IYDÎ, Beyzâde Dervîş Lütfullâh Iydî Çelebî

(d. ?/? - ö. 1056/1646)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 17. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Bey-zâde Lütfullâh Çelebî olarak bilinir. Ankara’da doğdu. Şair hakkında biyografik kaynaklarda verilen bilgiler ihtilaflıdır. Rıza Tezkiresi’nde mahlası ‘Iydî olarak verilmişken, Tuhfe-i Nâilî’de mahlası ‘Aydî, Safâyî ve Sicill-i ‘Osmânî’de ‘Abdî olarak gösterilmiştir. Kırım Han’ı Bahâdır Han’ın nedimiydi. Bektaşiliğe intisap etmesinin ardından, gezici dervişlere katılıp İran, Hindistan, Kıpçak ve Kırım’ı dolaştıktan sonra Osmanlı ülkesine gelmiştir. Rıza Tezkiresi’ne göre (Zavotçu 2009: 185) asık suratlı ve anlayışsız bir kişi olan şair, Safâyî Tezkiresi’ne göre (Çapan 2005: 370) şair tabiatlı, şiir meclislerini süsleyen, nükteli sözler söyleyen bir sohbet arkadaşıdır. Bey-zâde Derviş Lütfullâh, Osmanlı şairleriyle şiir meclislerinde bulunmuştur.  Biyografik kaynaklarda Farsça ve Türkçe şiirlerinin benzersiz olduğu söylenmektedir. Şairin ölümüyle ilgili bilgiler de kaynaklarda farklı biçimlerde verilmiştir. Tuhfe-i Nâilî’ye göre (Kurnaz vd. 2000: 716). 1056/ /1646 tarihinde vefat eden şairin mezarı İstanbul’dadır Safâyî Tezkiresi’nde ise ölüm tarihi 1054/1644, mezar yeri ise Kırım olarak gösterilmiştir (Çapan 2005: 370). 

Kaynakça

Akbayar, Nuri (hzl.) (1996). Mehmed Süreyya Sicill-i Osmanî. C.6. İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yay.

Çapan, Pervin (hzl.) (2005). Mustafa Safâyî Efendi, Tezkire-i Safâyî. Nuhbetü’l-Âsâr min Fevâ’idi’l-Eş’âr (İnceleme-Metin). Ankara: AKM Yay.

Kurnaz, Cemâl ve Mustafa Tatçı (hzl.) (2001). Mehmed Nâil Tuman, Tuhfe-i Nâilî -  Divan Şairlerinin Muhtasar Biyografileri. Ankara: Bizim Büro Yay.

Zavotçu, Gencay (2009). Rıza Tezkiresi (İnceleme-Metin). İstanbul: Sahhaflar Kitap Sarayı.


Madde Yazım Bilgileri

Yazar: PROF. DR. FİLİZ KILIÇ
Yayın Tarihi: 29.12.2014
Güncelleme Tarihi: 24.08.2021

Eserlerinden Örnekler

Hisâr-ı sabrum eger olsa kal’a-ı âhen

Açar nigâhun ana her nazarda bin revzen

 

Perestiş-i saneme râhat eylemez hergiz

Mürîd-i Berhemen-i aşk olan Mesîhâ-fen

 

Misâl-i âyine her akse dilde yer virmez

Kimün ki kalbine mihrün olur fürûg-figen

(Zavotçu, Gencay (2009). Rıza Tezkiresi (İnceleme-Metin). İstanbul: Sahhaflar Kitap Sarayı. 185.)

 

Virdi firîb gönlüme bir gül-izâr şûh

Olmaz esîr bir güle zîrâ hezâr şûh

 

Geh çeşmi geh nigâhı çeker tîg gönlüme

Bir mesti aldı ortaya iki humâr şûh

(Zavotçu, Gencay (2009). Rıza Tezkiresi (İnceleme-Metin). İstanbul: Sahhaflar Kitap Sarayı. 186.)


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1İsmail Kılıçarsland. 1976 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2Melek Özlem Sezerd. 21 Aralık 1971 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3Cemile Sümeyrad. 7 Ağustos 1978 - ö. 28 Nisan 2017Doğum YeriGörüntüle
4İsmail Kılıçarsland. 1976 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
5Melek Özlem Sezerd. 21 Aralık 1971 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
6Cemile Sümeyrad. 7 Ağustos 1978 - ö. 28 Nisan 2017Doğum YılıGörüntüle
7İsmail Kılıçarsland. 1976 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
8Melek Özlem Sezerd. 21 Aralık 1971 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
9Cemile Sümeyrad. 7 Ağustos 1978 - ö. 28 Nisan 2017Ölüm YılıGörüntüle
10İsmail Kılıçarsland. 1976 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
11Melek Özlem Sezerd. 21 Aralık 1971 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
12Cemile Sümeyrad. 7 Ağustos 1978 - ö. 28 Nisan 2017Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
13İsmail Kılıçarsland. 1976 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
14Melek Özlem Sezerd. 21 Aralık 1971 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
15Cemile Sümeyrad. 7 Ağustos 1978 - ö. 28 Nisan 2017Madde AdıGörüntüle