HAYRANÎ, Ziya Kaya

(d. 01.01.1952 / ö. -)
âşık
(Âşık / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Asıl adı Ziya Kaya olan âşık, 1 Ocak 1952'de Erzurum’un İspir ilçesine bağlı Başköy/Ortamahalle köyünde dünyaya gelmiştir (Özhan vd. 1992: 197). Ortaokul mezunu olan Hayranî, âşıklığa on iki on üç yaşlarında çobanlık yaptığı sıralarda ilgi duymuş, amcasının kızına tutulmasının ardından da iyiden iyiye âşıklığa yönelmiştir (Kaya 1986). Âşıklığa başlamasında sevda, hasret ve bunlara bağlı acı olayların da etkisi olmuştur. Yedi yıl sevda çektikten sonra sevdiği kızla evlenen Hayranî, Murat Çobanoğlu, Mevlüt İhsanî gibi usta âşıkların yanında bulunmuş ve geleneğin icaplarını onlardan öğrenmiştir. Konya’da yapılan Türkiye Âşıklar Bayramına koçaklama ve türkü dallarında altı kez katılmıştır (Halıcı 1992). Ayrıca yurt içinde birçok şölen ve yarışmalara iştirak etmiş ve çeşitli dereceler almıştır (Özarslan 2001: 402). Âşıklığın dışında çiftçilikle uğraşan Hayranî’nin üç kaseti bulunmaktadır. Radyo ve televizyonlarda da programlara katılmış ve kendi deyişlerini okumuştur. Hâlen İstanbul’da yaşamakta ve geçimini sazıyla kazanmaktadır.

Âşık Hayranî, geleneğin icapları doğrultusunda şiirler söylemektedir. Şiirlerinde Hayranî mahlasını kullanır. Mahlasını Âşık Reyhanî vermiştir. Söylediği şiirlerinde hem ferdî duygularını terennüm eder hem de içtimaî konuları dile getirir. Şiirlerinde yer yer karamsarlık ve umutsuzluk olmasına rağmen hayata bağlılığını yitirmeyen olumlu bir eda vardır. Genel manada kaderine rıza gösteren bir ruh hâlinin yansıtıldığı şiirlerde yer yer yaşadıklarından ders çıkaran ve bunu yaşama sevinci ve umuda dönüştüren bir tavır hâkimdir.

Kaynakça

Halıcı, Feyzi (1992). Âşıklık Geleneği ve Günümüz Halk Şâirleri. Ankara: TTK Yay.

Kaya, Ziya (1986). “Âşık Hayranî”, Kültür Bakanlığı Hagem Arşivi, Yazılı Belge No: 870004. Ankara: Kültür Bakanlığı Yay.

Özarslan, Metin (2001). Erzurum Âşıklık Geleneği. Ankara: Akçağ Yay.

Özhan, Mevlüt vd. (1992). Yaşayan Halk Ozanları Antolojisi. Ankara: Kültür Bakanlığı Yay.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: PROF. DR. METİN ÖZARSLAN
Yayın Tarihi: 16.11.2018
Güncelleme Tarihi: 07.12.2020

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1GÜLHANÎ, Mehmet Ali Sarıgüld. 22.11.1946 - ö. 04.05.2010Doğum YeriGörüntüle
2CEYLAN, Muhlis Ceyland. 21.04.1959 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3NECMETTİN KARAMANd. 29.11.1932 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4GÜLHANÎ, Mehmet Ali Sarıgüld. 22.11.1946 - ö. 04.05.2010Doğum YılıGörüntüle
5CEYLAN, Muhlis Ceyland. 21.04.1959 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
6NECMETTİN KARAMANd. 29.11.1932 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
7GÜLHANÎ, Mehmet Ali Sarıgüld. 22.11.1946 - ö. 04.05.2010MeslekGörüntüle
8CEYLAN, Muhlis Ceyland. 21.04.1959 - ö. ?MeslekGörüntüle
9NECMETTİN KARAMANd. 29.11.1932 - ö. ?MeslekGörüntüle
10GÜLHANÎ, Mehmet Ali Sarıgüld. 22.11.1946 - ö. 04.05.2010Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
11CEYLAN, Muhlis Ceyland. 21.04.1959 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
12NECMETTİN KARAMANd. 29.11.1932 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
13GÜLHANÎ, Mehmet Ali Sarıgüld. 22.11.1946 - ö. 04.05.2010Madde AdıGörüntüle
14CEYLAN, Muhlis Ceyland. 21.04.1959 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
15NECMETTİN KARAMANd. 29.11.1932 - ö. ?Madde AdıGörüntüle