HASAN, Seyyid Hasan Efendi b. Şeyh Emir Ahmed Hayâlî

(d. ?/? - ö. 1615/1024)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 16. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Diyarbakır'da doğdu. Şeyh İbrahim Gülşenî Hazretlerinin torunu, Şeyh Ahmed Hayâlî’nin oğlu ve Ali Safvetî’nin kardeşidir. Asıl ismi olan Hasan’ı aynı zamanda mahlas olarak kullanmaktadır. İlim tahsilini aile fertlerinin yanında tamamladı. Arapça, Farsça ve Türkçeye hakim olup her üç dilde yazdığı şiirleri daha çok tasavvufî içeriklidir (Ali Emîrî 1338: 216).

Vaktinin çoğunu ibadetle geçirirdi. Şeyhlik makamına eriştikten sonra, ettiği dualarla hastaları iyileştirirdi. Kardeşi Hâletî Efendi, hasta olduğu sırada Hasan redifli şu gazeli yazarak ondan derman dilemişti.

Ey gönül tahtında sultânum Hasan / V’ey benüm cânımda cânânum Hasan

Vechüne müştâkdur cân u gönül / Ey benüm mihr-i dırahşânum Hasan

Tîz iriş gel ben garîbe kıl duâ / Ey benüm derdüme dermânum Hasan

Haste oldum görmeyelden vechüni / Gel şifâ kıl ey benüm cânum Hasan

Hâletî kaldı şeb-i hicrânda / Gel iriş ey mâh-ı tâbânum Hasan (Ali Emîrî 1338: 218)

Hasan Efendi hakkında bilgi veren tek kaynak olan Tezkire-i Amid’de onunla ilgili birçok menkıbe anlatılır. Bunlardan birinde; Hasan Efendi ağır hasta olduğu bir zamanda tüm dervişleri yanına çağırır. Dervişler yanına vardıklarında onun bitkin halini görürler ve ağlamaya başlarlar. Bir süre sonra kendine gelen Hasan Efendi, dervişlerine iki sene daha yaşamasına izin verildiğini söyler. Gerçekten de on dokuz sene şeyhlik makamında oturan Hasan Efendi bu tarihten tam iki sene sonra 1024/1615 yılında vefat eder. Gülşeniyye Türbesinde babasının mezarının yanında medfundur (Ali Emîrî 1338: 219).

Kaynakça

Ali Emîrî (1338). Tezkire-i Amid. İstanbul: Matba’a-i Amedî.

Kurnaz, Cemal-Tatcı, Mustafa (hzl.) (2001). Mehmet Nâil Tuman Tuhfe-i Nâilî Divân Şairlerinin Muhtasar Biyografileri. Ankara: Bizim Büro Yay.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: ARAŞ. GÖR. KADRİ HÜSNÜ YILMAZ
Yayın Tarihi: 28.07.2014
Güncelleme Tarihi: 02.11.2020

Eserlerinden Örnekler

Gazel

Âsmân-ı ma’nevînün necmi şemsi mâhıyam

Sûretâ gerçi gedâyam aşk ilinin şâhıyam

Ma’rifetden hırka-dâr oldum idindüm aşkı tâc

Sûfî sûret neyim ben sûfî-i ilâhiyem

Tayy itdüm nâsut bahrin gark-ı lâhut olmışam

Bahr-ı vahdetdür makâmım anda gizli mâhiyem

Kudsiyân-ı şehper ü bâlüm ins ü cinnün rehberi

Mazhar-ı nûr sıfatum zât-ı pâkü nrâhıyam

Arz-ı uşşâk ile memlû gerçi kim arz u semâ

Âşık u mâşuk-ı ışkam cümlesinün âhıyam

Âlem-i sûretde gerçi rehberimdür Gülşenî

Lîk ma’nâ-yı âlemde ben anun hem-râhıyam

Bahr-ı ışka gark olup dir ki Hasan âşıklara

Tâlib-i Hakk’am diyen gelsün yolun âgâhıyam 

(Ali Emîrî (1338). Tezkire-i Amid. İstanbul: Matba’a-i Amedî. 221.)


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1MÂHİR, Mehmed Mâhir, Diyarbakırlıd. ? - ö. 19. yy.Doğum YeriGörüntüle
2ŞÖHRETî, Haydar Çelebid. ? - ö. 1605Doğum YeriGörüntüle
3VECDÎ, İsmail Vecdî Efendid. ? - ö. 1844Doğum YeriGörüntüle
4MÂHİR, Mehmed Mâhir, Diyarbakırlıd. ? - ö. 19. yy.Doğum YılıGörüntüle
5ŞÖHRETî, Haydar Çelebid. ? - ö. 1605Doğum YılıGörüntüle
6VECDÎ, İsmail Vecdî Efendid. ? - ö. 1844Doğum YılıGörüntüle
7MÂHİR, Mehmed Mâhir, Diyarbakırlıd. ? - ö. 19. yy.Ölüm YılıGörüntüle
8ŞÖHRETî, Haydar Çelebid. ? - ö. 1605Ölüm YılıGörüntüle
9VECDÎ, İsmail Vecdî Efendid. ? - ö. 1844Ölüm YılıGörüntüle
10MÂHİR, Mehmed Mâhir, Diyarbakırlıd. ? - ö. 19. yy.MeslekGörüntüle
11ŞÖHRETî, Haydar Çelebid. ? - ö. 1605MeslekGörüntüle
12VECDÎ, İsmail Vecdî Efendid. ? - ö. 1844MeslekGörüntüle
13MÂHİR, Mehmed Mâhir, Diyarbakırlıd. ? - ö. 19. yy.Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14ŞÖHRETî, Haydar Çelebid. ? - ö. 1605Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15VECDÎ, İsmail Vecdî Efendid. ? - ö. 1844Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16MÂHİR, Mehmed Mâhir, Diyarbakırlıd. ? - ö. 19. yy.Madde AdıGörüntüle
17ŞÖHRETî, Haydar Çelebid. ? - ö. 1605Madde AdıGörüntüle
18VECDÎ, İsmail Vecdî Efendid. ? - ö. 1844Madde AdıGörüntüle