İSMAİL

(d. 1820/1239 - ö. 1870/1289)
âşık
(Âşık / 19. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

 Asıl adı İsmail olan Âşık İsmail, Çorum iline bağlı Alaca ilçesinin Karakaya köyünde H.1239/ M.1820 yılında doğmuştur. Babası yoksul bir çiftçidir. Kendisi de uzun yıllar çiftçilik ve çobanlık yapmıştır. Rivayetlere göre Âşık İsmail ümmidir. Âşığın hamisi yoktur. Cahit Öztelli başta olmak üzere âşığın hayatı hakkında araştırma yapan birçok araştırmacı yeterli bilgiye ulaşamadıklarını belirtmektedir (Öztelli 1973: 287). Âşık İsmail, bir gün köyün bağ yolunda gezerken bir atlıya rast gelir. Bu atlının ulu bir kişi olduğunu hemen anlar. Atlıların kendisine Tanrı durağını göstermesini ister. Atlı hızla atını sürerken İsmail’e Tanrı'yı kendisinin bulacağını söyler ve hızla uzaklaşır (İvgin 1979: 19) Bir gün bir çalının dibinde uyurken rüyasında Hacı Bektaş sülalesinden Şeyh Feyzullah’ı görür. Şeyh Feyzullah kendisine bir kadeh şarap verir. İşte o günden sonra İsmail âşık olur ve deyişlerine başlar. Bir gece Tanrı'yı aramak için dolaşmaya çıkar, değirmenin suyunu atlarken düşer. Büyük bir söğüt ağacının dibinde H.1289/ M.1870 tarihinde ölür. Cesedi ancak birkaç gün sonra bulunur ve köyünde toprağa verilir (İvgin 1979: 19).

Âşık İsmail, Alevilik geleneğinden etkilenmiştir. Şiirlerinde Alevilik ile ilgili konuları işler. Ayrıca şiirlerde tasavvuf etkisini görmek de mümkündür. Dili son derece sade ve akıcıdır. Âşığın toplam kaç şiiri olduğu bilinmemektedir. Âşığın şairlik konusunda kimden etkilendiği bilinmemektedir; ancak Hacı Bektaş Veli, Pir Sultan Abdal ve diğer büyük Alevi önderlerinin deyişlerinde kullandığı dil ve hitabet şeklinin izlerini şiirlerinde görmek mümkündür. Âşığın kendinden sonra gelen yöre Alevi âşıkları üzerinde bir etkisinin olup olmadığı ise bilinmemektedir (İvgin 1979: 19).

Kaynakça

İvgin, Hayrettin (1979). “Âşık İsmail”. Sivas Folkloru, 72-73: 19-21.

Öztelli, Cahit (1973). Bektaşî Gülleri. İstanbul: Milliyet Yay.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: ARAŞ. GÖR. TURGAY KABAK
Yayın Tarihi: 21.12.2013

Eserlerinden Örnekler

Deyiş

Bu benim halim nice olur Allah

Yetiş imdadıma üşüdüm vallah

Kendin gelmez isen yardımın yolla

Kara bulut selam söyle pîrime

Kış günü bitmiyor bu uzak yollar

Aşığın mekânı gurbet iller

İsmini zikreden ağızda diller

Kara bulut selam söyle pirime

Üşüdü soğuktan yandı yüzlerim

Kapandı kirpikler görmez gözlerim

Bu nasıl soğuktur tutmaz dizlerim

Kara bulut selam söyle pirime

Eser soğuk bu garibi üşüdür

Kaynattı garibi şimdi pişirir

Garip İsmail’i ele düşürür

Kara bulut selam söyle pirime

İvgin, Hayrettin (1979). “Âşık İsmail”. Sivas Folkloru,72-73: 20.


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1YARDIMCI, Ahmet Yardımcıd. 1961 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2HASAN HÜSEYİN ÇİRKİNd. 1914 - ö. 1978Doğum YeriGörüntüle
3Sapaz, K. Tahird. 02 Ocak 1945 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4BEDRÎ, Şeyh Bedreddin Efendid. 1819/1820 - ö. 1878Doğum YılıGörüntüle
5ÜLFETÎ, İsmaild. 1820 - ö. 1898Doğum YılıGörüntüle
6İSMAİLd. 1820? - ö. 1870?Doğum YılıGörüntüle
7HIDIR BABAd. 1770 - ö. 1870Ölüm YılıGörüntüle
8DÎDE, Mirza Nasrullahd. 1797 - ö. 1870Ölüm YılıGörüntüle
9DİDARÎd. ? - ö. 1870Ölüm YılıGörüntüle
10OSMAN, Murgullud. 1840 - ö. 1901MeslekGörüntüle
11HABÎBÎ, Acem Habîbî, Habîbî-i Azerbaycânî, Habîbî-i Bergüşâdî, Habîbî Çelebid. _? - ö. 1512-1520 arasında ?MeslekGörüntüle
12MÜSEYİB KULİYEVd. 1916 - ö. ?MeslekGörüntüle
13CEYHUNÎ, Zileli Ömerd. 1847 - ö. 1912Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14KUL YAKUBd. ? - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15BEYOĞLU, İbrahimd. ? - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16İSMET, İsmâil İsmet Efendid. ? - ö. 1884Madde AdıGörüntüle
17FİRÂKÎd. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18ZİHNİ, Baltacılar Kethüdası İsmail Ağazade Zihni Beyd. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle