HAYRANÎ, Ziya Kaya

?
(d. 01.01.1952 / ö. -)
âşık
(Âşık ve Tekke / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Asıl adı Ziya Kaya olan âşık, şiirlerinde Hayranî mahlasını kullanır. Mahlasını ona Âşık Reyhanî vermiştir. Erzurum’un İspir ilçesine bağlı Başköy/Ortamahalle köyünde 01.01.1952 tarihinde dünyaya gelmiştir (Özhan vd. 1992: 197). Ortaokul mezunu olan Hayranî, âşıklığa on iki on üç yaşlarında çobanlık yaptığı sıralarda ilgi duymuş, amcasının kızına tutulmasının ardından da iyiden iyiye âşıklığa yönelmiştir (Kaya 1986). Âşıklığa başlamasında sevda, hasret ve bunlara bağlı acı olayların da etkisi olmuştur. Yedi yıl sevda çektikten sonra sevdiği kızla evlenen Hayranî, Murat Çobanoğlu, Mevlüt İhsanî gibi usta âşıkların yanında bulunmuş ve geleneğin icaplarını onlardan öğrenmiştir. Konya’da yapılan Türkiye Âşıklar Bayramına koçaklama ve türkü dallarında altı kez katılmıştır (Halıcı 1992). Ayrıca yurt içinde birçok şölen ve yarışmalara iştirak etmiş ve çeşitli dereceler almıştır (Özarslan 2001: 402). Âşıklığın dışında çiftçilikle uğraşan Hayranî’nin üç kaseti bulunmaktadır. Radyo ve televizyonlarda da programlara katılmış ve kendi deyişlerini okumuştur. Hâlen İstanbul’da yaşamakta ve geçimini sazıyla, sesiyle kazanmaktadır.

Âşık Hayranî, geleneğin icapları doğrultusunda şiirler söylemektedir. Hayranî söylediği şiirlerinde hem ferdî duygularını terennüm eder hem de içtimaî konuları dile getirir. Şiirlerinde yer yer karamsarlık ve umutsuzluk olmasına rağmen hayata bağlılığını yitirmeyen olumlu bir eda vardır. Genel manada kaderine rıza gösteren bir ruh hâlinin yansıtıldığı şiirlerde yer yer yaşadıklarından ders çıkaran ve bunu yaşama sevinci ve umuda dönüştüren bir tavır hâkimdir.

Kaynakça

Halıcı, Feyzi (1992). Âşıklık Geleneği ve Günümüz Halk Şâirleri. Ankara: TTK Yay.

Kaya, Ziya (1986). “Âşık Hayranî”, KB Hagem Arşivi, Yazılı Belge No: 870004, Ankara: Kültür Bakanlığı Yay.

Özarslan, Metin (2001). Erzurum Âşıklık Geleneği. Ankara: Akçağ Yay.

Özhan, Mevlüt, Gözükızıl Ömer, Emine Kırcı vd. (1992). Yaşayan Halk Ozanları Antolojisi. Ankara: Kültür Bakanlığı Yay.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: PROF. DR. METİN ÖZARSLAN
Yayın Tarihi: 16.11.2018

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Kâmil Erdemd. 1945 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2ÇAVUŞ, İsmet Çıkmad. 17.02.1950 - ö. -Doğum YeriGörüntüle
3GÜLHANÎ, Mehmet Ali Sarıgüld. 22.11.1946 - ö. 04.05.2010Doğum YeriGörüntüle
4Kâmil Erdemd. 1945 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
5ÇAVUŞ, İsmet Çıkmad. 17.02.1950 - ö. -Doğum YılıGörüntüle
6GÜLHANÎ, Mehmet Ali Sarıgüld. 22.11.1946 - ö. 04.05.2010Doğum YılıGörüntüle
7Kâmil Erdemd. 1945 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
8ÇAVUŞ, İsmet Çıkmad. 17.02.1950 - ö. -Ölüm YılıGörüntüle
9GÜLHANÎ, Mehmet Ali Sarıgüld. 22.11.1946 - ö. 04.05.2010Ölüm YılıGörüntüle
10Kâmil Erdemd. 1945 - ö. ?MeslekGörüntüle
11ÇAVUŞ, İsmet Çıkmad. 17.02.1950 - ö. -MeslekGörüntüle
12GÜLHANÎ, Mehmet Ali Sarıgüld. 22.11.1946 - ö. 04.05.2010MeslekGörüntüle
13Kâmil Erdemd. 1945 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14ÇAVUŞ, İsmet Çıkmad. 17.02.1950 - ö. -Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15GÜLHANÎ, Mehmet Ali Sarıgüld. 22.11.1946 - ö. 04.05.2010Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16Kâmil Erdemd. 1945 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17ÇAVUŞ, İsmet Çıkmad. 17.02.1950 - ö. -Madde AdıGörüntüle
18GÜLHANÎ, Mehmet Ali Sarıgüld. 22.11.1946 - ö. 04.05.2010Madde AdıGörüntüle