İFFETÎ, Abdülkerim-zâde Hâfız Mustafa İffetî Efendi

(d. ?/? - ö. 17 Eylül 1726/20 Muharrem 1139)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 18. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

İstanbul’da doddu. Doğum tarihi bilinmemektedir. Asıl adı Mustafa’dır. Şam’dan mazulen vefat eden Abdülkerim-zâde Refdî Mehmed Efendi’nin oğludur. Dedesi Bosna asıllı ve kadılar zümresinden Abdülkerim Samiî Efendi’dir. Abdülkerim Sâmiî-zâde, Refdî-zâde ve Abdülkerim-zâde Hâfız Mustafa İffetî Efendi olarak tanındı. Durmuş-zâde Ahmed Efendi’den hat dersi aldı ve talik yazıda ustalaştı. Medrese öğrenimi gördü. Safer 1105/Ekim 1693’te Şeyhülislam Paşmakçı-zâde Seyyid Ali Efendi'den mülâzım oldu. Ebe-zâde Abdullah Efendi’nin yaptığı imtihanda başarılı olarak 6 Zilkade 1124/5 Aralık 1712’de Galata Medresesi müderrisliğine atandı. 6 Cemâziyelevvel 1129/18 Nisan 1717’de Bâlî Paşa, daha sonra Hacı İlyas, 4 Ramazan 1131/21 Temmuz1719’da Yarhisar, 25 Şaban 1134/10 Haziran 1712’de Cezerî Kasım Paşa medreseleri müderrisliklerine getirildi. 20 Muharrem 1139/17 Eylül 1726’da İstanbul’da vefat etti. Vefatına Âsım Efendi tarafından (Erdem 1994: 229) “İffetîye bezm-i gül-zâr-ı cinân ola mekân” mısraı ile tarih düşürüldü. Ceddi ile aynı yere, Eyüp Hamamı karşısında İdris Köşkü yolu üzerinde aile mezarlığına defnedildi. Bilgili, şiir ve inşaya kadir, söyleyişi güzel, üslubu akıcı bir şairdi.

Dîvân’ı olduğu (Özcan 1989: 618) bildirilse de nüshalarına rastlanmamıştır. Şiirlerinden Tuhfe-i Hattatîn (Müstakim-zâde 1928: 743)’de ve Sâlim (İnce 2005: 509-510), Beliğ (Abdülkadiroğlu 2009: 281), Fatîn (Çifci yty.: 317) tezkirelerinde örnekler bulunmaktadır.

Kaynakça

Abdülkadiroğlu, Abdulkerim (hzl.) (1999). İsmail Belîğ Nuhbetü’l-Âsâr Li-Zeyli Zübdetü’l-Eş’âr. Ankara: AKM Yay. 281.

Akbayar, Nuri (hzl.) (1996). Mehmed Süreyyâ Sicill-i Osmanî. C. 3. İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yay. 793.

Çifçi, Ömer (hzl.) (yty). Fatîn Davud Hâtimetü’l- Eş‘âr (Fatîn Tezkiresi). http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/Eklenti/10736,metinpdf.pdf?0 [erişim tarihi: 23.05.2014]. 317.

Erdem, Sadık (hzl.) (1994). Râmiz ve Âdâb-ı Zurafâsı (İnceleme-Tenkitli Metin-İndeks-Sözlük). Ankara: AKM Yay. 228-229.

İnce, Adnan (2004). “İffetî”. Türk Dünyası Ortak Edebiyatı, Türk Dünyası Edebiyatçıları Ansiklopedisi. C. 5. Ankara: AKM Yay. 153.

İnce, Adnan (hzl.) (2005). Tezkiretü’ş-Şu‘arâ Sâlim Efendi. Ankara: AKM Yay. 509-510.

İpekten, Halûk, Mustafa İsen, Recep Toparlı, Naci Okçu ve Turgut Karabey (1988). Tezkirelere Göre Divan Edebiyatı İsimler Sözlüğü. Ankara: KTB Yay.  224.

Karatay, Halit (2008). Hattat Divân Şairleri. Ankara: Akçağ Yay. 227-228.

Kurnaz, Cemâl ve Mustafa Tatçı (hzl.) (2001). Mehmed Nâil Tuman, Tuhfe-i Nâilî -  Divan Şairlerinin Muhtasar Biyografileri. C.I-II. Ankara: Bizim Büro Yay. 691.

Müstakim-zâde Süleyman Sa’deddin (1928). Tuhfe-i Hattâtîn. İstanbul: Devlet Matbaası. 743.

Müstakîm-zâde Süleyman Sa’deddin Efendi (2000). Mecelletü’n-Nisâb (Tıpkıbasım). Ankara: KB Yay. 321a.

Özcan, Abdulkadir (hzl.) (1989). Şeyhî Mehmed Efendi Şakaik-ı Nu’mâniye ve Zeyilleri-Vekâyiü’l-Fudalâ. C.II-III. İstanbul: Çağrı Yay. 618.

Türk Dili ve Edebiyatı Ansiklopedisi (1981). “İffetî Hâfız Mustafa Çelebi (Kerim-zâde)”. C. 4. İstanbul: Dergâh Yay. 344.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: PROF. DR. BEYHAN KESİK
Yayın Tarihi: 24.05.2014
Güncelleme Tarihi: 10.12.2020

Eserlerinden Örnekler

Beyt

Çü nokta mahv-i vücûdum dehân dehân diyerek

Misâl-i mûy nizârım miyân miyân diyerek

 Ve lehû

Nigâhım mest-i hayretdir o la‘l-i dil-sitânından

Dü-tâdır kamet-i sabrım hayâl-i ebrûvânından

 

Leb-i la‘linde harf-i va‘de kalmış noktaveş mevhûm

Anınçün remz-i vuslat çıkmaz ol şûhun dehânından

 

Zülâl-i deşne sîr-âb eyleyince teşne-i aşkı

Ne bellerden geçip çıkdı bu gülzârın miyânından

(İnce, Adnan (hzl.) (2005). Tezkiretü’ş-Şu‘arâ Sâlim Efendi. Ankara: AKM Yay. 509-510.)


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1RIFKÎ, Mehmed Rıfkî Efendid. ? - ö. 1699-1700Doğum YeriGörüntüle
2Rikkat Köknard. 11 Kasım 1911 - ö. 20 Mayıs 1994Doğum YeriGörüntüle
3Duygu Asenad. 19 Nisan 1946 - ö. 30 Temmuz 2006Doğum YeriGörüntüle
4RIFKÎ, Mehmed Rıfkî Efendid. ? - ö. 1699-1700Doğum YılıGörüntüle
5Rikkat Köknard. 11 Kasım 1911 - ö. 20 Mayıs 1994Doğum YılıGörüntüle
6Duygu Asenad. 19 Nisan 1946 - ö. 30 Temmuz 2006Doğum YılıGörüntüle
7RIFKÎ, Mehmed Rıfkî Efendid. ? - ö. 1699-1700Ölüm YılıGörüntüle
8Rikkat Köknard. 11 Kasım 1911 - ö. 20 Mayıs 1994Ölüm YılıGörüntüle
9Duygu Asenad. 19 Nisan 1946 - ö. 30 Temmuz 2006Ölüm YılıGörüntüle
10RIFKÎ, Mehmed Rıfkî Efendid. ? - ö. 1699-1700MeslekGörüntüle
11Rikkat Köknard. 11 Kasım 1911 - ö. 20 Mayıs 1994MeslekGörüntüle
12Duygu Asenad. 19 Nisan 1946 - ö. 30 Temmuz 2006MeslekGörüntüle
13RIFKÎ, Mehmed Rıfkî Efendid. ? - ö. 1699-1700Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14Rikkat Köknard. 11 Kasım 1911 - ö. 20 Mayıs 1994Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15Duygu Asenad. 19 Nisan 1946 - ö. 30 Temmuz 2006Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16RIFKÎ, Mehmed Rıfkî Efendid. ? - ö. 1699-1700Madde AdıGörüntüle
17Rikkat Köknard. 11 Kasım 1911 - ö. 20 Mayıs 1994Madde AdıGörüntüle
18Duygu Asenad. 19 Nisan 1946 - ö. 30 Temmuz 2006Madde AdıGörüntüle