KELÎMÎ, Seyyit Musa Efendi

(d. ?/? - ö. 1644/1054 başları)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 17. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Asıl adı Seyyit Musa'dır. Kefeli'dir. Gençliğinde İstanbul'a gelip eğitimini tamamlayarak mülazım ve kırk akça medreseden mazul oldu. Kadılık mesleğine girdi. Rumeli'de görev yaptı. Balya Badra kadılığı yaptı. Mora Adası'na serasker olan bir paşanın yanında ordu kadısı oldu. Kudüs kadılığının ardından 1025/1616-17'de Kefe kadısı ve müftüsü oldu. Aynı yıl Kırım Hanı olan Canbek Giray tarafından azedildi. 1044/1634-35'te Han tarafından zulme uğradı. 1054 başları/1644 vefat etti. Kefe'de bir cami ve türbe inşa ettirdi. "Bünyetü's-salat" terkibini yaptırdığı caminin yapımına tarih düşürdü. İnşa ettirdiği Kefevî Camii yanındaki türbede medfundur.

Rivayete göre İstanbul'a geldiklerinde kendisine mahlas almak için Bâkî'nin yanına uğradı. Baki: "Divanımda her beyti şah beyit olmaya layık bir gazel vardır, eğer bulup çıkarırsanız Kelîmî mahlası size lâyıktır." der. Musa Efendi de: "Müje haylin dizer ol gamze-i fettân saf saf/Gûyiyâ cenge turur nîze-güzerân saf saf" gazelini belirler. Bâkî de: "Aferîn ey Kelîmî-i nakkâd" diyerek hem mahlasını verdi. Vekâyiü’l-Fuzalâ'da mürettep Dîvân'ı olduğu kayıtlıdır. Devrinin kaynakları Kelîmî'yi, şiir ve inşada yetenekli bulurlar. 

Kaynakça

Abdulkadiroğlu, Abdulkerim (hzl.) (1999). İsmâil Belîğ Nuhbetü'l-Âsâr li-Zeyli Zübdeti'l-Eş'âr. Ankara: AKM Yay. 

Aksoyak, İ. Hakkı (20124). "17. Yüzyıl’da Kefeli Şairlerin Nazireleşmeleri". Prof. Dr. Hasibe Mazıoğlu Anısına. Kayseri Yayınlanmamış Bildiri.

Çapan, Pervin (hzl.) (2005). Mustafa Safâyî Efendi Tezkire-i Safâyî: Nuhbetü’l-Âsâr Min Fevâ’idi’l-Eş’âr İnceleme-Metin-İndeks. Ankara: AKM Yay. 506

Kurnaz, Cemal ve M. Tatçı (hzl.)(2001). Mehmed Nâil Tuman Tuhfe-i Nâilî-Divan Şairlerinin Muhtasar Biyografileri. Ankara: Bizim Büro Yay. 860

Müstakimzade Süleyman Sadeddin (2000). Mecelletü’n-Nisâb fi’n-Nisbi ve’l-Künâ ve’l-Elkâb(Tıpkı Basım) Ankara: KB Yay.

Mehmed Süreyya (1308-15/ 1890-97). Sicill-i Osmânî C.4. İstanbul: Matbaa-i Âmire.251

Özcan, Abdulkadir (hzl.) (1989). Şeyhî Mehmed Efendi Şakâ’ik-i Nu’mâniyye ve Zeyilleri “Vakâyiü’l-Fuzalâ”. C. 3. İstanbul: Çağrı Yay. 176-77

Emine Sıdıka Toptaş (hzl.) (2014). Süleymaniye Kütüphanesi Ali Nihat Tarlan Koleksiyonu 80/5 Numarada Kayıtlı Bir Şiir Mecmuası: Mecmû’a-ı Eş’âr ve Fevâ’id. (52a-128b) (İnceleme-Metin).Yüksek Lisans Tezi. Ankara: Hacettepe Üniversitesi. 472

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: PROF. DR. İSMAİL HAKKI AKSOYAK
Yayın Tarihi: 07.08.2014

Eserlerinden Örnekler

Tahmîs-i Seyyîd Mûsâ Efendi Kefevî
Mefâîlün mefâîlün mefâîlün mefâîlün
I
Salâh u zühd ile tekmîl-i hâl itmek saâdetdür
Mücerred hazz-ı nefsi cânibin görmek şekâvetdür
Rezâletle dem-â-dem cem-i mâl itmek denâetdür
Umûr ile takayyüd gerçi kim insâna âdetdür
Gam-ı dünyâyı çekmek ey gönül gâyet kabâhatdür


II
Adû hakkunda ne dirse ko çün ü çerâdan gec
Sevâbık fikrin itme kâmil isen mâcerâdan gec
Selâmet terk-i dünyâ itme dir tâc u kabâdan gec
Tarîk-i Hakka ger âkil isen gel mâsivâdan gec
Hevâ-yı nefse tâbi olma ol râh-ı dalâletdür


III
Dilâ hıdmet idersen hıdmet-i rindâne say eyle
Murâdun işret ise sohbet-i yârâna say eyle
İsâet idene kâdir isen ihsâna say eyle
Denî-ùab olma ilm ü marifetle şâna say eyle
Sakın âlâyiş-i dünyâya meyl itmek cehâletdür


IV
Safâdur bezm-i aşkun sâkiyâ sâzendesi olmak
Gönül ister ki kalkup meclisün perendesi olmak
Ne devletdür nigârun cân ile efgendesi olmak
Sadâkatle sevüp bir dilberün dil-bendesi olmak
Bu hâlet zâhid âşık ehline el-Hakk ibâdetdür


V
 Nedür bu resm-i şir-i dil-pezîr ü matla-ı garrâ
 İder bir mısraından ehl-i diller bin safâ peydâ
 Gazel tarzın muhassıl sana virmiş Hazret-i Mevlâ
 Edâ-yı nazm ile cânlar bagışlar her sözün gûyâ
 Kelâm-ı bî-nazîrün ey Kelîmî rûha râhatdur

(Emine Sıdıka Toptaş (hzl.) (2014). Süleymaniye Kütüphanesi Ali Nihat Tarlan Koleksiyonu 80/5 Numarada Kayıtlı Bir Şiir Mecmuası: Mecmû’a-ı Eş’âr ve Fevâ’id. (52a-128b) (İnceleme-Metin).Yüksek Lisans Tezi. Ankara: Hacettepe Üniversitesi. 472.)


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1ŞEFÎK DEDE, Muhammedd. ? - ö. 1671/72Doğum YeriGörüntüle
2BAKÂYÎ (BEKÂYÎ), Hatîbzâde Abdülbâkî Bakâyî Deded. ? - ö. 1591Doğum YeriGörüntüle
3ŞERÎFÎ, Seyyid Abdülkerim Efendid. ? - ö. 1639-40Doğum YeriGörüntüle
4ŞEFÎK DEDE, Muhammedd. ? - ö. 1671/72Doğum YılıGörüntüle
5BAKÂYÎ (BEKÂYÎ), Hatîbzâde Abdülbâkî Bakâyî Deded. ? - ö. 1591Doğum YılıGörüntüle
6ŞERÎFÎ, Seyyid Abdülkerim Efendid. ? - ö. 1639-40Doğum YılıGörüntüle
7ŞEFÎK DEDE, Muhammedd. ? - ö. 1671/72Ölüm YılıGörüntüle
8BAKÂYÎ (BEKÂYÎ), Hatîbzâde Abdülbâkî Bakâyî Deded. ? - ö. 1591Ölüm YılıGörüntüle
9ŞERÎFÎ, Seyyid Abdülkerim Efendid. ? - ö. 1639-40Ölüm YılıGörüntüle
10ŞEFÎK DEDE, Muhammedd. ? - ö. 1671/72MeslekGörüntüle
11BAKÂYÎ (BEKÂYÎ), Hatîbzâde Abdülbâkî Bakâyî Deded. ? - ö. 1591MeslekGörüntüle
12ŞERÎFÎ, Seyyid Abdülkerim Efendid. ? - ö. 1639-40MeslekGörüntüle
13ŞEFÎK DEDE, Muhammedd. ? - ö. 1671/72Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14BAKÂYÎ (BEKÂYÎ), Hatîbzâde Abdülbâkî Bakâyî Deded. ? - ö. 1591Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15ŞERÎFÎ, Seyyid Abdülkerim Efendid. ? - ö. 1639-40Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16ŞEFÎK DEDE, Muhammedd. ? - ö. 1671/72Madde AdıGörüntüle
17BAKÂYÎ (BEKÂYÎ), Hatîbzâde Abdülbâkî Bakâyî Deded. ? - ö. 1591Madde AdıGörüntüle
18ŞERÎFÎ, Seyyid Abdülkerim Efendid. ? - ö. 1639-40Madde AdıGörüntüle