HULÛS, Enfî/Burnaz Hasan Ağa

(d. 1670-71 (?)/1081 - ö. 1728-29/1141)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 18. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Asıl adı Hasan, mahlası Hulûs’tur. İstanbul'da Galata'ya bağlı Fındıklı’da doğdu. Kesin olmamakla birlikte 1081/1670-71 yılında doğduğu tahmin edilmektedir. Babası da musikişinastı ve ilk musiki derslerini ondan aldı. Şöhrete kavuştuğu yıllar III. Ahmed dönemine (1703-1730) rastlar. 1116/1704-05'te sarayın dikkatini çekerek Enderun’a girdi. III. Ahmed döneminde başhanendeliğe kadar yüksel­di. 1127/1715’te emekliye sevkedildi. 1141/1728-29 başında vefat ederek, Edimekapısı dışına defnedildi. Vefatına, "Hasan'ı eyleye hânende-i adnân Allah" tarihi düşürüldü.

Enfiye mübtelası veya büyük burunlu olduğu için Enfî yahut Burnaz lakabıyla anılan Hasan Ağa; Hulûs ve Hasan mahlaslarıyla bazı şiirler de kaleme al­mıştır. Aruz ve hece vezinlerinin her ikisini kullanan Hulûs, kudretli bir şair olarak gösterilemez. Fakat bu şiirler, bazen divan şairlerini, bazen da mutasavvıfları ve aşıkları taklid eden Hasan Ağa’nın; Türk edebiyatı­nın her sahasıyla meşgul olan ve tasavvuftan anlayan bir şahsiyet olduğunu göstermektedir. Hasan Ağa'da, Itrî ve Nazîm’de de görüldüğü üze­re halk şiirine bir yöneliş vardır. Öztuna, bu konuda, "Daha ziyade hece vezinleri ile yazılmış manzumelere ve bilhassa Ne­dim ve Mahtûm'î’nin şiirlerine besteler yaptı, halk zevkine uygun ve sade bir takım besteler ihdâ ettiği gibi, tamamıyle klasik ve ağır parçalar da vücuda ge­tirmiştir” der (1990: 72) O, dinî eserlerinin sözlerinin çoğunu Nizamoğlu Seyfullah, Yunus Emre ve Sezâî’nin şiirlerinden seçmiş, duygulu İlâhî ve duraklar bestelemiştir. Çârgâh makamındaki Durak'ı en tanınmış olanıdır. 300’den fazla Beste, Semai, Şarkı, Durak ve İlâhî, yani dinî ve din dışı sözlü parça bestelemiş fakat günümüze 1 Durak, 1 İlahi, 11 Beste, 2 Ağır ve 3 Yürük Semai olmak üzere 18 parçası kalmıştır.

Şiir olarak da naat konulu iki beyti elde bulunmaktadır. 

Kaynakça

Erdem, Avnî (1999). Musikişinas Divan şairleri. Ankara: Türk Sanatı ve Eğitimi Vakfı Yay. 221.

Erdem, Sadık (hzl.) (1985). Râmiz ve Âdâb-ı Zurafâ’sı. Ankara : AKM Yay. 92.

Öztuna, Yılmaz (1990). Büyük Türk Musikisi Ansiklopedisi. Ankara: KB. Yay. 72.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: PROF. DR. İSMAİL HAKKI AKSOYAK
Yayın Tarihi: 24.10.2014
Güncelleme Tarihi: 19.11.2020

Eserlerinden Örnekler

Ey gürûh-ı enbiyâ vü asfiyânın akdemi

Hazret-i Hakk'ın habîbi mürselînin a'lemi

Ne denli mücrim ise kendi abdindir Hulûs

Kıl şefâ'at ana ey esrâr-ı Hakk'ın mahremi

(Erdem, Sadık (hzl.) (1985). Râmiz ve Âdâb-ı Zurafâ’sı. Ankara : AKM Yay. 92-93.)


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Tarık Özcand. 10 Temmuz 1955 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2MEHMED BAHÂEDDÎN, Dâye-zâded. ? - ö. 1873Doğum YeriGörüntüle
3Jale Sancakd. 3 Aralık 1958 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4Tarık Özcand. 10 Temmuz 1955 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
5MEHMED BAHÂEDDÎN, Dâye-zâded. ? - ö. 1873Doğum YılıGörüntüle
6Jale Sancakd. 3 Aralık 1958 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
7Tarık Özcand. 10 Temmuz 1955 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
8MEHMED BAHÂEDDÎN, Dâye-zâded. ? - ö. 1873Ölüm YılıGörüntüle
9Jale Sancakd. 3 Aralık 1958 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
10Tarık Özcand. 10 Temmuz 1955 - ö. ?MeslekGörüntüle
11MEHMED BAHÂEDDÎN, Dâye-zâded. ? - ö. 1873MeslekGörüntüle
12Jale Sancakd. 3 Aralık 1958 - ö. ?MeslekGörüntüle
13Tarık Özcand. 10 Temmuz 1955 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14MEHMED BAHÂEDDÎN, Dâye-zâded. ? - ö. 1873Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15Jale Sancakd. 3 Aralık 1958 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16Tarık Özcand. 10 Temmuz 1955 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17MEHMED BAHÂEDDÎN, Dâye-zâded. ? - ö. 1873Madde AdıGörüntüle
18Jale Sancakd. 3 Aralık 1958 - ö. ?Madde AdıGörüntüle