İbrahim SALAHOV

(d. 30 Ağustos 1911 / ö. 07 Temmuz 1998)
yazar
(Yeni Edebiyat / 20. Yüzyıl / Türkiye Dışı)

İbrahim Nizami oğlu Salahov Kazakistan’ın Kükçetav şehrinde doğdu. Kükçetav’da önce medresede, sonra yedi yıllık okulda eğitim aldı. 1927’de Kazan Pedagoji Lisesi’nde okudu, Yeş Leninçı, Kızıl Yeşler adlı gazetelerde, Pioner Kalemǐ dergisinde çalıştı. 1932’de askere alındı, Birinci Okçu Alayı’nda er ve Ukçı adlı alay gazetesinde muharrir oldu. 1935-1937’lerde Kazan Devlet Pedagoji Enstitüsünde okurken hastalanınca Kırım’a tedaviye gönderildi. 25 Ekim 1937’de Kırım'da “halk düşmanı” Alimcan İbrahimov ile görüşme suçundan yargılanıp tutuklandı, önce Kazan ve Tobolsk hapishanelerine, sonra Kalıma kampına gönderildi. 1956’da suçsuz olduğu ispatlandı ve özgür bırakıldığında memleketi Kızıl Yar köyüne döndü (Dautov, Raxmani 2009: 314-315).

1962’de Tataristan Yazarlar Birliğine alındı. Tataristan Cumhuriyeti Abdullah Tukay Devlet Ödülü (1990) ve Kazakistan Cumhuriyeti “Parasat” (1991) nişanı ile ödüllendirildi.

Kazan'da öğrencilik yıllarında ilk piyes ve hikâyelerini yazdı. 1937’de ilk şiir külliyatı, 1965 ve 1971’de hikâyeleri, 1985’te ilk romanı yayımlandı. Eserlerinde Kazak bozkırın doğası, Kazak Türklerinin hayat tarzı, yaşam felsefesi, gelenekleri yer aldı. 1961’de şiirleri Kazak Türkçesiyle çıktı (Minhaceva 1999: 18-20).

10 yıl Kolıma Madenlerinde çalışıp yaşadıklarını “Kolıma Hikâyelerǐ” romanında 1957–1981’lerde kaleme aldı. Belgesel niteliğinde olan eser “Taygak Kiçü” adıyla 1988’de Kazan Utları dergisinde yayınlanıp 1989’da Kazan’da ayrı kitap olarak basıldı. Alimcan İbrahimov, Alimcan Nigmeti, Hesen Tufan, Kerim Tinçurin, Şamil Usmanov gibi Tatar yazarlar ve Muhtar Mutin gibi Tatar tiyatro sanatçısıyla ilgili bilgiler içeren, Stalin döneminde hapis ve sürgün cezasıyla geçen on beş yılı anlatan eserde halkın feci kaderi, Sovyet hapishanelerindeki feci durum okuyuculara canlı, gerçekçi bir şekilde aktarılmıştır. Roman 2010’da Türkiye Türkçesine çevrildi.

Salahov’un hayatı ve eserleriyle ilgili Tataristan’da kapsamlı çalışan ve edibin bazı elyazmalarını kendi arşivinde koruyun âlim, Prof. Dr. Leyla Minhaceva’dır.

Kaynakça

Dautov, R.H., Rahmani, R.F. (2009). “İbrahim Salahov (1911-1998)”. Ediplerǐbǐz: Biobibliografik Bǐlǐşmelǐk: 2 Tomda, 2 Tom. Kazan: Tatar.kit.neşr., s. 314-317.

Minhaceva, Leyle. (1999). İbrahim Salahov (Tormışı Hem Éşçenlǐgǐ.). Kazan: Matbugat Yortı Neşriyatı.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DOÇ. DR. ÇULPAN ZARIPOVA ÇETIN
Yayın Tarihi: 16.06.2018

Eser AdıYayın eviBasım yılıEser türü
YaratuTatgosizdat / Kazan1936Tiyatro
DuelTatgosizdat / Kazan1937Hikâye
PosttaTatgosizdat / Kazan1937Şiir
Dala DulkınnarıTatknigoizdat / Kazan1957Şiir
Pesni KokçetavKazgosizdat / Alma-Ata1961Şiir
Kükçetav DalalarındaTatar.kit.neşr. / Kazan1965Roman
V Stepyax Kokçetav. Per. c tatar. O. OsmanovaJazuşı / Alma-Ata1969Roman
Tön KızıTatar.kit.neşr. / Kazan1971Derleme
Mexebbet Kartayamı?Tatar.kit.neşr. / Kazan1980Hikâye
İmenner Tamır CeygendeTatar.kit.neşr. / Kazan1986Roman
Kolıma XikeyelerǐTatar.kit.neşr. / Kazan1989Roman
Çörnaya Kolıma. Per. s tatar. M. Zaripova.Tatar.kn.izd-vo / Kazan1991Roman
Saylanma EserlerTaRİX / Kazan2002Derleme
Kolıma Mahkumları Bir Tatar Aydının Sürgün Anıları. Çev. Yusuf Özçoban. 1. BaskıRoza Yayınevi / İstanbul2010Roman
Kolıma Mahkumları Bir Tatar Aydının Sürgün Anıları. Çev. Yusuf Özçoban. 2. BaskıKömen / Konya2013Roman

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Ulugbet Esdevletd. 29 Nisan 1954 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2Ahmet Baytursınulıd. 1873 - ö. 8 Aralık 1937Doğum YeriGörüntüle
3Şakarim Kudayberdiulıd. 1858 - ö. 3 Ekim 1931Doğum YeriGörüntüle
4İSMAİL TOPRAKd. 1911 - ö. 1977Doğum YılıGörüntüle
5İKBALÎ, Karakayad. 1911 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
6Vedat Günyold. 16 Mart 1911 - ö. 9 Temmuz 2004Doğum YılıGörüntüle
7Belli, Vedad Fuadd. 1931 - ö. 30 Ağustos 1998Ölüm YılıGörüntüle
8HANLAR MEHERREMOVd. 1950 - ö. 1998Ölüm YılıGörüntüle
9Kökten, Metind. 1 Mart 1947 - ö. 27 Kasım 1998Ölüm YılıGörüntüle
10Ceren Olpakd. 1981 - ö. ?MeslekGörüntüle
11Örsel, Sedefd. 03 Kasım 1970 - ö. ?MeslekGörüntüle
12Yavuz, İbrahim Ulvid. 09 Mart 1942 - ö. ?MeslekGörüntüle
13Nikolay Tufard. 1935 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14Hüseyin Salihoğlud. 1936 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15Halise Hasan Özgünd. 1948 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16NOKSANÎ, İbrahim Muratoğlud. 1922 - ö. 1964Madde AdıGörüntüle
17LEBÎB, İbrâhim Lebîbd. 1839 - ö. 1902Madde AdıGörüntüle
18HAKKI, Erzurumlu İbrahim Hakkıd. 1703 - ö. 1780Madde AdıGörüntüle