HÜSEYNÎ, Hüseyin Helvayî

(d. ?/? - ö. 1582/?)
tekke şairi
(Tekke / 17. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Hüseynî’nin doğum tarihi bilinmemektedir. Hüseynî mahlasını kullanmıştır. M. Sunullah Arısoy Türk Halk Şiiri Antolojisi adlı eserinde Edirne doğumlu Bektaşi şairin 17. yüzyılda (1995: 154), Sadettin Nüzhet Ergun ise Bektaşî Edebiyatı Antolojisi Bektaşî Şairleri ve Nefesleri başlıklı çalışmasında şairin 16. asırda (yty: 115) yaşadığını söylemiştir. Ergun, adı geçen eserinde geçimini helvacılıkla kazandığı için şairin "Emîr Hüseyin Helvayî" namıyla şöhret kazandığını ifade etmiş ve Lâtifî’nin, onun "abdallar meşrebin ve dedeler mezhebin kullandığını" ifade ettiğini belirtmiştir (yty: 116). Ahmet Kabaklı’nın Âşık Edebiyatı adlı eserinde Lâtifi Tezkiresi'nden naklen Hüseynî’nin 1582'de vefat ettiği bildirilmiştir (2008: 60). 

Hüseynî’ye ait müstakil bir eserin olup olmadığı bilinmemektedir. Ergun, Âşık Çelebi tezkiresindeki şu dizelerin Hüseynî'ye isnat edildiğini ifade etmiştir: "Girdim muhit-i aşkına sandım ben anı sığ /Başımdan aştı meve-i belâ nâgehan dirig" (yty: 114). Kabaklı, burada adı geçen eserinde, şiirleri sonradan yanlışlıkla Hüseynî'ye ait gösterilmemişse, kendisinin Karacaoğlan'ın epey tesiri altında kaldığı görüşünü savunmaktadır (2008: 60). Arısoy’un sözü edilen eserinden alınarak burada verilen şiir örneğinde (1995: 155) şair, lirik tarzda ve 11’li ölçüsünü kullanmıştır. Hüseynî’nin hayatı ve edebî kişiliği tekke edebiyatı üzerine yapılacak çalışmalarla aydınlatılabilir. 

Kaynakça

Arısoy, M. Sunullah (1995). Türk Halk Şiiri Antolojisi. İstanbul: Bilgi Yayınevi. 

Ergun, Saadettin Nüzhet (yty). Bektaşî Edebiyatı Antolojisi Bektaşî Şairleri ve Nefesleri. İstanbul: İstanbul Maarif Kitaphanesi. 

Kabaklı, Ahmet (2008). Âşık Edebiyatı. İstanbul: Türk Edebiyatı Vakfı. 

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: ARAŞ. GÖR. AHMET ERMAN ARAL
Yayın Tarihi: 07.12.2014

Eserlerinden Örnekler

Manzume

Tavâf-ı haccın ey dilber sevâbı gerçi a'lâdır
Velî gönül tavâf etmek bilesin andan a'l'adır


Gel ey Hak isteyen tâlib murâda ermek istersen
Gönülde iste kim gönül makam-ı sırr-ı Mevlâ'dır


Olar kim âşık-t didâr olubdur cenneti netsün
Ki hûr u kevser olara bilesin kim tüfeylâdır


Kişi her ne kimi sevse ol olur fikri vü zikri
Nitekim dilde Mecnûn'un dün ü gün zikri Leylâ'dır


El ermez vaslına çünkim hayâlin gitmesün gözden
Hüseynî'nin şehâ gönlü anın ile tesellâdır

Ergun, Saadettin Nüzhet (yty). Bektaşî Edebiyatı Antolojisi Bektaşi Şairleri ve Nefesleri. İstanbul: İstanbul Maarif Kütüphanesi. 115-117.

Salınıban Dost İline Giderken

Salınıban dost iline giderken
Ne acâyip yolu vardır yaylanın
Servi boylum gonce gülün dererken
Açılır bülbülü gülü yaylanın

Yayla senin gibi yayla var m'olur
Seni arayanlar nerede bulur
Pâre pâre olmuş karların erir
Akar boz bulanık seli yaylanın

Nerkisin benefsen karışık biter
Dalı dal vermiş ireyhan tüter
Meşhur kokuların âleme yeter
Gülü burcu burcu kokar yaylanın

Her sabah her sabah hava nemlenir
Yaz gelince âşıkların canlanır
Şen yaylanın canı gelir dinlenir
Eser ılgıt ılgıt yeli yaylanın

Hüseynî'yem pervâz urup uçunca
Gözlerinden hasret kan yaş dökünce
Koyunlar meleşir evler göçünce
Issız kalır n'olur hâli yaylanın

Arısoy, M. Sunullah (1995). Türk Halk Şiiri Antolojisi. İstanbul: Bilgi Yayınevi. 154-155.


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1SÂDIK, Edirnelid. 1831 - ö. 1854 ds.Doğum YeriGörüntüle
2FAZLÎ, Fazlullâh Fazlî, Leng Fazlîd. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3ASKERÎ, Mehmedd. ? - ö. 1591Doğum YeriGörüntüle
4SÂDIK, Edirnelid. 1831 - ö. 1854 ds.Doğum YılıGörüntüle
5FAZLÎ, Fazlullâh Fazlî, Leng Fazlîd. ? - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
6ASKERÎ, Mehmedd. ? - ö. 1591Doğum YılıGörüntüle
7SÂDIK, Edirnelid. 1831 - ö. 1854 ds.Ölüm YılıGörüntüle
8FAZLÎ, Fazlullâh Fazlî, Leng Fazlîd. ? - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
9ASKERÎ, Mehmedd. ? - ö. 1591Ölüm YılıGörüntüle
10SÂDIK, Edirnelid. 1831 - ö. 1854 ds.MeslekGörüntüle
11FAZLÎ, Fazlullâh Fazlî, Leng Fazlîd. ? - ö. ?MeslekGörüntüle
12ASKERÎ, Mehmedd. ? - ö. 1591MeslekGörüntüle
13SÂDIK, Edirnelid. 1831 - ö. 1854 ds.Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14FAZLÎ, Fazlullâh Fazlî, Leng Fazlîd. ? - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15ASKERÎ, Mehmedd. ? - ö. 1591Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16SÂDIK, Edirnelid. 1831 - ö. 1854 ds.Madde AdıGörüntüle
17FAZLÎ, Fazlullâh Fazlî, Leng Fazlîd. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18ASKERÎ, Mehmedd. ? - ö. 1591Madde AdıGörüntüle