‘IYDÎ, Bey-zâde Dervîş Lutfullâh ‘Iydî Çelebî

(d. ?/? - ö. 1646/1056)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 17. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Bey-zâde Lutfullâh Çelebî olarak bilinir. Ankara’da doğdu. Şair hakkında biyografik kaynaklarda verilen bilgiler ihtilaflıdır. Rıza Tezkiresi’nde mahlası ‘Iydî olarak verilmişken, Tuhfe-i Nâilî’de mahlası ‘Aydî, Safâyî ve Sicill-i ‘Osmânî’de ‘Abdî olarak gösterilmiştir. Kırım Han’ı Bahâdır Han’ın nedimiydi. Bektaşiliğe intisap etmesinin ardından, gezici dervişlere katılıp İran, Hindistan, Kıpçak ve Kırım’ı dolaştıktan sonra Osmanlı ülkesine gelmiştir. Rıza Tezkiresi’ne göre (Zavotçu 2009: 185) asık suratlı ve anlayışsız bir kişi olan şair, Safâyî Tezkiresi’ne göre (Çapan 2005: 370) şair tabiatlı, şiir meclislerini süsleyen, nükteli sözler söyleyen bir sohbet arkadaşıdır. Beyzâde Derviş Lutfullâh, Osmanlı şairleriyle şiir meclislerinde bulunmuştur.  Biyografik kaynaklarda Farsça ve Türkçe şiirlerinin benzersiz olduğu söylenmektedir. Şairin ölümüyle ilgili bilgiler de kaynaklarda farklı biçimlerde verilmiştir. Tuhfe-i Nâilî’ye göre (Tuman 2000: 716). 1056/ /1646 tarihinde vefat eden şairin mezarı İstanbul’dadır Safâyî Tezkiresi’nde ise ölüm tarihi 1054/1644, mezar yeri ise Kırım olarak gösterilmiştir (Çapan 2005: 370). 

Kaynakça

Akbayar, Nuri (hzl.) (1996). Mehmed Süreyya Sicill-i Osmanî. C.6. İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yay.

Çapan, Pervin (hzl.) (2005). Mustafa Safâyî Efendi, Tezkire-i Safâyî. Nuhbetü’l-Âsâr min Fevâ’idi’l-Eş’âr (İnceleme-Metin). Ankara: AKM Yay.

Kurnaz, Cemâl ve Mustafa Tatçı (hzl.) (2001). Mehmed Nâil Tuman, Tuhfe-i Nâilî -  Divan Şairlerinin Muhtasar Biyografileri. Ankara: Bizim Büro Yay.

Zavotçu, Gencay (2009). Rıza Tezkiresi (İnceleme-Metin). İstanbul: Sahhaflar Kitap Sarayı.


Madde Yazım Bilgileri

Yazar: PROF. DR. FİLİZ KILIÇ
Yayın Tarihi: 29.12.2014

Eserlerinden Örnekler

Hisâr-ı sabrum eger olsa kal’a-ı âhen

Açar nigâhun ana her nazarda bin revzen

Perestiş-i saneme râhat eylemez hergiz

Mürîd-i Berhemen-i aşk olan Mesîhâ-fen

Misâl-i âyine her akse dilde yer virmez

Kimün ki kalbine mihrün olur fürûg-figen

(Zavotçu, Gencay (2009). Rıza Tezkiresi (İnceleme-Metin). İstanbul: Sahhaflar Kitap Sarayı. 185.)

Virdi firîb gönlüme bir gül-izâr şûh

Olmaz esîr bir güle zîrâ hezâr şûh

Geh çeşmi geh nigâhı çeker tîg gönlüme

Bir mesti aldı ortaya iki humâr şûh

(Zavotçu, Gencay (2009). Rıza Tezkiresi (İnceleme-Metin). İstanbul: Sahhaflar Kitap Sarayı. 186.)


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1HASAN HÜSEYİN/TELEME, Hasan Hüseyin Telemed. 1949 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2Çiyiltepe, Asafd. 1934 - ö. 7 Haziran 1967Doğum YeriGörüntüle
3CELAL, Celal Gökteped. 1948 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4HASAN HÜSEYİN/TELEME, Hasan Hüseyin Telemed. 1949 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
5Çiyiltepe, Asafd. 1934 - ö. 7 Haziran 1967Doğum YılıGörüntüle
6CELAL, Celal Gökteped. 1948 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
7HASAN HÜSEYİN/TELEME, Hasan Hüseyin Telemed. 1949 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
8Çiyiltepe, Asafd. 1934 - ö. 7 Haziran 1967Ölüm YılıGörüntüle
9CELAL, Celal Gökteped. 1948 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
10HASAN HÜSEYİN/TELEME, Hasan Hüseyin Telemed. 1949 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
11Çiyiltepe, Asafd. 1934 - ö. 7 Haziran 1967Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
12CELAL, Celal Gökteped. 1948 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
13HASAN HÜSEYİN/TELEME, Hasan Hüseyin Telemed. 1949 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
14Çiyiltepe, Asafd. 1934 - ö. 7 Haziran 1967Madde AdıGörüntüle
15CELAL, Celal Gökteped. 1948 - ö. ?Madde AdıGörüntüle