IZÂRÎ, Hacı Pîr Mehmed Izârî Efendi

(d. ?/? - ö. 996/1588)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 16. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Edirne’de doğan Izârî’inin asıl adı Pîr Mehmed’dir. Mekke ve Mısır kadılıklarından emekli olan Abdulbaki Efendi’ye intisap ederek öğrenim gördükten sonra Anadolu Kazaskeri Hasan Efendi’den mülazım oldu. Bir müddet müderrislik yaptı. Ancak meşrebi memuriyete münasip olmadığı için müderrislikten ayrılarak geçimini devlet büyüklerine nedimlik yaparak sağlayan Pîr Mehmed Efendi, 996/1588 yılında vefat etti. M. Nâil Tuman, Sicill-i Osmânî’de ölüm tarihinin 995/1587 gösterilmesinin yanlış olduğunu belirtir (Kurnaz ve Tatcı 2001: 655). İstanbul’da Edirnekapı dışında medfundur.

Gelibolulu Âlî ve Âşık Çelebi’ye göre güzelliğinden dolayı şiirlerinde Izârî mahlasını kullanan Pîr Mehmed Efendi (İsen 1998: 316, Kılıç 2010: 1061), hoş sohbet biri olduğu için zamanının devlet büyükleriyle hem-sohbet olup onların ihsanlarını gördü. Kendisi gibi şair olan Mecdî, Ubeydî ve Emrî ile arkadaşlıkları kuvvetliydi. Muhayyel şiirler yazan ve özellikle tarih düşürmekteki maharetiyle ünlenen Izârî’nin herhangi bir eserinin olup olmadığı hakkında kaynaklarda bilgi bulunmasa da çeşitli tezkire ve şiir mecmualarında şiirlerine rastlanmaktadır.

Kaynakça

Adıgüzel, Niyazi Raşit Gündoğdu (Hzl.) (2014). Ahmed Bâdî Efendi, Riyâz-ı Belde-i Edirne-20. Yüzyıla Kadar Osmanlı Edirne’si. Edirne: Trakya Üniv. Yay.

Akbayar, Nuri (hzl.) (1998). Mehmed Süreyya, Sicill-i Osmânî (Yâhud Tezkîre-i Meşâhir-i Osmânî). C. 3. İstanbul: Kültür Bakanlığı-Tarih Vakfı Ortak Yay.

Eyduran, Aysun S. (hzl.) (2008). Beyânî, Tezkîretü’ş-Şu’arâ. Ankara: KTB. Yay. E-kitap: http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/belge/1-83502/beyani----tezkiretus-suara.html [Erişim Tarihi: 01.02.2014].

Eyduran, Aysun S. (hzl.) (2009). Kınalı-zâde Hasan Çelebi, Tezkîretü’ş-Şu’arâ, Tenkitli Metin B. Ankara: KTB. Yay. E-kitap: http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/belge/1-83504/kinalizade-hasan-celebi---tezkiretus-suara.html [Erişim Tarihi: 01.02.2014].

İpekten, Halûk, M. İsen, R. Toparlı, N. Okçu ve T. Karabey (1998). Tezkirelere Göre Divan Edebiyatı İsimler Sözlüğü. Ankara: KTB Yay.

İsen, Mustafa (hzl.) (1994). Künhü’l-Ahbâr’ın Tezkire Kısmı. Ankara: Akçağ Yay.

Kaf-zâde Fâ’izî. Zübdetü’l-Eş’âr. İstanbul Büyükşehir Belediyesi Atatürk Kitaplığı, Belediye 11. vr. 118b-119a.

Kazancıgil, Ratip (hzl.) (1996). Abdurrahman Hıbrî, Enîsü’l-Müsâmirîn, Edirne Tarihi, 1360-1650. İstanbul: Türk Kütüphaneciler Derneği Yay.

Kılıç, Filiz (hzl.) (2010). Âşık Çelebi, Meşâ’irü’ş-Şu’arâ, İnceleme-Metin. C. 2. İstanbul: İstanbul Araştırmaları Ens. Yay.

Kurnaz, Cemal ve Mustafa Tatcı (hzl.) (2001). Mehmet Nâil Tuman, Tuhfe-i Nâilî- Dîvân Şâirlerinin Muhtasar Biyografileri. C. 2. Ankara: Bizim Büro Yay.

Peremeci, Osman Nuri (2011). Edirne Tarihi. İstanbul: Bellek Yay.

Riyâzî. Riyâzu’ş-Şu’arâ. Milli Kütüphane Yazmalar Koleksiyonu, 06 Hk 1275. vr. 73b.

Solmaz, Süleyman (hzl.) (2005). Ahdî, Gülşen-i Şu’arâ (İnceleme-Metin). Ankara: AKM Yay.

Şemseddin Sâmî (1314). Kâmûsu’l-Âlâm. C. 4. İstanbul: Mihran Matbaası.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DOÇ. DR. YUNUS KAPLAN
Yayın Tarihi: 04.11.2014
Güncelleme Tarihi: 31.10.2020

Eserlerinden Örnekler

Gazel

Tabîb derdümi gördi devâdan el çekdi

Yapışdı nabzuma ben mübtelâdan el çekdi

Çenâr bî’at idüp hânkâh-ı gülşende

İrişdi pîr-i hazâna hevâdan el çekdi

Vefâyı câna satarken o hâce-i hüsne

Ne gamz olındı ki bey’-i vefâdan el çekdi

Ruhına hâ’il olur diyü kat’ idince serin

Kesildi zülf-i perîşân cefâdan el çekdi

Dimişdi kim bir elüm hayra olsun öp elümi

‘İzârî ol şeh-i ‘âlem-sehâdan el çekdi

(Eyduran, Aysun S. (hzl.) (2009). Kınalı-zâde Hasan Çelebi, Tezkîretü’ş-Şu’arâ, Tenkitli Metin B. Ankara: KTB. Yay. E-kitap: http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/belge/1-83504/kinalizade-hasan-celebi---tezkiretus-suara.html [Erişim Tarihi: 01.02.2014]. 48.)

Gazel

İçirmiş nîze tîgin yarimin agzın sulandırmış

Yine hicranını yâd eylemiş gönlün bulandırmış

Ruhun yâdına dil gülşende ey gül eyleyip feryâd

Uçurmuş bülbül-i zârın huzûrun kuşkulandırmış

Müşâbihtir demekle sâyesinde ol kaddi şimşâd

Getirmiş hâkden servini bâgın ululandırmış

Kenâr etmek murâdı görmüş ol serv-i hırâmânı

Durup âb-ı revânı gülsitân içre dolandırmış

Irakdan tûtiyâ-yı hâk-i pâyin gösterip dildâr

İzârî dîde-i giryânımın agzın sulandırmış

(Adıgüzel, Niyazi Raşit Gündoğdu (Hzl.) (2014). Ahmed Bâdî Efendi, Riyâz-ı Belde-i Edirne-20. Yüzyıla Kadar Osmanlı Edirne’si. Edirne: Trakya Üniversitesi Yay. 1792.)


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1KESBÎ, Mustafa Kesbî Efendid. ? - ö. 1798-99 sonrasıDoğum YeriGörüntüle
2AHMED, Veliyyüddîn-zâde Ahmed Paşad. 1426 ? - ö. 1496-97Doğum YeriGörüntüle
3HIZRÎd. ? - ö. 1562/63Doğum YeriGörüntüle
4KESBÎ, Mustafa Kesbî Efendid. ? - ö. 1798-99 sonrasıDoğum YılıGörüntüle
5AHMED, Veliyyüddîn-zâde Ahmed Paşad. 1426 ? - ö. 1496-97Doğum YılıGörüntüle
6HIZRÎd. ? - ö. 1562/63Doğum YılıGörüntüle
7KESBÎ, Mustafa Kesbî Efendid. ? - ö. 1798-99 sonrasıÖlüm YılıGörüntüle
8AHMED, Veliyyüddîn-zâde Ahmed Paşad. 1426 ? - ö. 1496-97Ölüm YılıGörüntüle
9HIZRÎd. ? - ö. 1562/63Ölüm YılıGörüntüle
10KESBÎ, Mustafa Kesbî Efendid. ? - ö. 1798-99 sonrasıMeslekGörüntüle
11AHMED, Veliyyüddîn-zâde Ahmed Paşad. 1426 ? - ö. 1496-97MeslekGörüntüle
12HIZRÎd. ? - ö. 1562/63MeslekGörüntüle
13KESBÎ, Mustafa Kesbî Efendid. ? - ö. 1798-99 sonrasıAlan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14AHMED, Veliyyüddîn-zâde Ahmed Paşad. 1426 ? - ö. 1496-97Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15HIZRÎd. ? - ö. 1562/63Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16KESBÎ, Mustafa Kesbî Efendid. ? - ö. 1798-99 sonrasıMadde AdıGörüntüle
17AHMED, Veliyyüddîn-zâde Ahmed Paşad. 1426 ? - ö. 1496-97Madde AdıGörüntüle
18HIZRÎd. ? - ö. 1562/63Madde AdıGörüntüle