HULÛS, Enfî/Burnaz Hasan Ağa

(d. 1670-71 (?)/1081 - ö. 1728-29/1141)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 18. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Asıl adı Hasan, mahlası Hulûs’tur. İstanbul'da Galata'ya bağlı Fındıklı’da doğdu. Kesin olmamakla birlikte 1081/1670-71 yılında doğduğu tahmin edilmektedir. Babası da musikişinastı ve ilk musiki derslerini ondan aldı. Şöhrete kavuştuğu yıllar III. Ahmed dönemine (1703-1730) rastlar. 1116/1704-05'te sarayın dikkatini çekerek Enderun’a girdi. III. Ahmed döneminde başhanendeliğe kadar yüksel­di. 1127/1715’te emekliye sevkedildi. 1141/1728-29 başında vefat ederek, Edimekapısı dışına defnedildi. Vefatına, "Hasan'ı eyleye hânende-i adnân Allah" tarihi düşürüldü.

Enfiye mübtelası veya büyük burunlu olduğu için Enfî yahut Burnaz lakabıyla anılan Hasan Ağa; Hulûs ve Hasan mahlaslarıyla bazı şiirler de kaleme al­mıştır. Aruz ve hece vezinlerinin her ikisini kullanan Hulûs, kudretli bir şair olarak gösterilemez. Fakat bu şiirler, bazen divan şairlerini, bazen da mutasavvıfları ve aşıkları taklid eden Hasan Ağa’nın; Türk edebiyatı­nın her sahasıyla meşgul olan ve tasavvuftan anlayan bir şahsiyet olduğunu göstermektedir. Hasan Ağa'da, Itrî ve Nazîm’de de görüldüğü üze­re halk şiirine bir yöneliş vardır. Öztuna, bu konuda, "Daha ziyade hece vezinleri ile yazılmış manzumelere ve bilhassa Ne­dim ve Mahtûm'î’nin şiirlerine besteler yaptı, halk zevkine uygun ve sade bir takım besteler ihdâ ettiği gibi, tamamıyle klasik ve ağır parçalar da vücuda ge­tirmiştir” der (1990: 72) O, dinî eserlerinin sözlerinin çoğunu Nizamoğlu Seyfullah, Yunus Emre ve Sezâî’nin şiirlerinden seçmiş, duygulu İlâhî ve duraklar bestelemiştir. Çârgâh makamındaki Durak'ı en tanınmış olanıdır. 300’den fazla Beste, Semai, Şarkı, Durak ve İlâhî, yani dinî ve din dışı sözlü parça bestelemiş fakat günümüze 1 Durak, 1 İlahi, 11 Beste, 2 Ağır ve 3 Yürük Semai olmak üzere 18 parçası kalmıştır.

Şiir olarak da naat konulu iki beyti elde bulunmaktadır. 

Kaynakça

Erdem, Avnî (1999). Musikişinas Divan şairleri. Ankara: Türk Sanatı ve Eğitimi Vakfı Yay. 221.

Erdem, Sadık (hzl.) (1985). Râmiz ve Âdâb-ı Zurafâ’sı. Ankara : AKM Yay. 92.

Öztuna, Yılmaz (1990). Büyük Türk Musikisi Ansiklopedisi. Ankara: KB. Yay. 72.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: PROF. DR. İSMAİL HAKKI AKSOYAK
Yayın Tarihi: 24.10.2014

Eserlerinden Örnekler

Ey gürûh-ı enbiyâ vü asfiyânın akdemi

Hazret-i Hakk'ın habîbi mürselînin a'lemi

Ne denli mücrim ise kendi abdindir Hulûs

Kıl şefâ'at ana ey esrâr-ı Hakk'ın mahremi

(Erdem, Sadık (hzl.) (1985). Râmiz ve Âdâb-ı Zurafâ’sı. Ankara : AKM Yay. 92-93.)


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1NUTKÎ, Mehmed Nutkî Efendi b. Yahya Paşad. ? - ö. 1647Doğum YeriGörüntüle
2Murat Sohtorikd. 1969 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3Deniz Durukand. 01 Aralık 1966 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4NUTKÎ, Mehmed Nutkî Efendi b. Yahya Paşad. ? - ö. 1647Doğum YılıGörüntüle
5Murat Sohtorikd. 1969 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
6Deniz Durukand. 01 Aralık 1966 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
7NUTKÎ, Mehmed Nutkî Efendi b. Yahya Paşad. ? - ö. 1647Ölüm YılıGörüntüle
8Murat Sohtorikd. 1969 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
9Deniz Durukand. 01 Aralık 1966 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
10NUTKÎ, Mehmed Nutkî Efendi b. Yahya Paşad. ? - ö. 1647MeslekGörüntüle
11Murat Sohtorikd. 1969 - ö. ?MeslekGörüntüle
12Deniz Durukand. 01 Aralık 1966 - ö. ?MeslekGörüntüle
13NUTKÎ, Mehmed Nutkî Efendi b. Yahya Paşad. ? - ö. 1647Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14Murat Sohtorikd. 1969 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15Deniz Durukand. 01 Aralık 1966 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16NUTKÎ, Mehmed Nutkî Efendi b. Yahya Paşad. ? - ö. 1647Madde AdıGörüntüle
17Murat Sohtorikd. 1969 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18Deniz Durukand. 01 Aralık 1966 - ö. ?Madde AdıGörüntüle