HÂNÎ (TEVFÎK), Mustafa Tevfîk Efendi

(d. 1117/1705-06 - ö. 1175/1761-62)
divan şairi ve hattat
(Divan/Yazılı Edebiyat / 18. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

1117/1705-06 yılında İstanbul'da doğdu. Doğumuna Tokâdî Mehmed Emîn Efendi, “Râci’-i Tevfîk-i Mevlâ Mustafâ” mısraını tarih düşürdü. Hânende Çıkrık Mehmed Ağa’nın kardeşidir. Bu yüzden Çıkrık Biraderi sanıyla tanındı. Sultan Ahmed’e yaptığı hizmetlerden dolayı Enderun Sarayı’na mülazım olan Mustafa Tevfîk Efendi zeamatle uğraştı. Ölüm tarihi hakkında kaynaklarda ihtilaf bulunmaktadır. Ölüm tarihi Müstakîm-zâde ve Fatîn’e göre 1175/1761-62; Râmiz, Es’ad ve Mehmed Süreyya’ya göre 1174/1760-61; Şefkat’e göre ise 1185/1771-72’dir. Ölüm sebebi üçüncü defa yakalandığı felç hastalığıdır. Edirne Kapısı dışında La’lî Çeşmesi karşısında defnedildi.

Hüsn-i hattın talik çeşidini Kâtip-zâde Mehmed Refî Efendi’dem meşk eden Mustafa Tevfîk Efendi, Âmâ Yusuf Efendi’den de usul görerek musikişinas oldu. Hacı Mehmed Ağa ile birlikte Tokâdî Şeyh Mehmed Efendi’ye intisap eden Mustafa Tevfîk Efendi, hattatlığı ve musikişinaslığının yanı sıra şairliğiyle de tanınmıştır. Şiirlerinde “Hânî” ve “Tevfîk” mahlaslarını kullanan şairin herhangi bir eserinin olup olmadığı  bilinmemektedir.

Kaynakça

Akbayar, Nuri (hzl.) (1998). Mehmed Süreyya, Sicill-i Osmânî (Yâhud Tezkîre-i Meşâhir-i Osmânî). C. 5. İstanbul: KB-Tarih Vakfı  Yay. 1632.

Atâ, Tayyâr-zâde Ahmed (1293). Târîh-i Atâ. İstanbul. 213.

Erdem, Sadık (hzl.) (1994). Râmiz ve Âdâb-ı Zurefâsı, İnceleme-Tenkidli Metin-İndeks-Sözlük. Ankara: AKM Yay. 54-55.

Fatîn Dâvûd (1271). Hâtimetü’l-Eş’âr. İstanbul.

İpekten, Halûk, M. İsen, R. Toparlı, N. Okçu ve T. Karabey (1998). Tezkirelere Göre Divan Edebiyatı İsimler Sözlüğü. Ankara: KTB Yay.

Karatay, Halit (2008). Hattat Divân Şâirleri. Ankara: Akçağ Yay.

Kılıç, Filiz (hzl.). Şefkat. Tezkire-i Şu’arâ-yı Şefkat-i Bağdâdî. B. http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/belge/1-83505/sefkat-i-bagdadi---tezkiretus-suara.html. [erişim tarihi: 01.02.2014]. 20-21.

Kurnaz, Cemal ve Mustafa Tatcı (hzl.) (2001). Mehmet Nâil Tuman, Tuhfe-i Nâilî- Dîvân Şâirlerinin Muhtasar Biyografileri. C. 1. Ankara: Bizim Büro Yay. 130.

Müstakîm-zâde Süleymân Sa’deddin (1928). Tuhfe-i Hattâtîn. İstanbul. 740.

Oğraş, Rıza (hzl.) (2001). Es’ad Mehmed Efendi ve Bâğçe-i Safâ-Endûz’u. Ankara: KB Yay. 93.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DOÇ. DR. YUNUS KAPLAN
Yayın Tarihi: 29.06.2014
Güncelleme Tarihi: 02.12.2020

Eserlerinden Örnekler

Gazel

Dilin giryeyle her dem incilâsı artar eksilmez

Silinmezse eger âyîne pâsı artar eksilmez

 

Ne rütbe ahd ü peymân eylese durmaz döner dâ’im

Bu çerh-i kec-revin subh u mesâsı artar eksilmez

 

Nümû-dâr eyledikde zîr-i fesden perçemin cânân

Muhassal âşıkın başdan belâsı artar eksilmez

 

Ne mikdâr ol tabîbim bezl-i ma’cûn-ı visâl etse

Yine dil-hasta-i dârü’ş-şifâsı artar eksilmez

 

Hele on dördüne girsin de ol meh-tâbı gör zîrâ

Meh-i nev kâmil oldukça ziyâsı artar eksilmez

 

Devâm-ı devlet-i hüsnün içün şeb-tâ-seher cânâ

Kulun Tevfîk-i bî-dâdın du’âsı artar eksilmez

(Kılıç, Filiz (hzl.). Şefkat. Tezkire-i Şu’arâ-yı Şefkat-i Bağdâdî. B.  http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/belge/1-83505/sefkat-i-bagdadi---tezkiretus-suara.html. [erişim tarihi: 01.02.2014]. 20-21.)


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1NUTKÎ, ALİ DEDEd. 27 Temmuz 1762 - ö. 11 Ağustos 1804Doğum YeriGörüntüle
2ŞEHDÎ, Mustafa Şehdî Efendid. ? - ö. 1686-87Doğum YeriGörüntüle
3Ebüzziya Tevfikd. 1849 - ö. 27 Ocak 1913Doğum YeriGörüntüle
4NUTKÎ, ALİ DEDEd. 27 Temmuz 1762 - ö. 11 Ağustos 1804Doğum YılıGörüntüle
5ŞEHDÎ, Mustafa Şehdî Efendid. ? - ö. 1686-87Doğum YılıGörüntüle
6Ebüzziya Tevfikd. 1849 - ö. 27 Ocak 1913Doğum YılıGörüntüle
7NUTKÎ, ALİ DEDEd. 27 Temmuz 1762 - ö. 11 Ağustos 1804Ölüm YılıGörüntüle
8ŞEHDÎ, Mustafa Şehdî Efendid. ? - ö. 1686-87Ölüm YılıGörüntüle
9Ebüzziya Tevfikd. 1849 - ö. 27 Ocak 1913Ölüm YılıGörüntüle
10NUTKÎ, ALİ DEDEd. 27 Temmuz 1762 - ö. 11 Ağustos 1804MeslekGörüntüle
11ŞEHDÎ, Mustafa Şehdî Efendid. ? - ö. 1686-87MeslekGörüntüle
12Ebüzziya Tevfikd. 1849 - ö. 27 Ocak 1913MeslekGörüntüle
13NUTKÎ, ALİ DEDEd. 27 Temmuz 1762 - ö. 11 Ağustos 1804Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14ŞEHDÎ, Mustafa Şehdî Efendid. ? - ö. 1686-87Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15Ebüzziya Tevfikd. 1849 - ö. 27 Ocak 1913Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16NUTKÎ, ALİ DEDEd. 27 Temmuz 1762 - ö. 11 Ağustos 1804Madde AdıGörüntüle
17ŞEHDÎ, Mustafa Şehdî Efendid. ? - ö. 1686-87Madde AdıGörüntüle
18Ebüzziya Tevfikd. 1849 - ö. 27 Ocak 1913Madde AdıGörüntüle