İSMAİL, İsmail Kamberî

(d. 15.02.1960 / ö. ?)
âşık
(Âşık ve Tekke / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

15 Şubat 1960’ta İran’ın Keleyber bölgesinin Cunde köyünde doğan Âşık İsmail Kamberî, ilk ve orta öğrenimini doğduğu köyde tamamlar (Kafkasyalı 2002: 411).

Âşıklık yapmaya nasıl karar verdiğini; “10 yaşında iken köyümüze gelen âşıkların saz çalarak şiir okumasına ve destan anlatmasına hayran kalmış, onlara gösterilen hürmeti görünce çok şaşırmıştım. Yaklaşık 6 yıl hem kendi köyümde hem de komşu köylerdeki düğünlerde âşıkları dinledim ve bu sanatı kendime yakın görüp âşık olmaya karar verdim.” şeklinde açıklayan Âşık İsmail Kamberî’nin ailesinde Tebriz âşıklık geleneğinin birçok temsilcisi vardır. Kardeşi günümüzde Tebriz’de “Elseven Âşıklar Kahvesi”nin işletmecisi olan Âşık Ayet Kamberî ve akrabası Âşık Resul Kurbanî ile Azerbaycan’ın meşhur âşıklarından biri olan Âşık Hüseyin Cavan ile birlikte uzun yıllar programlara katılan Balabancı Bayram Ali Lütfî bunlardan bazılarıdır (Azizî Haray 1997: 52; Özdamar 2010-2016).

1973’te ailesiyle birlikte Tebriz’e göç eden Âşık İsmail Kamberî, âşık olma isteğini gerçekleştirmek için 18 yaşında bir saz alır ve saz çalmasını öğrenmek için Âşık İsa ve Âşık Hüseyin Esedî’nin yanına gider. Onlardan aldığı eğitimle saz çalmasını öğrenir ancak âşık edebiyatı eğitimi almaz. Âşık edebiyatı eğitimi ile âşık havalarını, Âşık Aziz Şehnazî’nin yanında öğrenir ve âşıklık eğitimini tamamladıktan sonra, 21 yaşında, Eher’deki bir toyda ustası yanında olmadan katılarak ilk kez bir toyu yönetir ve âşıklık yapmaya başlar (Abbasi vd. 2013: 355; Azizî Haray 1997: 52).

Günümüzde Tebrizli birçok âşığın ustası olan Âşık İsmail Kamberî, birçok çırağa hem saz hem de âşık edebiyatı eğitimi vermiştir. Onlar arasında Âşık Adalet Mehemmedpur, Âşık Ali Abdullahî Ucabarî, Âşık Hasan Mәhemmedî, Âşık İbrahim Vusukî, Âşık Abdülali İskenderî, Âşık Abbas Hazretî vd. sayılabilir (Abbasi vd. 2013: 356-383).

Tebriz başta olmak üzere İran’ın Doğu ve Batı Azerbaycan ile Urmiye Eyaletlerindeki hemen hemen tüm şehirlerine ve Tahran’a giderek sanatını icra ettiğini söyleyen Âşık İsmail Kamberî, günümüzde Tebriz’de yaşamakta, toylarda ve çeşitli meclislerde sanatını Balabancı Zülfikar Abdullahî ve Kavalcı İman Bayramî ile birlikte icra etmeye devam etmektedir (Azizî Haray 1997: 52).

Ustasından birçok “usta malı” destan öğrenen Âşık İsmail Kamberî, günümüzde “Şah İsmail ile Gülizar”, “Kurbani ile Peri”, “Garip ile Şahsenem”, “Valih ile Zernigar”, “Abbas ile Gülgez” destanlarını anlatabildiğini ve Tebrizli bazı âşıkların da anlattığı “Ali Kişi ile Sara Destanı”nı tasnif ettiğini iddia etmektedir (Abbasi vd. 2013: 355).

Tasnif ettiği bu destan dışında birçok şiir de yaratan Âşık İsmail Kamberî, şiirlerinde ve âşıklık anlayışında Azerbaycan âşıklık geleneğinin önemli temsilcilerinden olan Âşık Ekber, Âşık İmran, Âşık Kamandar ve Âşık Hüseyin Saraçlı’dan önemli ölçüde etkilendiğini söylemektedir. Kamberî, bazı şiirlerinin Tebrizli birçok âşık tarafından toylarda ve çeşitli programlarda okunduğu iddiasındadır (Azizî Haray 1997: 52).

Âşıklığa başladıktan sonra şiir yazmaya başlayan ve ilk olarak divani tarzında şiir yaratan Âşık İsmail Kamberî, şiirlerinde “İsmail” mahlasını kullanmaktadır (Kafkasyalı 2002: 411).

Şiirlerinde genel olarak bireysel konuları işleyen âşık, bazen “Günü günden govruluram yanıram / Çâre yohdu, melhem goyam bu dağa.” diyerek suçlu olan bir kaçak gibi gönlünün sığınacağı bir dağ arar (Kafkasyalı 2002: 411), bazen de “İsmail söyleyir sazdan/ Nağme diyer bu avazdan/ Kara dağda, bahar yazdan/ Suna kimi gül arzular.” diyerek sevgilisine ulaşma istediği dile getirir (Azizî Haray 1997: 53).

Kamberî için saz büyük bir öneme sahiptir. Bu önem birçok şiirinde karşımıza çıkar. İlk olarak 10 yaşında köyüne gelen bir âşığın elinde gördüğü ve hayran kaldığı saz, onun için yavaş yavaş öğrenilen ve sırlarla dolu bir çalgı aletidir. Onun çıkardığı ses, bazen bir sevgilinin sesi olur bazen de; “Hakk yolunda haray salan ey sazım” mısrasında olduğu gibi Allah yolunda haykıran bir sese dönüşür (Azizî Haray 1997: 51).

Kaynakça

Abbasi, Kazım, Ahad Ferehmendi, Ali Berazende, Mehemmed Alipur Makadem (2013). Tebriz Folkloru 1. Kitap (Tebriz’den Toplanmış Folklor Örnekleri). Bakü: Nurlan.

Âşık Ayet Kamberî, 1966, Karadağ, okuma-yazmayı biliyor, âşık. Âşık İsmail Kamberî’nin kardeşi. [Fazıl Özdamar tarafından 28.07.2010’da ve 1-5 Eylül 2016’da Tebriz Elseven Âşıklar Kahvesi’nde yapılan görüşme].

Azizî Haray, Menuçehr (1376/1997). Âşıklar. C 1. yyy.

Kafkasyalı, Ali (2002). İran Türk Edebiyatı Antolojisi. C. VI. Erzurum: Atatürk Üniversitesi Basımevi.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DR. FAZIL ÖZDAMAR
Yayın Tarihi: 05.03.2019

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1PENAHOV, Penah Eleskeroğlud. 1926 - ö. 1978~1979Doğum YeriGörüntüle
2DURSUNE BACI, Dursune Aksud. 1962-1963 - ö. 1999Doğum YeriGörüntüle
3ŞEMİSTAN PAŞAYEVd. 1893 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4PENAHOV, Penah Eleskeroğlud. 1926 - ö. 1978~1979Doğum YılıGörüntüle
5DURSUNE BACI, Dursune Aksud. 1962-1963 - ö. 1999Doğum YılıGörüntüle
6ŞEMİSTAN PAŞAYEVd. 1893 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
7PENAHOV, Penah Eleskeroğlud. 1926 - ö. 1978~1979MeslekGörüntüle
8DURSUNE BACI, Dursune Aksud. 1962-1963 - ö. 1999MeslekGörüntüle
9ŞEMİSTAN PAŞAYEVd. 1893 - ö. ?MeslekGörüntüle
10PENAHOV, Penah Eleskeroğlud. 1926 - ö. 1978~1979Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
11DURSUNE BACI, Dursune Aksud. 1962-1963 - ö. 1999Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
12ŞEMİSTAN PAŞAYEVd. 1893 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
13PENAHOV, Penah Eleskeroğlud. 1926 - ö. 1978~1979Madde AdıGörüntüle
14DURSUNE BACI, Dursune Aksud. 1962-1963 - ö. 1999Madde AdıGörüntüle
15ŞEMİSTAN PAŞAYEVd. 1893 - ö. ?Madde AdıGörüntüle