HÜSEYN BOZALGANLI, Hüseyn Cefergulu Oğlu Guliyev

Bozalganlı
(d. 1863 / ö. 1941)
demirci, çiftçi
(Âşık / 20. Yüzyıl / Azeri)

Azerbaycan âşıklarından olan Hüseyn Bozalganlı, 1863 yılında Gazah bölgesinin Bozalganlı köyünde doğmuş ve 1941 yılında burada vefat etmiştir. Asıl adı Hüseyn Cefergulu oğlu Guliyev’dir (Namazov 2004: 176; Namazov 2013: 432). Diğer kaynaklarda, âşığın doğum tarihi 1860 (?) (Akpınar 2001: 493) ve 1864 (Sakaoğlu vd. 1993: 54) olarak verilmektedir. Bozalganlı, 1871-1881 yılları arasında molla mektebinde eğitim almıştır. 1882 yılında kohayı (köy veya kasaba yöneticisi) öldürüp dört yıl Tiflis hapishanesinde yatmıştır (Namazov 2004: 176; Namazov 2013: 432). Hapishaneden çıktıktan sonra demirci kalfalığı yaptığı bilinmektedir (Sakaoğlu vd. 1993: 54). Çiftçilikle de uğraşan Bozalganlı’nın hayatı mücadele, yoksulluk ve acı içerisinde geçmiştir (Namazov 2004: 176; Namazov 2013: 433; Sakaoğlu vd. 1993: 54).

Âşıklık sanatına olan ilgi ve kabiliyetini gören babası, onu Âşık Memmedgulu’nun yanına çırak olarak vermiştir (Namazov 2004: 176; Namazov 2013: 432-433). On sekiz on dokuz yaşlarında saz çalmaya başlayan Bozalganlı’nın ünü gittikçe yayılmış, Tovuz’da ve Gence’de usta, kudretli bir âşık olarak nam salmıştır (Namazov 2004: 176; Namazov 2013: 433; Sakaoğlu vd. 1993: 54). Tiflis, Borçalı, Göyçe, Gazah, Şamhor, Gence gibi pek çok yere gitmiş ve sanatıyla birçok Azerbaycan âşığını etkilemiştir (Sakaoğlu vd. 1993: 54). Tovuz’da Mirze Bayramov, Gedir İsmayılov, Demirçi Hüseyn, Elekber Esgerov, Veli Bozalganlı gibi tanınmış usta âşıkların yetişmesi için büyük emek sarf etmiştir (Namazov 2004: 177; Namazov 2013: 433). Eserlerinde Âşık Elesger ve Âşık Hüseyn Şemkirli’nin etkisi vardır. Halk hikâyeleri ile masalları ustalıkla anlatan Bozalganlı, özellikle Köroğlu hikâyesini çok iyi bilmektedir (Sakaoğlu vd. 1993: 54). “Gaçag Tanrıverdi” adlı bir halk hikâyesi tertip etmiştir. Âşığın geraylı, koşma, güzelleme, mühemmes, tecnis, cigalı tecnis, dodak deymez, ustadname gibi türlerde şiirleri bulunmaktadır. Bunların içinde en çok güzellemeleri meşhurdur (Akpınar 2001: 493; Sakaoğlu vd. 1993: 54). Bozalganlı’nın ölümünden sonra, hayatı hakkında “Aşıg Hüseyn’in Tiflis Seferi” adlı bir hikâye ortaya çıkmıştır (Sakaoğlu vd. 1993: 54). Şiirlerinin bir kısmı 1938 yılında Hümbet Elizade tarafından yayımlanmıştır. Şemşad Rza ise eserlerinin önemli bir kısmını 1970’li yıllarda toplayarak “Ustad Aşıglar” (1973) serisinde, 1987 yılında da “Dastanlar ve Hekayeler” adıyla kitap olarak yayımlamıştır (Namazov 2004: 177; Namazov 2013: 433-434). 1939 yılında Azerbaycan Yazarlar Birliğine kabul edilen Bozalganlı’nın adına Tovuz’da ozan müzesi açılmış ve müzenin önüne âşığın heykeli dikilmiştir (Akpınar 2001: 493; Namazov 2004: 177; Namazov 2013: 434).

Kaynakça

Akpınar, Yavuz (2001). “Aşık Hüseyn Bozalganlı”,Türk Dünyası Edebiyatçıları Ansiklopedisi. C. 1. Ankara: Atatürk Kültür Merkezi Yay. 493.

Namazov, Kara (2004). Aşıglar. Bakü: Seda Neşriyyatı Yay.

Namazov, Kara (2013). Ozan-Aşıg Senetinin Tarihi. Bakü: Grifli Neşr Yay.

Sakaoğlu, Saim, Ali Berat Alptekin, Esma Şimşek (1993). “Âşıg Hüseyin Bozalganlı”,Türkiye Dışındaki Türk Edebiyatları Antolojisi/Azerbaycan Türk Edebiyatı. C. 3. Ankara: Kültür Bakanlığı Yay. 54.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: ARAŞ. GÖR. SÜMEYRA HARMANDA
Yayın Tarihi: 30.12.2017

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1KURTOĞLU, Rifat Kurtoğlud. 01.01.1960 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2KARAGÖZ, Ali Karagözd. 1953 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3BÜRYAN ANA, Ayşed. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4HOTTUOĞLUd. 1863 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
5HAYDARÎ, Hıdır Hulusid. 1863-1867? - ö. 1910/1917?Doğum YılıGörüntüle
6EDÎB, Halîl Edîb Beyd. 1863 - ö. 1912Doğum YılıGörüntüle
7MUSTAFA, Mustafa Altınkaynakd. 1868 - ö. 1941Ölüm YılıGörüntüle
8MİSKİN HESENd. 1875 - ö. 1941Ölüm YılıGörüntüle
9İPEKNİSA MEŞEDİ MEHBALI KIZId. ? - ö. 1941Ölüm YılıGörüntüle
10NEROĞLU/EMRAH, Emrah Nerd. 1949 - ö. ?MeslekGörüntüle
11ÖZDİLEK, Hasan Özdilekd. 1971 - ö. ?MeslekGörüntüle
12UMMANÎ/OVACIKLI UMMANİ, Abdullahd. 1872 - ö. 1924MeslekGörüntüle
13MEDET ÖMEROV, Medet Ramazan Oğlu Ömerovd. 1934 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14OTAĞLI/DAĞLI, Ramiz Özlerd. 1925 - ö. 2018Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15VELİ EHMED OĞLUd. 1854 - ö. 1929Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16DİDÂRÎd. 1810-12? - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17DİLER, Mehmet Dilerd. 1904 - ö. 09.01.1971Madde AdıGörüntüle
18HAYALÎ, Ferudun Kocad. 17.12.1947 - ö. ?Madde AdıGörüntüle