Kapkıner, Murat

(d. 10 Nisan 1950 / ö. ?)
Şair, Yazar, Teknisyen
(Yeni Edebiyat / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Malatya'da dünyaya geldi. Annesi Hediye Hanım babası işçi Ahmet Hamdi Kapkıner'dir. 1967 yılında Malatya Erkek Sanat Enstitüsünü bitirdi. 1969 yılında Hava Astsubay Okulunndan mezun oldu. 1969 - 1974 yılları arasında Hava Kuvvetlerinde teknisyen astsubay olarak görev yaptı. Çeşitli kuruluşlarda elektrik teknisyeni, Malatya'da özel ve resmî kuruluşlarda yönetici olarak görev yaptı. 1980'de emekliye ayrıldı. Konya'da Çağımıza Selam (1984), Kelime (1986-1987, 12 sayı) ve Varide (1987-1994, 37 sayı) dergilerini yayımladı, ayrıca yönetmenliğini yaptı. Evli ve beş çocuk babası olan Murat Kapkıner, hâlen Konya'da yaşamaktadır.

Şiir, roman ve deneme türünde eserler veren Murat Kapkıner; şiirden edebiyata, tasavvuftan sosyolojiye, fıkıhtan felsefeye pek çok alanda tefekkür sahibi bir isimdir. Şiir ve yazıları; Aylık Dergi, Çağımıza Selâm, Kelime, Varide, Yeni Şafak ve Millî Gazete gibi süreli yayınlarda yer almıştır. Rasim Özdenören, onun şahsiyetini şu cümlelerle değerlendirmiştir: "Edebiyatımızın özgün adlarından biridir o. Üslubuna bayıldığım bir üslup ustası... Sadelik, saflık, kendinden korkmamak; bilmediğini gizlememek; başkasından, hele hiç korkmamak onun yazısına mahsus hasletlerden... Murat Kapkıner özünde şairdir. Şair kelimesini burada edebiyatta bir yazı türü bağlamında kullanmıyorum. O da var. Ama en çok, her dediğini şiirsel bir vurguyla ifade etme mahareti... Onun nesri de banim üzerimde her defasında has bir şiir etkisi bırakır. Bazı cümleleri insanı vurgun yemişe döndürür. Çünkü o cümlelerde saflığın, saffetin kendini görürüz: yapmacıksız, oyunsuz, neyse o olan haliyle kendisi: Murat Kapkıner... Böylece okuyana kendinin ne olduğunu da hatırlatan satırlarla karşılaşırsınız." (Özdenören 2012). Görmüş ise Kapkıner için "Murat Kapkıner mesela bir İskandinav ülkesinde doğsaydı, büyük bir ihtimalle aklıyla kendisini başbaşa bırakacak bir inzivaya çekilir, mecbur olmadıkça toplum içine girmezdi. Fakat neticede o bu suyun balığı ve Anadolu adlı bu suda balıklar biribirlerine dokunarak yüzüyor." değerlendirmesini yapmıştır. "Romanı ben yazmaya başlarım sıkıntıyla falan, o kendi kendini yazar, ben bilmem roman nereye varacak, hiç bilmem." diyen Kapkıner'in ilk romanı Güz İnsanları adıyla 1982 yılında yayımlanmış ve bunu Karanlıktakiler (1983) takip etmiştir.

Yazarın Wesirfinger Pastanesi (2001) romanında, gerçekle fantastik iç içedir. Keskin, bu roman için "Yaşlı Şeyh, Bayan Adelgard, Savaşçı Osman, Bilge İdris, Taşralı Hasan ve Genç Mülteciler... Bu farklı insan evrenlerinin kesişme noktalarını, zamanın, mekanın, tarihlerin belirsizleştiği, muğlak bir fonda anlatan roman ayrıca dil ustalığıyla da dikkat çekici. Yapıt, varolmanın imkanları, yazgı ve özgürlük üzerine yoğunlaşması bakımından felsefi roman kategorisine girmekle beraber, kuru ve yavan kavramsal kurgularda, bilgiçce öğüt veren sıkıcı diyaloglarda tüketmiyor kendini. Wesirfinger Pastanesi, yazarın diğer romanlarıyla birlikte okunduğunda, romancının değişmeyen ama gelişen uslubu, insan varoluşunun trajik doğasının ironik anlatımı ve romanlararası felsefi süreklilik daha derinden görülebilecektir." (Keskin 2001) değerlendirmesini yapmıştır. Kapkıner, İblis’in Son Savunması (2001) adlı romanında yeni yazınsal gelişmelerin içinde ilerleyerek, ironi ve trajedinin, uyku ve uyanıklığın, rüya ve gerçekliğin yazar ve karakterlerin birbirine karıştıkları bir dünya kurmuştur. Giderek, özne/nesne, tasarım/gerçeklik temeline dayalı geleneksel eserin aksine, ortalıkta saf perspektiflerin uçuştuğu bir fantazmagorik (görüntü oyunu) yapının oluştuğu bu romanda; geleneksel metinlerden farklı olarak, roman karakterlerinin ontolojik statüleri kaydırılıp; etten ve kemikten kahramanların yerine, salt dilden oluşan, kendi kurgu varoluşlarının bilincinde, postmodern literatürün deyimiyle sözcükten adamlar geçirilmiştir. Okurun merak duygusunu canlı tutacak bir roman olan Seni Öldüğüm Gün (2013)'de ise Mahmut adlı karakterin yaşamından çarpıcı bir kesit sunulmaktadır.

1990'lardan itibaren kaleme aldığı mistik şiirlerle öne çıkan Murat Kapkıner, şiire ve şaire ilişkin düşüncelerini Varide dergisinde çıkan "Poetika" başlıklı yazısında şu cümlelerle dile getirmiştir: "Hiç kimse bahanesi son derece basit, kişisel hatta saçma olan şiirin kendisinin muhteşem olmadığını iddia edemiyor. Öyleyse sanılanın tersine: 'el mânâ fi batn-ı şair' değil, el mânâ şiirdedir. Öyleyse şiir, şairden çok daha gerçektir. Benim halis şiir dediğim şiir, böyle yazılan, söylenen şiir. Şair kendine göre bir şey söyler, bir infial, bir indifada bulunur; bu esasen kimseyi enterese etmez, yalnız şaire ait bir şeydir. Şair kimseye bir şey anlatmak... -değil de- kimseyi aydınlatmak istemediğinde bir şey yazıyor, söylüyor değildir. O, bir icbar altında. Söylemeye, son derece öznel bazan saçma sanılan şeylerle söylemeye mecbur olmuştur. Fakat ortaya çıkan materyal san derece latif, son derece herkestir." (Kapkıner 1992). Şiirlerini Not Düştüm Besmeleye (1990) ile kitaplaştırmaya başlamış ve bunu Anne Ben Artık İyiyim (1991) ile Elifbamdan Artakalan (1994) izlemiştir. Kapkıner, serbest tarzda yazdığı şiirlerinde mistisizm varoluş ölüm, varlık gibi bireysel tamaları işlemiştir. Şair, söz oyunlarına başvurmadan kurduğu dizelerinde okuru tefekküre sevketmektedir.

Oral, onun şair kimliğini "Kapkıner'in hayata ve yaşayanlara bakış açısı ve derinliği, yazdıklarının ve söylediklerinin ardında gizlenen hakikat; hepimizin ihtiyacı olan, insan oluşumuzu ve bu oluşumun gayesini unutamayacğımız şekilde hatırlatan; harflerden ve seslerden değil, zümrüt ve yakutlardan oluşan bir manzumluktur. Işıksız değil, siyah olsa da bu dünya. Dar değil; bedeninizi sıksa da .(...) Dindirici ve bir o kadar yeni uyanışları yaşadığınız 'Kapkıner Evreni'nin kapısını arladığınızda aslında muhteşem bir yapının küçük bir kısmıyla tanışıyorsunuz. Yabancı ama kendi iç odalarınızdan oluşan bir yapı bu... Şiirlerinin her biri çiçektir. Fazla romantizme gerek yok, bildiğiniz çiçek değil. Vatanı Hindistan Olan Çiçek... Hindistan'da bulunamadı yine de kökü, Berlin'den çıktı. Bitmez açması bu çiçeğin, bekleyiş bitmeden.... Malatya'dan geçer İzmir'i bulur. Hollanda'lı kızların ellerinde görürsünüz ama aslında İrlanda'dadır hem Eylül hem de Eylül giyinenler." (Oral 2003) cümleleriyle değerlendirmiştir. Şiir Üzerine Bir Şeyler Söylemek (2001) Kapkıner'in poetik görüşlerini yansıtması bakımından hayli mühimdir. Bu poetika, Murat Kapkıner'in kendi şiirinden yola çıkıp, genel olarak şiirin 'ne'liği üzerine yazmış olduğu denemelerini kapsamaktadır. Yazar, aslen kendini bir şair olarak tanımlamakta ve sistematik felsefe tarihi üzerine derinlemesine araştırma yapmadığını bildirmektedir. Buna karşın kitabında bir 'düşünür' gizliliği taşıdığı söylenebilir.. Murat Kapkıner'in şiiri sahih bir çizgide ilerlerken, şiir ve yaşam üzerine söyledikleri de aydınlatıcı bir açı vermektedir. Şiir seslendirmede de usta bir ses olan Murat Kapkıner'in "Bu Rüzgâr" ve "Acımız Geceyi Büyütür" adlı iki şiir kaseti bulunmaktadır.

Kaynakça

Güner, Abdullah (2011). "Anlamış değilim, tema ney, konu ney!'-Söyleşi". dünyabizim. 9 Haziran 2011. https://www.dunyabizim.com/soylesi/anlamis-degilim-tema-ney-konu-ney-h998.html [Erişim Tarihi: 21. 09. 2019]

Kapkıner, Murat (1992). "Poetika". Varide. S. 33. s. 20.

Kapkıner, Murat (2001). Şiir Üzerine Bir Şeyler Söylemek. İstanbul: Beyan Yayınları.

Kapkıner, Murat (2001). İblis'in Son Savunması. İstanbul: Beyan Yayınları.

Keskin, E. Bahri (2003). "Düş ile Gerçek Arasında". Yeni Şafak. 19 Mayıs 2001.

Özdenören, Rasim (2012). "Yazıyooor: Murat Kapkıner yazıyor". Yeni Şafak. 10 Haziran 2012. https://www.yenisafak.com/yazarlar/rasimozdenoren/yaziyooor-murat-kapkiner-yaziyor-32766 [Erişim Tarihi: 21. 09. 2019]

Yalçın, Murat (Ed) (2010). "Kapkıner, Murat". Tanzimat'tan Bugüne Edebiyatçılar Ansiklopedisi. Cilt 2. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları. 574-575.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: İSA KOYUNCU
Yayın Tarihi: 28.09.2019

Eser AdıYayın eviBasım yılıEser türü
Güz İnsanlarıPetek Yayınları / Malatya1982Roman
KaranlıktakilerKelime Yayınları / Konya1983Roman
Yaşamayı Göze AlmakKelime Yayınları / Konya1986Deneme
Not Düştüm BesmeleyeBirleşik Yayınları / İstanbul1990Şiir
Anne Ben Artık İyiyimVaride Yayınevi / Konya1991Şiir
Merhamet MuştusuEsra Yayınları / Konya1994Deneme
Elifbamdan ArtakalanEsra Sanat Yayınları / Konya1994Şiir
Nefs RisalesiVaride Yayınları / Konya1996Deneme
Ademin Müstesna ÖlümüBayan Yayınları / İstanbul1998Şiir
Kimsenin Aklına GelmeyenTimaş Yayınları / İstanbul1999Şiir
Wesirfinger PastanesiBeyan Yayınları / İstanbul2001Roman
İblis’in Son SavunmasıBeyan Yayınları / İstanbul2001Roman
Şiir Üzerine Bir Şeyler SöylemekBeyan Yayınları / İstanbul2001Deneme
Bütün Cemreler Düştü mü Çocuklar?Beyan Yayınları / İstanbul2009Şiir
Seni Öldüğüm GünHemen Kitap / İstanbul2013Roman
Gençliğim ki Bir Daha Yaşamak İstememKırkikindi Yayınları / İstanbul2016Biyografi
Ela Gözlü EsmerimGece Kitaplığı / Ankara2019Şiir

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Derviş Şentekind. 1966 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2OZANOĞLU/ELVANÎ, Nurettin Gürd. 01.04.1950 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3Güneyli, Abidind. 26 Haziran 1947 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4ADEVİYE ÖZERTÜRKd. 1950 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
5Mehmet Emin Alperd. 02 Mart 1950 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
6Mirzabeyoğlu, Salihd. 1950 - ö. 07 Mayıs 2018Doğum YılıGörüntüle
7Umran, Sedatd. 1925 - ö. 7 Ağustos 2013MeslekGörüntüle
8Tarlan, Ali Nihadd. 1898 - ö. 30 Eylül 1978MeslekGörüntüle
9Necati Karadağd. 1963 - ö. ?MeslekGörüntüle
10Sait Faik Abasıyanıkd. 18 Kasım 1906 - ö. 11 Mayıs 1954Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
11Hamit Salih Asyalıd. 29 Ekim 1917 - ö. 21 Haziran 1957Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
12Abdülkadir Karahand. 1 Eylül 1913 - ö. 28 Temmuz 2000Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
13Murat Sohtorikd. 1969 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
14MURAT, Murat Muratoğlud. 1957 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
15KÖROĞLU/FAKİR KÖROĞLU, Murat Göneld. 1940 - ö. -Madde AdıGörüntüle