İSGENDER AĞBABALI

(d. 1925 / ö. 1989)
âşık
(Âşık ve Tekke / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Azerbaycan âşıklarından olan İsgender Ağbabalı, 1925'te Amasiya bölgesinin Ellerkend köyünde doğmuş ve 1989 yılında vefat etmiştir (Gara 2004: 203-204; Gara 2013: 461-462). Elimizdeki kaynaklarda âşığın hayatına dair ayrıntılı bilgi bulunmamaktadır.

İsgender Ağbabalı, sazlı sözlü eski Ağbaba bölgesinde Âşık Şenlik’in sanatından beslenmiş ve Âşık Nesib’den de âşık sanatının sırlarını öğrenmiştir. 1945’ten sonra tek başına âşıklık yapmaya başlamış ve güzel sesi, usta icracılığı, koşmaları, geraylıları, üstadnameleri ile çevre köylerde, bölgelerde ün kazanmıştır. 1960’lı yıllarda Kazakistan ve Kırgızistan’a giderek vaktiyle oralara sürgün edilmiş olanların sevgisini kazanmıştır. Almatı’da Âşık Şirin ve İstanbul’da Âşık Şövgi ile meclislere katılmış, onlarla karşılıklı atışmıştır. Âşık İsgender, üstat âşık olarak yetiştikten sonra Almatı’dan Âşık Murteza’ya, Ağbaba’dan Âşık Letif’e, Âşık Heyder’e, Âşık Geşeme’ye sazın ve sözün sırlarını öğretmiş; onları sanat camiasıyla tanıştırmıştır (Gara 2004: 203; Gara 2013: 461).

Eski âşık destanlarını mükemmel derecede öğrenen Ağbabalı, halk arasında çok yaygın olmayan “Gürcü Gızı”, “Tebriz Oğlu”, “Yaralı Mahmud”, “Yetim Mehemmed” adlı destanları da mükemmel bir şekilde icra etmiştir. Ayrıca “Aybeniz”, “Gündoğar”, “İsgender Şah”, “Deli Yusif” adlı destanların da yaratıcısıdır. “Derbederi”, “Deli Hicranlı”, “Konyalı”, “Sarı Yaylıg”, “Sarı Gelin”, “O Taylı Gızı”, “Şenlik Hoşdamağı”, “Çuhurobası” gibi nadiren icra edilen saz havalarını ustalıkla icra eden Ağbabalı, ayrıca “Gülendam” adlı bir saz havası da bestelemiştir (Gara 2004: 203-204; Gara 2013: 461).

Âşık İsgender, Güney Kafkasya Halk Yaratıcılığı festivallerine katılmış, ödüllere layık görülmüştür. Dördüncü Âşıklar Kurultayına da katılmış olan âşık, yeni saz havaları ve destanlar yaratmakla kalmamış aynı zamanda saz şiirinden de güzel örnekler sunmuştur. Üstat âşığın “Her iki gonşunun, iki yoldaşın,/ Arasına girib çatana lenet./ Bir gismet çörekle garın doyarmı?/ Dostu boğazına satana lenet.” mısralarındaki liyakat ile ilgili sözleri oldukça dikkat çekicidir (Gara 2004: 204; Gara 2013: 461-462).

Kaynakça

Namazov, Gara (2004). Aşıglar. Bakı: Seda Neşriyyatı.

Namazov, Gara (2013). Ozan-Aşıg Senetinin Tarihi. Bakı: Grifli Neşr.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: ARAŞ. GÖR. SÜMEYRA HARMANDA
Yayın Tarihi: 25.03.2019

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1MURTUZELİ HESENOVd. 1895 - ö. 1980Doğum YeriGörüntüle
2HIDIR KOLUAÇIKd. 1919 - ö. 2004Doğum YeriGörüntüle
3KADER, Hasan Ağad. 1841 - ö. 1906Doğum YeriGörüntüle
4SEYYARÎ, Seyyar Gözütokd. 01.07.1925 - ö. 1962Doğum YılıGörüntüle
5HİKMETÎ, Subutay Hikmet Karahasanoğlud. 1925 - ö. 01.03.2006Doğum YılıGörüntüle
6İLYAS/FAKİR İLYAS, İlyas Yıldırımd. 1925 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
7FETULAH RIZAYİd. 1909 - ö. 1989Ölüm YılıGörüntüle
8Arıburnu, Orhan Muratd. 12 Aralık 1918 - ö. 11 Nisan 1989Ölüm YılıGörüntüle
9Nail Memikd. 30 Ağustos 1916 - ö. 1989Ölüm YılıGörüntüle
10KARAÇAY, İbrahim Karaçayd. 01.03.1963 - ö. ?MeslekGörüntüle
11KARA MÖVLAYEVd. 1897 - ö. ?MeslekGörüntüle
12MUAMMER HUŞRîd. 1968 - ö. ?MeslekGörüntüle
13KARAGÜNLÜ, Sevim Emird. 08.08.1946 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14MEHMET ÇAKIRTAŞd. 1920 - ö. 01.11.1988Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15SEYYAHİ/ÂŞIK ÇELEBİd. 1930'lu yıllar - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16KÖROĞLU GEHREMAN, Gehreman İsgender Oğlu İbrahimovd. 1884 - ö. 1966Madde AdıGörüntüle
17MEŞEDİ İSGENDERd. 1874 - ö. 1943Madde AdıGörüntüle