İSMET, Mehmed Efendi

(d. 1750/1164 - ö. 1807/1222)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 18. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Kesriyeli Ahmed Paşa’nın torunu ve Raif İsmail Paşa’nın oğludur. 17 Muharrem 1164 / 12 Aralık 1750 tarihinde İstanbul’da doğdu. Tâib İsmâil Efendi’nin tedrisinden geçerek medrese eğitimini tamamladıktan sonra 1202/1787/88 yılında Halep mollası, 1205 Muharremi’nde (1790) Mekke kadısı ve aynı sene Cemâziyelâhiri’nde (1791) Ordu kadısı oldu. Murahhas-ı sânî olarak Mekke payesi aldı. Rusya Sulhü sırasında gösterdiği yaralılıklardan dolayı 1207 Zilhiccesi’nde (1793) İstanbul kadılığı verildi. 1208 yılı Safer ayında (1793) ise Bursa’ya sürgün edildi. Bursa’da iki buçuk sene kadar kaldıktan sonra affedilince İstanbul’a döndü. 1211’de (1796/97) Meclis-i Mukâleme memurluğu, 1212 Muharremi’nde (1797) -Sicill-i Osmânî’ye göre 1213 (1798)’de- Anadolu pâyesi ve 1213 Cemâziyelâhiri’nde (1798) Rumeli pâyesi verildi. 1215’de (1800/01) ilk ve 1219’da (1804/05) ikinci defa Rumeli kazaskerliğine getirildi. 3 Recep 1221 (16 Eylül 1806) tarihinde nakibüleşrâf tayin edildi. 17 Muharrem 1222’de (27 Mart 1807) öldü. Üsküdar’da Nuhkapısı’nda medfundur. Ömrünün son demlerinde Selimiye Tekkesi şeyhi Nîmetullâh Efendi’nin irşadı ile kendisini zühd ve takvaya vermişti. Kaynaklarda fâzıl, âlim, mühîb, fasih, beliğ ve Arapça, Farsça ve Türkçede şiir söylemeye muktedir bir kişi olduğu kaydedilmektedir. Eserleri şunlardır:

1. Dîvân. Kaynaklarda şiirlerin çoğu Farsça olan mürettep bir divan sahibi olduğu bildirilmekte ise de nüshası bilinmemektedir.

2. El-İhtisâr fî İktisâri’l-Mecâz: Zemahşerî’nin Esâsü’l-Bülegâ’sından muhtasar olarak hazırlanmıştır. Nüshası bilinmemektedir.  

3. El-Kasîdetü’n-Nebeviyye lî Hızır Beg: Hızır Bey’in Kasîdetü’n-Nebeviyye’sine şerh olarak yazımıştır (Bağdatlı İsmail Paşa 1951: 1/42).

Kaynakça

Ahmed Nazîf. Riyâzü’n-Nukabâ. Süleymaniye Kütüphanesi Es’ad Efendi Nu.2275. vr. 42b-45b.

Bağdatlı İsmail Paşa (1951). Hediyyetü’l-Ârifîn Esmâ'ü’l-Müellifîn ve Åsârü’l-Müellifîn. C.1. İstanbul. 42.

Köksal, M. Fatih ve B. Kemikli (2004). “İsmet”. Türk Dünyası Edebiyatçılar Yazarlar ve Şairler Ansiklopedisi. C. 5. Ankara: AKM Yay. 235.

Mehmed Süreyyâ (1311). Sicill-i Osmanî.  C.3. İstanbul: Matbaa-i Âmire. 372.

Tuman, Mehmed Nâil (2001). Tuhfe-i Nâilî - Dîvân Şairlerinin Muhtasar Biyografileri. Ankara: Bizim Büro Yay. 2882.

Türk Dili ve Edebiyatı Ansiklopedisi (1982)“İsmet”. C.5. İstanbul: Dergâh Yay. 9.

Yüksel, Hasan - M. Fatih Köksal (1998). Osmanlı Toplumunda Sâdât-ı Kirâm ve Nakibüleşraflar, Ahmed Rıf’at Devhatü’n-Nukabâ. Sivas. 109-110.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: PROF. DR. MEHMET FATİH KÖKSAL
Yayın Tarihi: 12.09.2013

Eserlerinden Örnekler


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1ABDÎ, Subhî-zâde Abdullâhd. ? - ö. 1763/64Doğum YeriGörüntüle
2HÜMÂYÎ, Mehmed Emîn Beyd. 1862 - ö. 1884Doğum YeriGörüntüle
3AVNİ NURETTİNd. 1866 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4HANÎF, Seyyid İbrahimd. 1750-51 - ö. 1802-03Doğum YılıGörüntüle
5BAHRÎ, Köprüvî Yûsuf Bahrî bin Mehmedd. 1750 - ö. 1829Doğum YılıGörüntüle
6RÜŞDÎ PAŞA, Mehmed Rüşdî Paşa, Erzurumlud. 1750 - ö. 1821Doğum YılıGörüntüle
7VÂSIF, Ahmed Vâsıf Efendid. 1738-39 - ö. 1807Ölüm YılıGörüntüle
8NEŞ'ET, Hoca Süleyman Neş'et Efendid. 1735 - ö. 1807Ölüm YılıGörüntüle
9PERTEV, Muvakkıtzâde Muhammedd. 1746 - ö. 1807-8Ölüm YılıGörüntüle
10SA'ÎD, Karahalîl-zâde Sa‘îd Mehmed Efendid. ? - ö. 1822MeslekGörüntüle
11Çeşmî, Mehmed Efendid. ? - ö. 1634MeslekGörüntüle
12SIDDÎK, Meşreb-zâde Mehmed Sıddîk Efendid. 1830 - ö. 1878MeslekGörüntüle
13BAHÂ, Şeyh Mehmed Bahâeddin Efendid. ? - ö. 1725-26Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14EMNÎ, Seyyid Emnî Mehmed Beyd. ? - ö. 1749-50?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15KÂMÎ, Kâmî Efendid. ? - ö. 1767Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16FENNÎ, Mehmed Sa‘îd Fennî, Yozgatlıd. 1850 - ö. 1918Madde AdıGörüntüle
17DİDARÎd. ? - ö. 1870Madde AdıGörüntüle
18Tokgöz, İsmetd. 21 Kasım 1948 - ö. ?Madde AdıGörüntüle