HÂNÎ (TEVFÎK), Mustafa Tevfîk Efendi

(d. 1705-06/1117 - ö. 1761-62/1175)
divan şairi ve hattat
(Divan/Yazılı Edebiyat / 18. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

1117/1705-06 yılında İstanbul'da doğdu. Doğumuna Tokâdî Mehmed Emîn Efendi, “Râci’-i Tevfîk-i Mevlâ Mustafâ” mısraını tarih düşürdü. Hânende Çıkrık Mehmed Ağa’nın kardeşidir. Bu yüzden Çıkrık Biraderi sanıyla tanındı. Sultan Ahmed’e yaptığı hizmetlerden dolayı Enderun Sarayı’na mülazım olan Mustafa Tevfîk Efendi zeamatle uğraştı. Ölüm tarihi hakkında kaynaklarda ihtilaf bulunmaktadır. Ölüm tarihi Müstakîm-zâde ve Fatîn’e göre 1175/1761-62; Râmiz, Es’ad ve Mehmed Süreyya’ya göre 1174/1760-61; Şefkat’e göre ise 1185/1771-72’dir. Ölüm sebebi üçüncü defa yakalandığı felç hastalığıdır. Edirne Kapısı dışında La’lî Çeşmesi karşısında defnedildi.

Hüsn-i hattın talik çeşidini Kâtip-zâde Mehmed Refî Efendi’dem meşk eden Mustafa Tevfîk Efendi, Âmâ Yusuf Efendi’den de usul görerek musikişinas oldu. Hacı Mehmed Ağa ile birlikte Tokâdî Şeyh Mehmed Efendi’ye intisap eden Mustafa Tevfîk Efendi, hattatlığı ve musikişinaslığının yanı sıra şairliğiyle de tanınmıştır. Şiirlerinde “Hânî” ve “Tevfîk” mahlaslarını kullanan şairin herhangi bir eserinin olup olmadığı hakkında kaynaklarda bilgi bulunmamaktadır.

Kaynakça

Akbayar, Nuri (hzl.) (1998). Mehmed Süreyya, Sicill-i Osmânî (Yâhud Tezkîre-i Meşâhir-i Osmânî). C. 5. İstanbul: KB-Tarih Vakfı  Yay. 1632.

Atâ, Tayyâr-zâde Ahmed (1293). Târîh-i Atâ. İstanbul. 213.

Erdem, Sadık (hzl.) (1994). Râmiz ve Âdâb-ı Zurefâsı, İnceleme-Tenkidli Metin-İndeks-Sözlük. Ankara: AKM Yay. 54-55.

Fatîn Dâvûd (1271). Hâtimetü’l-Eş’âr. İstanbul.

İpekten, Halûk, M. İsen, R. Toparlı, N. Okçu ve T. Karabey (1998). Tezkirelere Göre Divan Edebiyatı İsimler Sözlüğü. Ankara: KTB Yay.

Karatay, Halit (2008). Hattat Divân Şâirleri. Ankara: Akçağ Yay.

Kılıç, Filiz (hzl.). Şefkat. Tezkire-i Şu’arâ-yı Şefkat-i Bağdâdî. B. http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/belge/1-83505/sefkat-i-bagdadi---tezkiretus-suara.html. [erişim tarihi: 01.02.2014]. 20-21.

Kurnaz, Cemal ve Mustafa Tatcı (hzl.) (2001). Mehmet Nâil Tuman, Tuhfe-i Nâilî- Dîvân Şâirlerinin Muhtasar Biyografileri. C. 1. Ankara: Bizim Büro Yay. 130.

Müstakîm-zâde Süleymân Sa’deddin (1928). Tuhfe-i Hattâtîn. İstanbul. 740.

Oğraş, Rıza (hzl.) (2001). Es’ad Mehmed Efendi ve Bâğçe-i Safâ-Endûz’u. Ankara: KB Yay. 93.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DOÇ. DR. YUNUS KAPLAN
Yayın Tarihi: 29.06.2014

Eserlerinden Örnekler

Gazel

Dilin giryeyle her dem incilâsı artar eksilmez

Silinmezse eger âyîne pâsı artar eksilmez

Ne rütbe ahd ü peymân eylese durmaz döner dâ’im

Bu çerh-i kec-revin subh u mesâsı artar eksilmez

Nümû-dâr eyledikde zîr-i fesden perçemin cânân

Muhassal âşıkın başdan belâsı artar eksilmez

Ne mikdâr ol tabîbim bezl-i ma’cûn-ı visâl etse

Yine dil-hasta-i dârü’ş-şifâsı artar eksilmez

Hele on dördüne girsin de ol meh-tâbı gör zîrâ

Meh-i nev kâmil oldukça ziyâsı artar eksilmez

Devâm-ı devlet-i hüsnün içün şeb-tâ-seher cânâ

Kulun Tevfîk-i bî-dâdın du’âsı artar eksilmez

(Kılıç, Filiz (hzl.). Şefkat. Tezkire-i Şu’arâ-yı Şefkat-i Bağdâdî. B.  http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/belge/1-83505/sefkat-i-bagdadi---tezkiretus-suara.html. [erişim tarihi: 01.02.2014]. 20-21.)


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1ZEKÂ\'Î, Şeyh Mustafa Efendid. ? - ö. 1812-13Doğum YeriGörüntüle
2BÂKÎZÂDE REMZÎ, İsmaild. 1641-42 - ö. 01 Mayıs 1703Doğum YeriGörüntüle
3RE’FET, Mehmed Azîz, Vâsık-zâde, Madrûb-zâded. 1723 - ö. 1765Doğum YeriGörüntüle
4ZEKÂ\'Î, Şeyh Mustafa Efendid. ? - ö. 1812-13Doğum YılıGörüntüle
5BÂKÎZÂDE REMZÎ, İsmaild. 1641-42 - ö. 01 Mayıs 1703Doğum YılıGörüntüle
6RE’FET, Mehmed Azîz, Vâsık-zâde, Madrûb-zâded. 1723 - ö. 1765Doğum YılıGörüntüle
7ZEKÂ\'Î, Şeyh Mustafa Efendid. ? - ö. 1812-13Ölüm YılıGörüntüle
8BÂKÎZÂDE REMZÎ, İsmaild. 1641-42 - ö. 01 Mayıs 1703Ölüm YılıGörüntüle
9RE’FET, Mehmed Azîz, Vâsık-zâde, Madrûb-zâded. 1723 - ö. 1765Ölüm YılıGörüntüle
10ZEKÂ\'Î, Şeyh Mustafa Efendid. ? - ö. 1812-13MeslekGörüntüle
11BÂKÎZÂDE REMZÎ, İsmaild. 1641-42 - ö. 01 Mayıs 1703MeslekGörüntüle
12RE’FET, Mehmed Azîz, Vâsık-zâde, Madrûb-zâded. 1723 - ö. 1765MeslekGörüntüle
13ZEKÂ\'Î, Şeyh Mustafa Efendid. ? - ö. 1812-13Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14BÂKÎZÂDE REMZÎ, İsmaild. 1641-42 - ö. 01 Mayıs 1703Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15RE’FET, Mehmed Azîz, Vâsık-zâde, Madrûb-zâded. 1723 - ö. 1765Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16ZEKÂ\'Î, Şeyh Mustafa Efendid. ? - ö. 1812-13Madde AdıGörüntüle
17BÂKÎZÂDE REMZÎ, İsmaild. 1641-42 - ö. 01 Mayıs 1703Madde AdıGörüntüle
18RE’FET, Mehmed Azîz, Vâsık-zâde, Madrûb-zâded. 1723 - ö. 1765Madde AdıGörüntüle