KADÎRÎ, Kadir

(d. 1859/1275 - ö. 1914/1332)
âşık
(Âşık / 19. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Asıl adı Kadîr olan âşık, şiirlerinde Kadîrî mahlasını kullanmıştır. Fahri Bilge derlemeleri sayesinde haberdar olunan Kadîrî, H.1275/ M.1859 tarihinde Kayseri’ye bağlı Molu köyünde doğmuştur. Hasan Ağazâde İsmail Bey’in oğludur. Köyündeki medresede Erkiletli Hacı Ali Efendi’den biraz sarf okumuş, daha fazla tahsil görmemiştir. Askerliğini Sıhhiye Bölüğü'nde tamamladıktan sonra köyüne dönmüş, bir müddet köyünde arazi ve emlakinin geliri ile geçindikten sonra aşı memuru olmuştur. Zonguldak’ta aşı memurluğu yapan Kadîrî, I. Dünya Savaşı esnasında Zonguldak’ta vefat etmiştir. Fahri Bilge defterlerinde “şekil itibarıyla uzun boylu, kuru simalı, yakışıklı, gür bıyıklı, esmer tenli, çeneli (konuşkan) bir zât” olarak tanıtılan Kadîrî’nin Sami adında bir oğlu olduğu ve oğlunun da Fahri Bilge’nin derlemeleri yaptığı esnada (1937-1950) Konya’da ticaretle meşgul olduğu yazılmıştır (Çapraz 2008: 92, 308-309).

Kayseri’nin önde gelen âşıklarından biri olan Molulu Revâî ile aynı sosyal ve kültürel ortamda bulunduğu için, onun tesiri ile şiir yazmaya/söylemeye başlamış, bir nevi onun çıraklığını yapmıştır (Çapraz 2008: 308). Fahri Bilge defterlerinde Kadîrî’ye ait dört adet koşma bulunmaktadır (Çapraz 2008: 309-310). Koşmalarda, gurbet teması ön planda olmakla birlikte tasavvufi bir eda ve dervişane bir söyleyiş ağır basmaktadır. Şiirlerinde Arapça ve Farsça kelimeleri ve dinî tabirleri sık kullanan Kadîrî, kentsel ortam ozanları arasında yer almıştır. Ayrıca şiirlerinde klasik edebiyatta yaygın kullanılan benzetmeler de vardır. Mevcut şiirlerinde 11’li hece ölçüsünü kullanmış ve koşma nazım şeklini tercih etmiştir.

Kaynakça

Çapraz, Erhan (2008). Fahri Bilge Defterleri Işığında Kayseri ve Yöresi Halk Şairleri. Kayseri: Laçin Yay.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: ERHAN ÇAPRAZ
Yayın Tarihi: 09.09.2013

Eserlerinden Örnekler

Koşma

Aşka gulâm olduk ayık olmayız

Böylece gezdirir tecellî bizi

Her vakit ağlarız bir dem gülmeyiz

Kimse yoktur etsin teselli bizi

Ehl-i kemâl isen edegör sabır

El-rızk-ı ilâhî değil mi gafûr

Zikr ü fikrin olsun yarabbî şükür

Hicrânda bırakmaz temelli bizi

Bu bâzâr-ı aşkta dür-dâneler var

Neçe dervişânlar rindâneler var

Pinhâna gizlenmiş merdâneler var

El-hükmüli’llâhü tevellâ bizi

Kadîrî der kaderim nâdân ne bilir

Hiç nâdân bilmez merdâne bilir

Sûret-i zâhirde dîvâne bilir

Tîr-i müjgân etsin amelli bizi

Çapraz, Erhan (2008). Fahri Bilge Defterleri Işığında Kayseri ve Yöresi Halk Şairleri. Kayseri: Laçin Yay., 309-310.


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1RIFKÎ, Bahâüddinzâde Efendid. ? - ö. 1665Doğum YeriGörüntüle
2SÜLEYMANEGÎZÂDE/ SÜLEYMANBEGZÂDE, Dânişî Pîrî Çelebid. ? - ö. 1561Doğum YeriGörüntüle
3Metin Kaçand. 15 Kasım 1961 - ö. 06 Ocak .2013Doğum YeriGörüntüle
4HAMMAL/MİRZE GÜLZAR, Bayrameli Abbaszaded. 1859 - ö. 03.06.1926Doğum YılıGörüntüle
5SELÂMÎ, İbrahimd. 1859-1860 - ö. 1946Doğum YılıGörüntüle
6AHMED BEHÇETd. 1859 - ö. 1915Doğum YılıGörüntüle
7TEVFİKd. 1870 - ö. 1914Ölüm YılıGörüntüle
8CEMÎL, Köprülü-zâde Mahmûd Cemîl Beyd. 1834 - ö. 1914Ölüm YılıGörüntüle
9Faik Reşadd. 26 Eylül 1851 - ö. 26 Haziran 1914Ölüm YılıGörüntüle
10Bolayır, Ali Ekremd. 02 Ağustos 1867 - ö. 27 Ağustos 1937MeslekGörüntüle
11İbiş, Şuled. 04 Mart 1986 - ö. ?MeslekGörüntüle
12DÂNİŞ, Mîr Mehmedd. 1805 - ö. 1830MeslekGörüntüle
13ALİ, Zilelid. ? - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14HIFZI, Hodlu Mehmedd. 1860 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15ESMA SULTANd. ? - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16HACI RECEB DEDEd. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17HEYBERÎd. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18KUDSÎ, Musa Efendid. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle