HİLÂLÎ

(d. ?/? - ö. ?/?)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / Başlangıç-15. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Bursalıdır. Sultân II. Bâyezîd zamanında doğmuştur. İmamlık ve hatiplik yapan Hilâlî, mesleğine nazaran muhtemelen yüksek bir öğrenim görmemiştir. Sicill-i Osmânî’de (Mehmed Süreyyâ 1311: 628), doğduğu gibi yine Sultân II. Bâyezîd devrinde öldüğü belirtildiğine göre hayatını genç yaşta kaybettiği anlaşılmaktadır. Mürettep Dîvân’ı vardır. Hilâlî’yi şiirde kabiliyetli bulan, ancak “icat ve tasarruf” sahibi bir şair olmasına rağmen halk arasında yeterince tanınmadığını belirten Latîfî (1314: 365-366), onun Mecma’u’n-Nezâ’ir’de de kayıtlı “dad” harfi kafiyeli gazeli için “Anadolu şairleri içinde bu kafiyeyle kimse bundan güzel söyleyememiştir” demiştir. Kınalı-zâde Hasan Çelebi (Kutluk 1989: 1067) de bir Dîvân tertip ettiğine değindiği şairin, yaşadığı dönemde tanındığını, ancak kendi zamanına Hilâlî’den bir şey kalmadığını söylemiştir. Hilâlî’nin şiirleri, 16. yüzyıl şairlerinden esnaf (kazzâz) olan mahlastaşı ile zaman zaman karıştırılmıştır. Pervâne Bey Mecmû’ası’nda şiirleri “Hilâlî-i Bursevî” başlığı altında kaydedilen şair, Mecma’u’n-Nezâ’ir’de mahlastaşının şiirlerine “Hilâlî-i Kazzâz” başlığı verilerek ondan ayrılmıştır.

Kaynakça

Fâizî. Zübdetü’l-Eş’âr. Milli Kütüphane Yz. A. 679. vr. 128b.

Köksal, M. Fatih (hzl.) (2012). Edirneli Nazmî, Mecma’u’n-Nezâ’irhttp://ekitap.kulturturizm.gov.tr/Eklenti/10721,edirneli-nazmi-mecmaun-nezairpdf.pdf?0 [erişim tarihi: 12.11.2014].

Kurnaz, Cemâl ve Mustafa Tatçı (hzl.) (2001). Mehmed Nâil Tuman, Tuhfe-i Nâilî -  Divan Şairlerinin Muhtasar Biyografileri. Ankara: Bizim Büro Yay.

Kutluk, İbrahim (hzl.) (1989). Kınalı-zâde Hasan Çelebi, Tezkiretü’ş-Şu’arâ. C. 2. Ankara: TTK Yay.

Latîfî (1314). Tezkire-i Latîfî. İstanbul.

Mehmed Süreyyâ (1311). Sicill-i Osmânî. C. 4. İstanbul.

Riyâzî. Riyâzü’ş-Şu’arâ. Süleymaniye Kütüphanesi, Es’ad Efendi. No. 3871. vr. 118a.

Şemseddîn Sâmî (1316). Kâmûsu’l-A’lâm. C. 6. İstanbul.


Madde Yazım Bilgileri

Yazar: PROF. DR. MEHMET FATİH KÖKSAL
Yayın Tarihi: 27.11.2014
Güncelleme Tarihi: 04.11.2020

Eserlerinden Örnekler

Gazel

Ey gönül sermâye-i dermâna eylersen heves

Derd-i ışkından nigârun olma hâlî bir nefes

 

Âşık-ı sâbit-kadem sürer mahabbet zevkini

Lezzetin ışkun ne idrâk eylesün her bü’l-heves

 

Ey Halîlüm h˘ân-ı vaslundan umar mihmân-ı dil

İrdi hattun sebzesi bitürdi çün hâlün ades

 

Öyle sûret virdi aks-i ârızun âyîneye

Kim yüzine bakmaga gün yüzlüler eyler heves

 

Nukl-ı şekker devr-i la’lünde degül hâsid hemîn

Agzına câm-ı şarâbun dahı üşmişdür meges

 

Âşıkun gönlinde sen gönlünde sinün müdde’î

Lâ-cerem gil gül bitürür seng-i hârâ hâr u has

 

Nice feryâd itmesün kim gül yüzünün hasreti

Eyledi cân bülbüline ten gülistânın kafes

 

Dâl-i kaddünden Hilâlî yâr anlar derdüni

Ârife bir harf besdür pes sözi uzatma kes

(Köksal, M. Fatih (hzl.) (2012). Edirneli Nazmî Mecma’u’n-Nezâ’irhttp://ekitap.kulturturizm.gov.tr/Eklenti/10721,edirneli-nazmi-mecmaun-nezairpdf.pdf?0 [erişim tarihi: 12.11.2014]. 1134-1135.)


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Yeşim Armutakd. 1970 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2FIKHÎ, Sinek-zâde /Seng-zâde Seyyid İbrahim Fıkhî Efendid. ? - ö. 1691-92Doğum YeriGörüntüle
3SAFHÎ, Şeyh Mehmed Efendid. ? - ö. Kasım-Aralık 1733Doğum YeriGörüntüle
4Yeşim Armutakd. 1970 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
5FIKHÎ, Sinek-zâde /Seng-zâde Seyyid İbrahim Fıkhî Efendid. ? - ö. 1691-92Doğum YılıGörüntüle
6SAFHÎ, Şeyh Mehmed Efendid. ? - ö. Kasım-Aralık 1733Doğum YılıGörüntüle
7Yeşim Armutakd. 1970 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
8FIKHÎ, Sinek-zâde /Seng-zâde Seyyid İbrahim Fıkhî Efendid. ? - ö. 1691-92Ölüm YılıGörüntüle
9SAFHÎ, Şeyh Mehmed Efendid. ? - ö. Kasım-Aralık 1733Ölüm YılıGörüntüle
10Yeşim Armutakd. 1970 - ö. ?MeslekGörüntüle
11FIKHÎ, Sinek-zâde /Seng-zâde Seyyid İbrahim Fıkhî Efendid. ? - ö. 1691-92MeslekGörüntüle
12SAFHÎ, Şeyh Mehmed Efendid. ? - ö. Kasım-Aralık 1733MeslekGörüntüle
13Yeşim Armutakd. 1970 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14FIKHÎ, Sinek-zâde /Seng-zâde Seyyid İbrahim Fıkhî Efendid. ? - ö. 1691-92Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15SAFHÎ, Şeyh Mehmed Efendid. ? - ö. Kasım-Aralık 1733Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16Yeşim Armutakd. 1970 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17FIKHÎ, Sinek-zâde /Seng-zâde Seyyid İbrahim Fıkhî Efendid. ? - ö. 1691-92Madde AdıGörüntüle
18SAFHÎ, Şeyh Mehmed Efendid. ? - ö. Kasım-Aralık 1733Madde AdıGörüntüle