İbrahim Salahov

(d. 30 Ağustos 1911 / ö. 07 Temmuz 1998)
yazar
(Yeni Edebiyat / 20. Yüzyıl / Türkiye Dışı)

İbrahim Nizami oğlu Salahov Kazakistan’ın Kükçetav şehrinde doğdu. Kükçetav’da önce medresede, sonra yedi yıllık okulda eğitim aldı. 1927’de Kazan Pedagoji Lisesi’nde okudu, Yeş Leninçı, Kızıl Yeşler adlı gazetelerde, Pioner Kalemǐ dergisinde çalıştı. 1932’de askere alındı, Birinci Okçu Alayı’nda er ve Ukçı adlı alay gazetesinde muharrir oldu. 1935-1937’lerde Kazan Devlet Pedagoji Enstitüsünde okurken hastalanınca Kırım’a tedaviye gönderildi. 25 Ekim 1937’de Kırım'da “halk düşmanı” Alimcan İbrahimov ile görüşme suçundan yargılanıp tutuklandı, önce Kazan ve Tobolsk hapishanelerine, sonra Kalıma kampına gönderildi. 1956’da suçsuz olduğu ispatlandı ve özgür bırakıldığında memleketi Kızıl Yar köyüne döndü (Dautov, Raxmani 2009: 314-315).

1962’de Tataristan Yazarlar Birliğine alındı. Tataristan Cumhuriyeti Abdullah Tukay Devlet Ödülü (1990) ve Kazakistan Cumhuriyeti “Parasat” (1991) nişanı ile ödüllendirildi.

Kazan'da öğrencilik yıllarında ilk piyes ve hikâyelerini yazdı. 1937’de ilk şiir külliyatı, 1965 ve 1971’de hikâyeleri, 1985’te ilk romanı yayımlandı. Eserlerinde Kazak bozkırın doğası, Kazak Türklerinin hayat tarzı, yaşam felsefesi, gelenekleri yer aldı. 1961’de şiirleri Kazak Türkçesiyle çıktı (Minhaceva 1999: 18-20).

10 yıl Kolıma Madenlerinde çalışıp yaşadıklarını “Kolıma Hikâyelerǐ” romanında 1957–1981’lerde kaleme aldı. Belgesel niteliğinde olan eser “Taygak Kiçü” adıyla 1988’de Kazan Utları dergisinde yayınlanıp 1989’da Kazan’da ayrı kitap olarak basıldı. Alimcan İbrahimov, Alimcan Nigmeti, Hesen Tufan, Kerim Tinçurin, Şamil Usmanov gibi Tatar yazarlar ve Muhtar Mutin gibi Tatar tiyatro sanatçısıyla ilgili bilgiler içeren, Stalin döneminde hapis ve sürgün cezasıyla geçen on beş yılı anlatan eserde halkın feci kaderi, Sovyet hapishanelerindeki feci durum okuyuculara canlı, gerçekçi bir şekilde aktarılmıştır. Roman 2010’da Türkiye Türkçesine çevrildi.

Salahov’un hayatı ve eserleriyle ilgili Tataristan’da kapsamlı çalışan ve edibin bazı elyazmalarını kendi arşivinde koruyun âlim, Prof. Dr. Leyla Minhaceva’dır.

Kaynakça

Dautov, R.H., Rahmani, R.F. (2009). “İbrahim Salahov (1911-1998)”. Ediplerǐbǐz: Biobibliografik Bǐlǐşmelǐk: 2 Tomda, 2 Tom. Kazan: Tatar.kit.neşr., s. 314-317.

Minhaceva, Leyle. (1999). İbrahim Salahov (Tormışı Hem Éşçenlǐgǐ.). Kazan: Matbugat Yortı Neşriyatı.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DOÇ. DR. ÇULPAN ZARIPOVA ÇETIN
Yayın Tarihi: 16.06.2018
Güncelleme Tarihi: 20.12.2020

Eser AdıYayın eviBasım yılıEser türü
YaratuTatgosizdat / Kazan1936Tiyatro
DuelTatgosizdat / Kazan1937Hikâye
PosttaTatgosizdat / Kazan1937Şiir
Dala DulkınnarıTatknigoizdat / Kazan1957Şiir
Pesni KokçetavKazgosizdat / Alma-Ata1961Şiir
Kükçetav DalalarındaTatar.kit.neşr. / Kazan1965Roman
V Stepyax Kokçetav. Per. c tatar. O. OsmanovaJazuşı / Alma-Ata1969Roman
Tön KızıTatar.kit.neşr. / Kazan1971Derleme
Mexebbet Kartayamı?Tatar.kit.neşr. / Kazan1980Hikâye
İmenner Tamır CeygendeTatar.kit.neşr. / Kazan1986Roman
Kolıma XikeyelerǐTatar.kit.neşr. / Kazan1989Roman
Çörnaya Kolıma. Per. s tatar. M. Zaripova.Tatar.kn.izd-vo / Kazan1991Roman
Saylanma EserlerTaRİX / Kazan2002Derleme
Kolıma Mahkumları Bir Tatar Aydının Sürgün Anıları. Çev. Yusuf Özçoban. 1. BaskıRoza Yayınevi / İstanbul2010Roman
Kolıma Mahkumları Bir Tatar Aydının Sürgün Anıları. Çev. Yusuf Özçoban. 2. BaskıKömen / Konya2013Roman

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Meşhur Yusuf (Jusıp) Köpeyoğlud. 1858 - ö. 1931Doğum YeriGörüntüle
2Mahambet Ötemisulıd. 1804 - ö. 1846Doğum YeriGörüntüle
3Muhtar Şahanovd. 1942 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4MUHYEDDİN, Muhiddin Tercanlıd. 01.01.1911 - ö. 09.09.1978Doğum YılıGörüntüle
5ŞEMSİ/ALTINOĞLU, Şemsettin Atamand. 1911 - ö. 22.05.1997Doğum YılıGörüntüle
6Hafız Kâmil Kıdeyşd. 1911 - ö. 4 Ocak 1980Doğum YılıGörüntüle
7Metin İlkind. 22 Şubat 1932 - ö. 7 Şubat 1998Ölüm YılıGörüntüle
8A. Adnan Çakmakçıoğlud. 27 Mayıs 1921 - ö. 2 Şubat 1998Ölüm YılıGörüntüle
9Vedad Fuad Bellid. 1931 - ö. 30 Ağustos 1998Ölüm YılıGörüntüle
10Vefa Enverd. 27 Eylül 1976 - ö. ?MeslekGörüntüle
11Abdürrahim Karadenizd. 1965 - ö. ?MeslekGörüntüle
12Ziya Osman Sabad. Mart 1910 - ö. 29 Ocak 1957MeslekGörüntüle
13Latif Alievd. 1935 - ö. 1999Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14Enver (İlyaz) Asımd. 1955 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15Erkin Vahidovd. 8 Aralık1936 - ö. 30 Mayıs 2016Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16İBRÂHİM, Ceceli-zâde, Kastamonulud. ? - ö. 1844Madde AdıGörüntüle
17İBRAHİM ŞAŞMAd. 10.09.1974 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18İbrahim Akdoğand. 1919 - ö. ?Madde AdıGörüntüle