap eden Mustafa Tevfîk Efendi, hattatlığı ve musikişinaslığının yanı sıra şairliğiyle de tanınmıştır. Şiirlerinde “Hânî” ve “Tevfîk” mahlaslarını kullanan şairin herhangi bir eserinin olup olmadığı hakkında kaynaklarda bilgi bulunmamaktadır.

Kaynakça

Akbayar, Nuri (hzl.) (1998). Mehmed Süreyya, Sicill-i Osmânî (Yâhud Tezkîre-i Meşâhir-i Osmânî). C. 5. İstanbul: Kültür Bakanlığı-Tarih Vakfı Ortak Yay. 1632.

Atâ, Tayyâr-zâde Ahmed (1293). Târîh-i Atâ. İstanbul. 213.

Erdem, Sadık (hzl.) (1994). Râmiz ve Âdâb-ı Zurefâsı, İnceleme-Tenkidli Metin-İndeks-Sözlük. Ankara: AKM Yay. 54-55.

Fatîn Dâvûd (1271). Hâtimetü’l-Eş’âr. İstanbul.

İpekten, Halûk, M. İsen, R. Toparlı, N. Okçu ve T. Karabey (1998). Tezkirelere Göre Divan Edebiyatı İsimler Sözlüğü. Ankara: KTB Yay.

Karatay, Halit (2008). Hattat Divân Şâirleri. Ankara: Akçağ Yay.

Kılıç, Filiz (hzl.). Şefkat. Tezkire-i Şu’arâ-yı Şefkat-i Bağdâdî. B. Ankara: KTB. Yay. E-kitap: http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/belge/1-83505/sefkat-i-bagdadi---tezkiretus-suara.html. [erişim tarihi: 01.02.2014]. 20-21.

Kurnaz, Cemal ve Mustafa Tatcı (hzl.) (2001). Mehmet Nâil Tuman, Tuhfe-i Nâilî- Dîvân Şâirlerinin Muhtasar Biyografileri. C. 1. Ankara: Bizim Büro Yay. 130.

Müstakîm-zâde Süleymân Sa’deddin (1928). Tuhfe-i Hattâtîn. İstanbul. 740.

Oğraş, Rıza (hzl.) (2001). Es’ad Mehmed Efendi ve Bâğçe-i Safâ-Endûz’u. Ankara: KB Yay. 93.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DOÇ. DR. YUNUS KAPLAN
Yayın Tarihi: 29.06.2014

Eserlerinden Örnekler

Gazel

Dilin giryeyle her dem incilâsı artar eksilmez

Silinmezse eger âyîne pâsı artar eksilmez

Ne rütbe ahd ü peymân eylese durmaz döner dâ’im

Bu çerh-i kec-revin subh u mesâsı artar eksilmez

Nümû-dâr eyledikde zîr-i fesden perçemin cânân

Muhassal âşıkın başdan belâsı artar eksilmez

Ne mikdâr ol tabîbim bezl-i ma’cûn-ı visâl etse

Yine dil-hasta-i dârü’ş-şifâsı artar eksilmez

Hele on dördüne girsin de ol meh-tâbı gör zîrâ

Meh-i nev kâmil oldukça ziyâsı artar eksilmez

Devâm-ı devlet-i hüsnün içün şeb-tâ-seher cânâ

Kulun Tevfîk-i bî-dâdın du’âsı artar eksilmez

Kılıç, Filiz (hzl.). Şefkat. Tezkire-i Şu’arâ-yı Şefkat-i Bağdâdî. B. Ankara: KTB. Yay. E-kitap: http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/belge/1-83505/sefkat-i-bagdadi---tezkiretus-suara.html. [erişim tarihi: 01.02.2014]. 20-21.


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Şerafettin Yaltkayad. 1879/1880 - ö. 1947Doğum YeriGörüntüle
2LEYLÂ HANIMd. ? - ö. 1848Doğum YeriGörüntüle
3İleri, Selimd. 30 Nisan 1949 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4Şerafettin Yaltkayad. 1879/1880 - ö. 1947Doğum YılıGörüntüle
5LEYLÂ HANIMd. ? - ö. 1848Doğum YılıGörüntüle
6İleri, Selimd. 30 Nisan 1949 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
7Şerafettin Yaltkayad. 1879/1880 - ö. 1947Ölüm YılıGörüntüle
8LEYLÂ HANIMd. ? - ö. 1848Ölüm YılıGörüntüle
9İleri, Selimd. 30 Nisan 1949 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
10Şerafettin Yaltkayad. 1879/1880 - ö. 1947MeslekGörüntüle
11LEYLÂ HANIMd. ? - ö. 1848MeslekGörüntüle
12İleri, Selimd. 30 Nisan 1949 - ö. ?MeslekGörüntüle
13Şerafettin Yaltkayad. 1879/1880 - ö. 1947Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14LEYLÂ HANIMd. ? - ö. 1848Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15İleri, Selimd. 30 Nisan 1949 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16Şerafettin Yaltkayad. 1879/1880 - ö. 1947Madde AdıGörüntüle
17LEYLÂ HANIMd. ? - ö. 1848Madde AdıGörüntüle
18İleri, Selimd. 30 Nisan 1949 - ö. ?Madde AdıGörüntüle