İSGENDER AĞBABALI

(d. 1925 / ö. 1989)
âşık
(Âşık ve Tekke / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Azerbaycan âşıklarından olan İsgender Ağbabalı, 1925'te Amasiya bölgesinin Ellerkend köyünde doğmuş ve 1989 yılında vefat etmiştir (Gara 2004: 203-204; Gara 2013: 461-462). Elimizdeki kaynaklarda âşığın hayatına dair ayrıntılı bilgi bulunmamaktadır.

İsgender Ağbabalı, sazlı sözlü eski Ağbaba bölgesinde Âşık Şenlik’in sanatından beslenmiş ve Âşık Nesib’den de âşık sanatının sırlarını öğrenmiştir. 1945’ten sonra tek başına âşıklık yapmaya başlamış ve güzel sesi, usta icracılığı, koşmaları, geraylıları, üstadnameleri ile çevre köylerde, bölgelerde ün kazanmıştır. 1960’lı yıllarda Kazakistan ve Kırgızistan’a giderek vaktiyle oralara sürgün edilmiş olanların sevgisini kazanmıştır. Almatı’da Âşık Şirin ve İstanbul’da Âşık Şövgi ile meclislere katılmış, onlarla karşılıklı atışmıştır. Âşık İsgender, üstat âşık olarak yetiştikten sonra Almatı’dan Âşık Murteza’ya, Ağbaba’dan Âşık Letif’e, Âşık Heyder’e, Âşık Geşeme’ye sazın ve sözün sırlarını öğretmiş; onları sanat camiasıyla tanıştırmıştır (Gara 2004: 203; Gara 2013: 461).

Eski âşık destanlarını mükemmel derecede öğrenen Ağbabalı, halk arasında çok yaygın olmayan “Gürcü Gızı”, “Tebriz Oğlu”, “Yaralı Mahmud”, “Yetim Mehemmed” adlı destanları da mükemmel bir şekilde icra etmiştir. Ayrıca “Aybeniz”, “Gündoğar”, “İsgender Şah”, “Deli Yusif” adlı destanların da yaratıcısıdır. “Derbederi”, “Deli Hicranlı”, “Konyalı”, “Sarı Yaylıg”, “Sarı Gelin”, “O Taylı Gızı”, “Şenlik Hoşdamağı”, “Çuhurobası” gibi nadiren icra edilen saz havalarını ustalıkla icra eden Ağbabalı, ayrıca “Gülendam” adlı bir saz havası da bestelemiştir (Gara 2004: 203-204; Gara 2013: 461).

Âşık İsgender, Güney Kafkasya Halk Yaratıcılığı festivallerine katılmış, ödüllere layık görülmüştür. Dördüncü Âşıklar Kurultayına da katılmış olan âşık, yeni saz havaları ve destanlar yaratmakla kalmamış aynı zamanda saz şiirinden de güzel örnekler sunmuştur. Üstat âşığın “Her iki gonşunun, iki yoldaşın,/ Arasına girib çatana lenet./ Bir gismet çörekle garın doyarmı?/ Dostu boğazına satana lenet.” mısralarındaki liyakat ile ilgili sözleri oldukça dikkat çekicidir (Gara 2004: 204; Gara 2013: 461-462).

Kaynakça

Namazov, Gara (2004). Aşıglar. Bakı: Seda Neşriyyatı.

Namazov, Gara (2013). Ozan-Aşıg Senetinin Tarihi. Bakı: Grifli Neşr.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: ARAŞ. GÖR. SÜMEYRA HARMANDA
Yayın Tarihi: 25.03.2019

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1BOZ ÖMER, Ömer Sayıld. 1946 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2YETİM SEYİDd. 1895 - ö. -Doğum YeriGörüntüle
3BİMAR ELİ İBRAHİM OĞLU ESGEROVd. 1904 - ö. 1952Doğum YeriGörüntüle
4RAHMANÎ/KURÇENLİ RAHMENİ, Abdullah Asland. 1925 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
5Çınarlı, Mehmetd. 1925 - ö. 19 Ağustos 1999Doğum YılıGörüntüle
6M. Sunullah Arısoyd. 25 Mart 1925 - ö. 19 Aralık 1989Doğum YılıGörüntüle
7Arıburnu, Orhan Muratd. 12 Aralık 1918 - ö. 11 Nisan 1989Ölüm YılıGörüntüle
8FETULAH RIZAYİd. 1909 - ö. 1989Ölüm YılıGörüntüle
9ALHAN, Alhan Kudret Oğlu Esgerlid. 1933 - ö. 1989Ölüm YılıGörüntüle
10MUSTAFA CENGİZd. 01.03.1948 - ö. ?MeslekGörüntüle
11OZAN SEYFETTİN, Şemsettin Güneşd. 1962 - ö. ?MeslekGörüntüle
12LEYLA ŞAHİNd. 1943 - ö. ?MeslekGörüntüle
13FUAT, Fuat Türkayd. 1953 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14İBRAHİM ARTARd. 1873 - ö. 1948Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15TEKİNÎ/DOST TEKİN, Tekin Polatd. 1979 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16MEŞEDİ İSGENDERd. 1874 - ö. 1943Madde AdıGörüntüle
17KÖROĞLU GEHREMAN, Gehreman İsgender Oğlu İbrahimovd. 1884 - ö. 1966Madde AdıGörüntüle