HİLMÎ, Elmastıraş-zâde Mustafa Hilmî

(d. 1256/1840 - ö. 1298/1881)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 19. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

21 Receb 1256/18 Eylül 1840’ta İstanbul’da doğdu. Divan-ı hümayun kalemi memurlarından Elmastıraş Ahmed Bey’in oğludur. Bu nedenle Elmastıraş-zâde Mustafa Hilmî olarak tanındı. İyi bir öğrenim gördü. Bezm-i Âlem Valide Sultan tarafından 1849’da yaptırılan Dârü’l-Ma’ârif’te okuyup diploma aldı. Mahrec-i Aklam’da okudu. Bilahare özel olarak tahsile devam etti. Rüsumat Emanetine girdi. Tütün, İçki ve Evrak-ı Sahiha Müsevvidliğinde çalıştı. Rüsumat Emanetine girinceye kadar yoksul bir yaşam sürdü. Şefik Paşa tarafından himaye gördü. 1298/1881’de kırk bir yaşlarında vefat etti. Kuzguncuk’ta Nakkaş Kabristanı’na defnedildi.

Eserleri şunlardır:

1. Dîvân: Osmanlı Müellifleri’nde biri basılmış, diğeri basılmamış iki Dîvân’ı olduğu ifade edilir (Tatcı vd. 2000: 148). Dîvân-ı Belâgat-unvân-ı Hilmî başlığını taşıyan Dîvân’ı 1274/1857’de taşbasması ile basıldı. 62 sayfadır. Dîvân’da 15 kaside, 62 gazel, 1 müstezad, 5 tarih manzumesi, 4 şarkı, 2 muhammes, 1 tahmis, 3 müseddes, 2 mesnevi, 7 kıt’a, 14 beyit ve 9 manzume vardır. Dîvân, 1993 yılında yüksek lisans tezi olarak hazırlanmıştır.

2. Te’sîr-i Aşk yâhud Zahhmetsiz Ölüm: Mensur tiyatro.

3. Bahtiyâr yâhud Son Gürlüğü: Manzum tiyatro.

Musikiye de vakıf olup epeyce bestesi vardır. Dîvân’ı 18 yaşında tertip etmiş olması dikkat çekicidir.

Kaynakça

Kurnaz, Cemal, Mustafa Tatcı (hzl.) (2001). Mehmed Nâil Tuman, Tuhfe-i Nailî-Divan Şairlerinin Muhtasar Biyografileri. C. I. Ankara: Bizim Büro Yay.

Özgül, M. Kayahan (hzl.) (2000). İbnü’l-Emin Mahmud Kemal İnal, Son Asır Türk Şairleri. C. II. Ankara: AKM Yay.

Tatcı, Mustafa, Cemal Kurnaz (hzl.) (2000). Bursalı Mehmed Tahir, Osmanlı Müellifleri. C. II. Ankara: Bizim Büro Yay.

Üstünova, Kerime (1993). Hilmi Divanı. Yüksek Lisans Tezi. Bursa: Uludağ Üniversitesi.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DOÇ. DR. MEHTAP ERDOĞAN
Yayın Tarihi: 05.11.2014
Güncelleme Tarihi: 02.12.2020

Eserlerinden Örnekler

Gazel

Ben ki dermânde-i aşkım bana devlet ne imiş

Bilmez âşık olan âlemde sa‘âdet ne imiş

Kays-veş şöhre-i aşk olmadır ‘âlemde hüner

Gayr ile kisb olunan mâye-i şöhret ne imiş

Bana sık sık bakıyor diyü gücenmiş cânân

Bu kadar bendesinin aybına dikkat ne imiş

Derd-i aşk ile hemân olmalıdır bî-pervâ

Yohsa bîhûde bu âlemde ikâmet ne imiş

Serv-kaddin bükütüp bâğda hırâmân eyler

Var temâşâya ki görsün kad ü kâmet ne imiş

Sen bilürsin yine kâşâne-i gamda yâ Rab

Hilmi-i dil-şüdenin çekdigi mihnet ne imiş

(Özgül, M. Kayahan (hzl.) (2000). İbnü’l-Emin Mahmud Kemal İnal, Son Asır Türk Şairleri. C. II. Ankara: AKM Yay. 963.)


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1SEYYİD, Alaeddin Sünbülîd. 1607 - ö. 1680Doğum YeriGörüntüle
2Özgül Polat Unutkand. 19 Eylül 1971 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3HAMDÎ, Mehmed (İstanbullu)d. ? - ö. 1694Doğum YeriGörüntüle
4ZİYÂ, Mehmed Ziyâeddînd. 1840 - ö. 7 Mayıs 1854Doğum YılıGörüntüle
5SEYYİDd. 1839-1840 - ö. 1910Doğum YılıGörüntüle
6ALİ AŞKÎ BEYd. 1840 - ö. 1882Doğum YılıGörüntüle
7KÂŞİF, Ömerd. 1831 - ö. 1881Ölüm YılıGörüntüle
8HÜSEYİN HÜSNÎ EFENDİd. ? - ö. 1881Ölüm YılıGörüntüle
9PERİŞAN, Vartand. 1820 - ö. 1881Ölüm YılıGörüntüle
10Süleyman Okayd. 1928 - ö. 20 Eylül 1999MeslekGörüntüle
11ÖZHANÎ, Zekeriya Özhand. 12.10.1965 - ö. ?MeslekGörüntüle
12NÂZÎ, Yozgatlıd. 1869 - ö. 1902MeslekGörüntüle
13HİLMÎ, Ahmed Hilmîd. ? - ö. 1824Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14EMÎN EFENDİ, Divrikli Dâmâd Emîn Efendid. 1821 - ö. 1905Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15EMÎNE İKBÂL HANIM, Keçeci-zâded. ? - ö. 19. yy.Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16Ünsî, Derviş Ünsîd. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17TAVÂFÎd. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18MÂHİR, Lütfullâh Efendid. ? - ö. Şubat-Mart 1766Madde AdıGörüntüle