HAYRETTİN

(d. 1899 / ö. ?)
çiftçi
(Âşık / 20. Yüzyıl / Azeri)

Hayrettin, 1899 yılında İran’ın Salmas şehrine bağlı Şekeryazı köyünde dünyaya gelmiştir. Bu köyde büyüyen Hayrettin’in babasının adı Şemsettin, annesinin adı Mahbey’dir. Babası İstanbul’a çalışmaya giden Hayrettin, köyündeki insanlar ailesini rahatsız ettiği için annesi ve kardeşleriyle birlikte komşu köy olan Şörük’e göçmüştür. Babası İstanbul’dan dönünce ikinci kez evlenmeye karar vermiştir. Bu durum üzerine Hayrettin, annesi ve kardeşlerini alarak Türkiye sınırında bulunan Urumiye şehrine, oradan Başkale’ye ve son olarak da 1930’lu yıllarda Van’ın İskele köyüne taşınmış ve bu köye yerleşmiştir. İskele köyünde geçimini çiftçilikle sağlayan âşık, Emine ile evlenmiştir. Evliliklerinden bir ay sonra askere alınmış ve askerliğini Bitlis’te yapmıştır. Sekiz çocuk babasıdır. Hayrettin’in vefat tarihi bilinmemektedir (Arvas 2005: 62).

Kendisine ait on bir şiiri olan ve on yedi türkülü hikâye bilen Âşık Hayrettin, bu hikâyeleri İran’daki kapı komşusu Âşık Behlülzade’den öğrenmiştir. Ercişli Emrah, Köroğlu’nun iki kolu, Âşık Mahmud, Seyfil Mülg ve Haydar Bey âşığın anlattığı hikâyeler arasındadır. Fehruz Şah, Sam-ı Neriman, Gara Hasan, Hamza Şahapgıran, Zaloğlu Rüstem, Şahizde İbrahim, Gan Galesi, Halit Bin Velit, Muhammet Hanife, Tahir ile Zühre ve Âşık Garip gibi hikâyleri ise unutmuştur. Öğrendiği hikâyeleri önce arkadaşlarına anlatmış, sonra küçük meclislere ve nihayet düğünlerle çevre köylere kadar ulaşmıştır. Âşık Hayrettin, İran’da oluşturduğu şiirlerinde Hayrettin, Türkiye’deki şiirlerinde ise Elanur mahlasını kullanmıştır. Saz çalmayı bilmeyen âşık, ustası Âşık Behlülzade’nin dışında Posoflu Müdami, Kasım, Celali ile tanışmıştır. Âşık Hayrettin’in koşma şeklinde yazdığı, sevgiliyi ve aşkını anlatan güzelleme türündeki şiiri, kafiye uyumu yanında “Saran dilberin candan etmesi” gibi özgün ifadelerine örnek olarak verilebilir (Arvas 2005: 62-63).

Kaynakça

Arvas, Abdulselam (2005). Van Âşıklık Geleneği İnceleme Metin. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Van: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: ARAŞ. GÖR. ZEYNEP SAFİYE BAKİ NALCIOĞLU
Yayın Tarihi: 24.07.2019
Güncelleme Tarihi: 02.12.2020

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1ASLAN ASLANOVd. 1928 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2CELAL, Şemseddin Elioğlud. 1916 - ö. 1943Doğum YeriGörüntüle
3DURKAYA, Kemal İpşird. 1912 - ö. 19.08.1989Doğum YeriGörüntüle
4Emin Recep Güreld. 1899 - ö. 1970Doğum YılıGörüntüle
5KUL BURHAN/ BURHANÎ/BURHAN, Hüseyin Tatard. 1899 - ö. 1957Doğum YılıGörüntüle
6HATİCE MİHRAP, Fatmad. 1899 - ö. 1916Doğum YılıGörüntüle
7Emin Recep Güreld. 1899 - ö. 1970Ölüm YılıGörüntüle
8KUL BURHAN/ BURHANÎ/BURHAN, Hüseyin Tatard. 1899 - ö. 1957Ölüm YılıGörüntüle
9HATİCE MİHRAP, Fatmad. 1899 - ö. 1916Ölüm YılıGörüntüle
10Emin Recep Güreld. 1899 - ö. 1970MeslekGörüntüle
11KUL BURHAN/ BURHANÎ/BURHAN, Hüseyin Tatard. 1899 - ö. 1957MeslekGörüntüle
12HATİCE MİHRAP, Fatmad. 1899 - ö. 1916MeslekGörüntüle
13Emin Recep Güreld. 1899 - ö. 1970Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14KUL BURHAN/ BURHANÎ/BURHAN, Hüseyin Tatard. 1899 - ö. 1957Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15HATİCE MİHRAP, Fatmad. 1899 - ö. 1916Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16Emin Recep Güreld. 1899 - ö. 1970Madde AdıGörüntüle
17KUL BURHAN/ BURHANÎ/BURHAN, Hüseyin Tatard. 1899 - ö. 1957Madde AdıGörüntüle
18HATİCE MİHRAP, Fatmad. 1899 - ö. 1916Madde AdıGörüntüle