HİLÂLÎ

(d. ?/? - ö. ?/?)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / Başlangıç-15. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Bursalıdır. Sultân II. Bâyezîd zamanında doğmuştur. İmamlık ve hatiplik yapan Hilâlî, mesleğine nazaran muhtemelen yüksek bir öğrenim görmemiştir. Sicill-i Osmânî’de (Mehmed Süreyyâ 1311: 628), doğduğu gibi yine Sultân II. Bâyezîd devrinde öldüğü belirtildiğine göre hayatını genç yaşta kaybettiği anlaşılmaktadır. Mürettep Dîvân’ı vardır. Hilâlî’yi şiirde kabiliyetli bulan, ancak “icat ve tasarruf” sahibi bir şair olmasına rağmen halk arasında yeterince tanınmadığını belirten Latîfî (1314: 365-366), onun Mecma’u’n-Nezâ’ir’de de kayıtlı “dad” harfi kafiyeli gazeli için “Anadolu şairleri içinde bu kafiyeyle kimse bundan güzel söyleyememiştir” demiştir. Kınalı-zâde Hasan Çelebi (Kutluk 1989: 1067) de bir Dîvân tertip ettiğine değindiği şairin, yaşadığı dönemde tanındığını, ancak kendi zamanına Hilâlî’den bir şey kalmadığını söylemiştir. Hilâlî’nin şiirleri, 16. yüzyıl şairlerinden esnaf (kazzâz) olan mahlastaşı ile zaman zaman karıştırılmıştır. Pervâne Bey Mecmû’ası’nda şiirleri “Hilâlî-i Bursevî” başlığı altında kaydedilen şair, Mecma’u’n-Nezâ’ir’de mahlastaşının şiirlerine “Hilâlî-i Kazzâz” başlığı verilerek ondan ayrılmıştır.

Kaynakça

Fâizî. Zübdetü’l-Eş’âr. Milli Kütüphane Yz. A. 679. vr. 128b.

Köksal, M. Fatih (hzl.) (2012). Edirneli Nazmî, Mecma’u’n-Nezâ’irhttp://ekitap.kulturturizm.gov.tr/Eklenti/10721,edirneli-nazmi-mecmaun-nezairpdf.pdf?0 [erişim tarihi: 12.11.2014].

Kurnaz, Cemâl ve Mustafa Tatçı (hzl.) (2001). Mehmed Nâil Tuman, Tuhfe-i Nâilî -  Divan Şairlerinin Muhtasar Biyografileri. Ankara: Bizim Büro Yay.

Kutluk, İbrahim (hzl.) (1989). Kınalı-zâde Hasan Çelebi, Tezkiretü’ş-Şu’arâ. C. 2. Ankara: TTK Yay.

Latîfî (1314). Tezkire-i Latîfî. İstanbul.

Mehmed Süreyyâ (1311). Sicill-i Osmânî. C. 4. İstanbul.

Riyâzî. Riyâzü’ş-Şu’arâ. Süleymaniye Kütüphanesi, Es’ad Efendi. No. 3871. vr. 118a.

Şemseddîn Sâmî (1316). Kâmûsu’l-A’lâm. C. 6. İstanbul.


Madde Yazım Bilgileri

Yazar: PROF. DR. MEHMET FATİH KÖKSAL
Yayın Tarihi: 27.11.2014

Eserlerinden Örnekler

Gazel

Ey gönül sermâye-i dermâna eylersen heves

Derd-i ışkından nigârun olma hâlî bir nefes

 

Âşık-ı sâbit-kadem sürer mahabbet zevkini

Lezzetin ışkun ne idrâk eylesün her bü’l-heves

 

Ey Halîlüm h˘ân-ı vaslundan umar mihmân-ı dil

İrdi hattun sebzesi bitürdi çün hâlün ades

 

Öyle sûret virdi aks-i ârızun âyîneye

Kim yüzine bakmaga gün yüzlüler eyler heves

 

Nukl-ı şekker devr-i la’lünde degül hâsid hemîn

Agzına câm-ı şarâbun dahı üşmişdür meges

 

Âşıkun gönlinde sen gönlünde sinün müdde’î

Lâ-cerem gil gül bitürür seng-i hârâ hâr u has

 

Nice feryâd itmesün kim gül yüzünün hasreti

Eyledi cân bülbüline ten gülistânın kafes

 

Dâl-i kaddünden Hilâlî yâr anlar derdüni

Ârife bir harf besdür pes sözi uzatma kes

(Köksal, M. Fatih (hzl.) (2012). Edirneli Nazmî Mecma’u’n-Nezâ’irhttp://ekitap.kulturturizm.gov.tr/Eklenti/10721,edirneli-nazmi-mecmaun-nezairpdf.pdf?0 [erişim tarihi: 12.11.2014]. 1134-1135.)


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Özger, Arkadaş Z.d. 08 Ocak 1948 - ö. 05 Mayıs 1973Doğum YeriGörüntüle
2İZZET, Osmân İzzet, Bursalıd. 1811 - ö. 1864Doğum YeriGörüntüle
3CELÎLÎ, Hâmidî-zâde Abdülcelil Efendid. 1487-88 - ö. 1569-70Doğum YeriGörüntüle
4Özger, Arkadaş Z.d. 08 Ocak 1948 - ö. 05 Mayıs 1973Doğum YılıGörüntüle
5İZZET, Osmân İzzet, Bursalıd. 1811 - ö. 1864Doğum YılıGörüntüle
6CELÎLÎ, Hâmidî-zâde Abdülcelil Efendid. 1487-88 - ö. 1569-70Doğum YılıGörüntüle
7Özger, Arkadaş Z.d. 08 Ocak 1948 - ö. 05 Mayıs 1973Ölüm YılıGörüntüle
8İZZET, Osmân İzzet, Bursalıd. 1811 - ö. 1864Ölüm YılıGörüntüle
9CELÎLÎ, Hâmidî-zâde Abdülcelil Efendid. 1487-88 - ö. 1569-70Ölüm YılıGörüntüle
10Özger, Arkadaş Z.d. 08 Ocak 1948 - ö. 05 Mayıs 1973MeslekGörüntüle
11İZZET, Osmân İzzet, Bursalıd. 1811 - ö. 1864MeslekGörüntüle
12CELÎLÎ, Hâmidî-zâde Abdülcelil Efendid. 1487-88 - ö. 1569-70MeslekGörüntüle
13Özger, Arkadaş Z.d. 08 Ocak 1948 - ö. 05 Mayıs 1973Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14İZZET, Osmân İzzet, Bursalıd. 1811 - ö. 1864Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15CELÎLÎ, Hâmidî-zâde Abdülcelil Efendid. 1487-88 - ö. 1569-70Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16Özger, Arkadaş Z.d. 08 Ocak 1948 - ö. 05 Mayıs 1973Madde AdıGörüntüle
17İZZET, Osmân İzzet, Bursalıd. 1811 - ö. 1864Madde AdıGörüntüle
18CELÎLÎ, Hâmidî-zâde Abdülcelil Efendid. 1487-88 - ö. 1569-70Madde AdıGörüntüle