HİLMÎ, Elmastıraş-zâde Mustafa Hilmî

(d. 1256/1840 - ö. 1298/1881)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 19. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

21 Receb 1256/18 Eylül 1840’ta İstanbul’da doğdu. Divan-ı hümayun kalemi memurlarından Elmastıraş Ahmed Bey’in oğludur. Bu nedenle Elmastıraş-zâde Mustafa Hilmî olarak tanındı. İyi bir öğrenim gördü. Bezm-i Âlem Valide Sultan tarafından 1849’da yaptırılan Dârü’l-Ma’ârif’te okuyup diploma aldı. Mahrec-i Aklam’da okudu. Bilahare özel olarak tahsile devam etti. Rüsumat Emanetine girdi. Tütün, İçki ve Evrak-ı Sahiha Müsevvidliğinde çalıştı. Rüsumat Emanetine girinceye kadar yoksul bir yaşam sürdü. Şefik Paşa tarafından himaye gördü. 1298/1881’de kırk bir yaşlarında vefat etti. Kuzguncuk’ta Nakkaş Kabristanı’na defnedildi.

Eserleri şunlardır:

1. Dîvân: Osmanlı Müellifleri’nde biri basılmış, diğeri basılmamış iki Dîvân’ı olduğu ifade edilir (Tatcı vd. 2000: 148). Dîvân-ı Belâgat-unvân-ı Hilmî başlığını taşıyan Dîvân’ı 1274/1857’de taşbasması ile basıldı. 62 sayfadır. Dîvân’da 15 kaside, 62 gazel, 1 müstezad, 5 tarih manzumesi, 4 şarkı, 2 muhammes, 1 tahmis, 3 müseddes, 2 mesnevi, 7 kıt’a, 14 beyit ve 9 manzume vardır. Dîvân, 1993 yılında yüksek lisans tezi olarak hazırlanmıştır.

2. Te’sîr-i Aşk yâhud Zahhmetsiz Ölüm: Mensur tiyatro.

3. Bahtiyâr yâhud Son Gürlüğü: Manzum tiyatro.

Musikiye de vakıf olup epeyce bestesi vardır. Dîvân’ı 18 yaşında tertip etmiş olması dikkat çekicidir.

Kaynakça

Kurnaz, Cemal, Mustafa Tatcı (hzl.) (2001). Mehmed Nâil Tuman, Tuhfe-i Nailî-Divan Şairlerinin Muhtasar Biyografileri. C. I. Ankara: Bizim Büro Yay.

Özgül, M. Kayahan (hzl.) (2000). İbnü’l-Emin Mahmud Kemal İnal, Son Asır Türk Şairleri. C. II. Ankara: AKM Yay.

Tatcı, Mustafa, Cemal Kurnaz (hzl.) (2000). Bursalı Mehmed Tahir, Osmanlı Müellifleri. C. II. Ankara: Bizim Büro Yay.

Üstünova, Kerime (1993). Hilmi Divanı. Yüksek Lisans Tezi. Bursa: Uludağ Üniversitesi.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DOÇ. DR. MEHTAP ERDOĞAN
Yayın Tarihi: 05.11.2014
Güncelleme Tarihi: 02.12.2020

Eserlerinden Örnekler

Gazel

Ben ki dermânde-i aşkım bana devlet ne imiş

Bilmez âşık olan âlemde sa‘âdet ne imiş

Kays-veş şöhre-i aşk olmadır ‘âlemde hüner

Gayr ile kisb olunan mâye-i şöhret ne imiş

Bana sık sık bakıyor diyü gücenmiş cânân

Bu kadar bendesinin aybına dikkat ne imiş

Derd-i aşk ile hemân olmalıdır bî-pervâ

Yohsa bîhûde bu âlemde ikâmet ne imiş

Serv-kaddin bükütüp bâğda hırâmân eyler

Var temâşâya ki görsün kad ü kâmet ne imiş

Sen bilürsin yine kâşâne-i gamda yâ Rab

Hilmi-i dil-şüdenin çekdigi mihnet ne imiş

(Özgül, M. Kayahan (hzl.) (2000). İbnü’l-Emin Mahmud Kemal İnal, Son Asır Türk Şairleri. C. II. Ankara: AKM Yay. 963.)


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1REFÎK, Hacı Murâd Ağa-zâde Mustafa Refîk Beyd. 1829 - ö. 1900Doğum YeriGörüntüle
2EMÎN, Arab Sâlih Efendi-zâde Emîn Mehmed Efendid. ? - ö. 1709-10Doğum YeriGörüntüle
3VÂSIK, Ahmed, Vâsık-ı Dîvâned. ? - ö. 1711Doğum YeriGörüntüle
4FAZLÎ, Mahmûd Fazlî Efendi, Rusçuklud. 1840 - ö. 1909Doğum YılıGörüntüle
5AYŞE İSMET TEYMÛRÎd. 1840 - ö. 1902Doğum YılıGörüntüle
6FATMA HANIM KEMİNEd. 1840-1842? - ö. 1898Doğum YılıGörüntüle
7HALİSd. 1819 - ö. 1881Ölüm YılıGörüntüle
8ÂLİM, Müderris-zâde Mehmed Âlim Efendid. 1802 - ö. 1881Ölüm YılıGörüntüle
9ŞEM’Î, Mehmed Efendid. 1808 - ö. 1881-82Ölüm YılıGörüntüle
10Bahaeddin Özkişid. 19 Haziran 1928 - ö. 9 Kasım 1975MeslekGörüntüle
11Hamit Salih Asyalıd. 29 Ekim 1917 - ö. 21 Haziran 1957MeslekGörüntüle
12Muzaffer Arabuld. 1917 - ö. 2 Kasım 1997MeslekGörüntüle
13HÂTİF, Mehmed Hâtif Efendid. ? - ö. 1849Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14ÂTIF, Süleymân Âtıf Efendid. ? - ö. 1844Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15AZÎZ, Abdülazîz Bey, İstanbullud. 1850 - ö. 1918Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16RIZA, Alid. ? - ö. 1908Madde AdıGörüntüle
17MEHMED HİLMÎ, Gümülcinelid. 1869 - ö. 1918Madde AdıGörüntüle
18SADIKÎ, Sadıkî Çelebid. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle