KADÎRÎ, Kadir

(d. 1275/1859 - ö. 1332/1914)
Âşık
(Âşık / 19. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Asıl adı Kadir olan âşık, şiirlerinde Kadîrî mahlasını kullanmıştır. Fahri Bilge derlemeleri sayesinde haberdar olunan Kadîrî, 1859'da Kayseri’ye bağlı Molu köyünde doğmuştur. Hasan Ağazâde İsmail Bey’in oğludur. Köyündeki medresede Erkiletli Hacı Ali Efendi’den biraz sarf okumuş, daha fazla tahsil görmemiştir. Askerliğini Sıhhiye Bölüğü'nde tamamladıktan sonra köyüne dönmüş, bir müddet köyünde arazi ve emlakinin geliri ile geçindikten sonra aşı memuru olmuştur. Zonguldak’ta aşı memurluğu yapan Kadîrî, 1914'te Zonguldak’ta vefat etmiştir. Fahri Bilge defterlerinde “şekil itibarıyla uzun boylu, kuru simalı, yakışıklı, gür bıyıklı, esmer tenli, çeneli (konuşkan) bir zât” olarak tanıtılan Kadîrî’nin Sami adında bir oğlu olduğu ve oğlunun da Fahri Bilge’nin derlemeleri yaptığı esnada (1937-1950) Konya’da ticaretle meşgul olduğu yazılmıştır (Çapraz 2008: 92, 308-309).

Kayseri’nin önde gelen âşıklarından biri olan Molulu Revâî ile aynı sosyal ve kültürel ortamda bulunduğu için, onun tesiri ile şiir yazmaya/söylemeye başlamış, bir nevi onun çıraklığını yapmıştır (Çapraz 2008: 308). Fahri Bilge defterlerinde Kadîrî’ye ait dört adet koşma bulunmaktadır (Çapraz 2008: 309-310). Koşmalarda, gurbet teması ön planda olmakla birlikte tasavvufi bir eda ve dervişane bir söyleyiş ağır basmaktadır. Şiirlerinde Arapça ve Farsça kelimeleri ve dinî tabirleri sık kullanan Kadîrî, kentsel ortam ozanları arasında yer almıştır. Ayrıca şiirlerinde klasik edebiyatta yaygın kullanılan benzetmeler de vardır. Mevcut şiirlerinde 11’li hece ölçüsünü kullanmış ve koşma nazım şeklini tercih etmiştir.

Kaynakça

Çapraz, Erhan (2008). Fahri Bilge Defterleri Işığında Kayseri ve Yöresi Halk Şairleri. Kayseri: Laçin Yay.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: ERHAN ÇAPRAZ
Yayın Tarihi: 09.09.2013
Güncelleme Tarihi: 08.12.2020

Eserlerinden Örnekler

Koşma

Aşka gulâm olduk ayık olmayız

Böylece gezdirir tecellî bizi

Her vakit ağlarız bir dem gülmeyiz

Kimse yoktur etsin teselli bizi

 

Ehl-i kemâl isen edegör sabır

El-rızk-ı ilâhî değil mi gafûr

Zikr ü fikrin olsun yarabbî şükür

Hicrânda bırakmaz temelli bizi

 

Bu bâzâr-ı aşkta dür-dâneler var

Neçe dervişânlar rindâneler var

Pinhâna gizlenmiş merdâneler var

El-hükmüli’llâhü tevellâ bizi

 

Kadîrî der kaderim nâdân ne bilir

Hiç nâdân bilmez merdâne bilir

Sûret-i zâhirde dîvâne bilir

Tîr-i müjgân etsin amelli bizi

 

Çapraz, Erhan (2008). Fahri Bilge Defterleri Işığında Kayseri ve Yöresi Halk Şairleri. Kayseri: Laçin Yay. 309-310.


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1ALİ BAŞTUĞd. 1955 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2SEFİL SADIK, Sadık Kıyakd. 1947 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3KUL SABRİ/GARİP ALİ/SABRİ, Alid. 1851 - ö. 1931Doğum YeriGörüntüle
4REMZÎ, Ahmetd. 1859 - ö. 1914Doğum YılıGörüntüle
5AHMED BEHÇETd. 1859 - ö. 1915Doğum YılıGörüntüle
6Ziya (Adanalı)d. 1859 - ö. 26 Ağustos 1932Doğum YılıGörüntüle
7Recaizade Mahmut Ekremd. 1 Mart 1847 - ö. 31 Ocak 1914Ölüm YılıGörüntüle
8Şehbenderzâde Ahmet Hilmid. 1862-63 - ö. 16 Ekim 1914Ölüm YılıGörüntüle
9BAĞBAN MEHEMMEDd. 1835 - ö. 1914Ölüm YılıGörüntüle
10FİGANÎ, Abidin Şimşekd. 1908/1911? - ö. 18.06.1989MeslekGörüntüle
11KAYIKÇI ALİ/DEREBAHÇELİ/ ALİ RIZA/ HAMSİKÖYLÜ/Ali Kayıkçıd. 14.08.1946 - ö. ?MeslekGörüntüle
12ZİHNÎ, Bayburtlud. 1797 - ö. 1859MeslekGörüntüle
13ŞEHVÂRÎ, Ahmed Şükrüd. 1862/1863 - ö. 1914-1915Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14İBRAHİM, İbrahim Hakkıd. ? - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15ANDELÎBd. ? - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16DEMİROĞLU/ÇİMENOĞLU, Yaşar Demird. 10.03.1962 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17BEYOĞLU, İbrahimd. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18DOSTU, Şirvanlıd. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle