HASAN, Kayserili

(d. ?/? - ö. ?/?)
Âşık
(Âşık / 19. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Asıl adı Hasan olan âşık Kayseri doğumludur. Doğum tarihi bilinmemektedir. Kayseri’nin Çakaloz Mahallesi’ndendir (Çapraz 2008: 141). Fahri Bilge’nin derlemeleri sayesinde haberdar olunan bir âşıktır. Fahri Bilge derlemelerine ‘Hasan Baba’ şeklinde kaydedilmiştir. Fahri Bilge, Hasan Baba’ya ait bilgileri o zamanlar (1937-1950) Kayseri’nin Kiçikapu mahallesinde bakkallık yapan oğlundan edinmiştir (Çapraz 2008: 141). “Kalın sesli, iri vücutlu, uzun sakallı ve esmer” bir zat olarak tanıtılan Hasan Baba’nın eskicilik yaparak geçimini sağladığı, askerlik vazifesini yerine getirirken Beloz’da esir düştüğü ve bu yüzden de harp destanları yazdığı bilgileri yer almaktadır (Çapraz 2008: 141).

Fahri Bilge derlemelerinde Hasan Baba’ya ait dört adet destan metni bulunmaktadır (Çapraz 2008: 141-144). Bu destanların ikisinde Kayseri’de yaşayan Ermenilerin 1894 yılında devlete karşı isyan etmeleri anlatılmaktadır. Diğerlerinde ise, Hasan Baba’nın kiraladığı bir eşek ile Talas’taki bağından ot getirirken, kendisinden sonra ot kesenlerin yolda onun geçmelerinden duyduğu üzüntü ile bekçi yazılmaya karar vermesi ve bekçilere hitabı söz konusudur. Destanlar, âşık tarzı destanlarda en çok kullanılan biçim olan düz koşma şeklinde söylenmiştir. Ayrıca destanlarda anlatım tutumu bakımından yermeye ve bilgilendirmeye yönelik işleyiş tarzının ön planda olduğu görülmektedir. Destanlarında mahallî söyleyişlerle de karşılaştığımız Hasan Baba, oldukça saf ve yalın bir dile sahiptir. Özellikle Ermenilerin isyanı münasebetiyle söylemiş olduğu destanlarda mizahi anlatım ön plandadır. Destanları sayesinde Hasan Baba yaşadığı mıntıkanın önemli bir sözcüsü olmuştur.

Kaynakça

Çapraz, Erhan (2008). Fahri Bilge Defterleri Işığında Kayseri ve Yöresi Halk Şairleri. Kayseri: Laçin Yay.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: ERHAN ÇAPRAZ
Yayın Tarihi: 09.09.2013
Güncelleme Tarihi: 07.12.2020

Eserlerinden Örnekler

Destan

Öyle bir canı ağır asla yürümez

Bunun ile bir tipide kalasın

Yüğrük atlar ile yarışmak ister

Yedi günde alamazsın Talas’ın

 

Üstüne binersen istemez beşik

Asla yoktur sadasında yakışık

Gözleri çapaklı kulağı düşük

Alıp getirmezsen kırda bulasın

 

Benden başka kimse bilmez huyunu

Aslı merkep yine benzet soyunu

Hemen doldur da ver mantı suyunu

İster isen tencereyi yalasın

 

Bunu kim taşırsa istemez silah

Ve-lâ-havle dersen bulursun felah

Kafasına vurup [da] işleme günah

Dürt kıçına her bir yeri kanasın

 

Her nereye varsa arpada gözü

Tükenmiş dermanı kalmamış özü

Topuknan vurursun hiç tutmaz dizi

Yektirdikçe hemen orda gülesin

 

Verdim Haçın’a [da] kurtuldum dilden

Böyle temiz tabiatlı ayrılmaz külden

Dedim yahu bunu çıkarma elden

Arasan da bulman bundan âlâsın

 

Hasan’ım da der ki bir nâçârıdı

Daha da bir yandan gayretkârıdı

İki gün de bizde emektârıdı

Hâlâ ben de alamadım hevâsın

 

Çapraz, Erhan (2008). Fahri Bilge Defterleri Işığında Kayseri ve Yöresi Halk Şairleri. Kayseri: Laçin Yay. 141.


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Yahya Kemal Akansud. 21 Haziran 1960 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2Hilal Kılıçd. 12 Ekim 1974 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3Murat Akalınd. 10 Nisan 1974 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4Yahya Kemal Akansud. 21 Haziran 1960 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
5Hilal Kılıçd. 12 Ekim 1974 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
6Murat Akalınd. 10 Nisan 1974 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
7Yahya Kemal Akansud. 21 Haziran 1960 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
8Hilal Kılıçd. 12 Ekim 1974 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
9Murat Akalınd. 10 Nisan 1974 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
10Yahya Kemal Akansud. 21 Haziran 1960 - ö. ?MeslekGörüntüle
11Hilal Kılıçd. 12 Ekim 1974 - ö. ?MeslekGörüntüle
12Murat Akalınd. 10 Nisan 1974 - ö. ?MeslekGörüntüle
13Yahya Kemal Akansud. 21 Haziran 1960 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14Hilal Kılıçd. 12 Ekim 1974 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15Murat Akalınd. 10 Nisan 1974 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16Yahya Kemal Akansud. 21 Haziran 1960 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17Hilal Kılıçd. 12 Ekim 1974 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18Murat Akalınd. 10 Nisan 1974 - ö. ?Madde AdıGörüntüle