HÜSEYİN

(d. 1900? / ö. ?)
âşık
(Âşık / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Hüseyin, kesin olmamakla birlikte Elbistan’ın Altaş köyündendir. O yörede Yemliha oğlu Hüseyin olarak bilinmektedir. Âşık Hüseyin'in 1930 yılında 30 yaşları civarında olduğu ifade edilmektedir (Gökalp 1930: 12). Hüseyin, askerlik çağı gelinceye kadar köyünde yaşamıştır. Söylenenlere göre, askere gitmeden bir süre önce de nişanlanmıştır. Bir rivayete göre Hüseyin, askerdeyken nişanlısının başkasına verileceğini duyar ve kaçıp köyüne gelir. Nişanlısını alıp, Halep’e kaçarken Antep’teki birliğinin kaçtığından haberi olur ve yakalanır. Birinci Dünya Savaşı yıllarıdır (1333). Âşık, Divan-ı Harb’e verilir. Mahkeme Antep’te yapılır ve idam kararı verilir. Hüseyin, son söz olarak şu dörtlükle başlayan türküyü söyleyince affedilir: "Akşamdan kaçtım, sabahınan tutarlar/ Cezası olanı hapse atarlar/ Ben ölürsem nişanlımı satarlar/ Kıyma Tahsin Bey’im nolur canıma" (Arı 2009: 553).

Âşık Hüseyin, vatani görevini tamamladıktan sonra köyüne dönmemiştir. Bir rivayete göre Antep, bir rivayete göre de Adana çevresinde âşıklık yaparak hayatını sürdürmüştür (Erkoçak 1982: 20; Arı 2009: 553).

Âşık Deli Hazım ve Âşık Feymani’ye göre Âşık Hüseyin, 1940’lı yıllarda Adana’da bir gazinoda dans eden dansöze meşhur “Acem Kızı” türküsünü söylemiştir. Hatta Âşık Feymani, Çukurova’da saz çalmanın, günah sayılmasının, bu olayın bir sonucu olduğunu ifade etmektedir (Arı 2009: 553). Mehmet Erkoçak ise, Âşık Hüseyin'in Antep’te bir salonda İranlı dansöz kıza, bu türküyü söylediğini ve kızın bu türkü üzerine dansözlüğü bıraktığını belirtmektedir (Erkoçak 1982: 20). Sonuçta, rivayetler muhtelif olmasına rağmen "Acem Kızı" türküsünü 1940'lı yıllarda Âşık Hüseyin'in söylediği görülmektedir. Ancak âşığın 1940'lı yıllardan sonra ne kadar yaşadığı ve hangi tarihte vefat ettiği bilinmemektedir.

Âşık Hüseyin, iyi derecede saz çalmaktadır. Usta-çırak ilişkisi içerisinde yetişmemiştir. Âşık, badeli bir âşık değildir ve şiirlerinde mahlas kullanmamış; kendi adını tapşırmıştır (Arı 2009: 554). Yine Âşık Hüseyin'in şiirlerinde genellikle 11'li hece ölçüsünü kullandığı ve koşma kafiye örgüsünü (abab ccca, xaxa bbba...) tercih ettiği görülür. Âşığın şiirlerinde çoğu zaman yarım kafiye kullandığı da dikkati çekmektedir.

Âşık, şiirlerinde anlatım tekniklerinden doğrudan anlatıma, hikâye etme yöntemine, soru-cevap şeklinde anlatıma ve nasihat-hitap yolu ile anlatıma daha sık baş vurmuştur. Âşık Hüseyin, şiirlerinde anlatımı güçlendirmek ve etkili kılmak için tekrirlere, deyimlere, alkış-kargışlara, atasözlerine ve halk söyleyişlerine sıklıkla yer vermiştir (Arı 2009: 556).

Âşık Hüseyin'in şiirleri çoğunlukla koşma tarzında güzelleme, taşlama ve nasihat türündedir. Şiirlerinde çoğu zaman aşk, doğa, ölüm, dürüstlük, yalan, güzele, güzelliğe övgü gibi temaları işlemiştir (Arı 2009: 561).

Kaynakça

Arı, Bülent (2009). Adana'da Geçmişten Bugüne Âşıklık Geleneği (Karacaoğlan-1966). Adana: Altınkoza Yay.

Erkoçak, Mehmet (1982). "Unutulmuş Güney İlleri Âşıkları". Erciyes. 56: 20-23.

Gökalp, Hamdi (1930). “Berhayat Halk Şairlerinden Âşık Hüseyin”. Çukurova’da Memleket.  73: 10-13.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DOÇ. DR. BÜLENT ARI
Yayın Tarihi: 06.01.2019
Güncelleme Tarihi: 07.12.2020

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1KEVSERÎ, Dursun Doğand. 1963 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2ÇELİK ALİ, Ali Çelikd. 1946 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3DERTLİ GARİP, Cuma Zeytünlüd. 1929 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4KEVSERÎ, Dursun Doğand. 1963 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
5ÇELİK ALİ, Ali Çelikd. 1946 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
6DERTLİ GARİP, Cuma Zeytünlüd. 1929 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
7KEVSERÎ, Dursun Doğand. 1963 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
8ÇELİK ALİ, Ali Çelikd. 1946 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
9DERTLİ GARİP, Cuma Zeytünlüd. 1929 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
10KEVSERÎ, Dursun Doğand. 1963 - ö. ?MeslekGörüntüle
11ÇELİK ALİ, Ali Çelikd. 1946 - ö. ?MeslekGörüntüle
12DERTLİ GARİP, Cuma Zeytünlüd. 1929 - ö. ?MeslekGörüntüle
13KEVSERÎ, Dursun Doğand. 1963 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14ÇELİK ALİ, Ali Çelikd. 1946 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15DERTLİ GARİP, Cuma Zeytünlüd. 1929 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16KEVSERÎ, Dursun Doğand. 1963 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17ÇELİK ALİ, Ali Çelikd. 1946 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18DERTLİ GARİP, Cuma Zeytünlüd. 1929 - ö. ?Madde AdıGörüntüle