KEMÂL PAŞA, İsmâ'îl Sâdık Kemâl

(d. 1828/1244 - ö. 1892/1310)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 19. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Asıl adı İsmâ'îl Sâdık Kemâl'dir. Yozgatlı Vecihî Mehmed Paşa'nın oğlu olup 1828'de doğdu. Tahsilini tamamladıktan sonra devlet dairelerinde memur olarak çalıştı. Ramazan 1273/Nisan 1856'da Mîr-i Mîrân rütbesiyle Rumeli Beylerbeyi oldu. Kısa bir müddet Meclis-i Mâliye azalığında bulundu. Hayatının büyük bir kısmını devlet hizmetinden uzak, yalısında geçirdi. 10 Safer 1310/5 Eylül 1892'de vefat etti. Sultân Ahmed'de bulunan Düğümlü Baba Türbesi'ne defnedildi.

Kemâl Paşa, muhtevasını Şerh-i esmâ evliyânın enbiyânın kıssası/Bin ehâdîs-i akâid şerh-i âsâr-ı Kemal beytiyle ifade ettiği eserleri şunlardır:

1. Âsâr-ı Kemâl: Kemâl Paşa’nın 74 beyitlik hilyesi ile Esma-i Hüsna ve Akaid Şerhi, Na‘t-ı Enbiyâ ve Menâkıb-ı Ashâb ve Evliya adlı eserleriyle bazı kıt‘a ve ruba‘ileri bir araya topladığı eseridir. Taşbaskıdır. 1284'te İstanbul'da basılmıştır.

2. Muhtasar İslam Tarihi: 1326'da istanbul'da basılmıştır.

3. Esma-i Hüsna ve Akâid Şerhi.

4. Na't-ı Enbiyâ ve Menâkıb-ı Eshâb ve Evliyâ.

5. Kemâl-nâme-i Düğümlü Baba: Amasralı Hacı Hâfız Musta­fâ Efendi'nin biyografisini ve menâkıbını anlatır. 1298/1881 yılında iki cilt olarak telif edilmiştir (İnal 1999: 836; Abdulkadiroğlu-Özkan 1994: 70-72).

6. Tefsîr-i Sûre-i İhlâs.

7. Rûh-ı Kemâl.

8. Muflihîn-i Hazîne.

9. Kitâb-ı Tefeyyüz.

10. Şerh-i Delâil-i Şerîf: Manzum bir eserdir.

11. Şerh-i Fezâil-i Salavât

12. Şerh-i Nutk-ı Çâr-yâr.

13. Hayrü'l-kasas: Manzum bir eserdir.

14. Terceme-i Fıkhü'l-Ekber.

15. Tefsîr-i Ayât-i Kur'ân.

Kaynakça

Abdulkadiroğlu, Abdülkerim-Feridun Hakan Özkan (1994). Yozgat Meşhurları. Ankara: Kariyer Matbaacılık.

İbnü'l-Emin Mahmud Kemal İnal (1988). Son Asır Türk Şairleri. C.2. İstanbul: Dergâh Yay.

 

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: PROF. DR. İSMAİL HAKKI AKSOYAK
Yayın Tarihi: 24.02.2014
Güncelleme Tarihi: 01.12.2020

Eserlerinden Örnekler

Kıt'a

Geçip bahâr-ı sahâvetle hükm-i sayf u şitâ

Hazân-ı şeyh erişti gelir şitâ-yı memât

Kemâl gayret ederek kış tedârikâtını gör

Havâya bakma füsûlün birinde var mı sebât

***

Düşmesin nefs ü hevân içre sakın gevher-i dil

Pâreler kendi elin sonra eder mi pâre

Âb-ı tevbe ede bed-bûy-ı uyûbu tathîr

Fikr-i tedkîk ile bul derd-i zünûba çâre

***

Refik-i Sâdık’ı ızrâr olur mu kim lâyık

Kılıç kılıfını hiç kesmedigidir der-kâr

Görünce nef'ini hayvân dahi bilir kişiyi

Ki kendi bekçisini şîr etmiyor izrâr

(İbnü'l-Emin Mahmud Kemal İnal (1988). Son Asır Türk Şairleri. C.2. İstanbul: Dergâh Yay. 836.)


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1FEYZÎ, Subhî-zâded. ? - ö. 1739Doğum YeriGörüntüle
2RAHÎMÎ, Habeşî-zâde Abdurrahîm Rahîmî Beyd. ? - ö. 25 Kasım 1727Doğum YeriGörüntüle
3Mehmet Murat Küçükbaşarand. 1952 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4ENVERd. 1828 - ö. 1911Doğum YılıGörüntüle
5HAKKÎ, İsmaild. 1828 - ö. 1907Doğum YılıGörüntüle
6RİF\'AT, Mehmed Rif\'at Bey, Bursalıd. 1828 - ö. 1876Doğum YılıGörüntüle
7HAYRÎ, Süleymân Hayrîd. 1844 - ö. 1892Ölüm YılıGörüntüle
8AZMÎ, Hüseyin Azmî Deded. 1815 - ö. 1892Ölüm YılıGörüntüle
9ÂKİF, Emîrî-zâde Ahmed Âkif Efendid. ? - ö. 1892Ölüm YılıGörüntüle
10Naci Girginsoyd. 1924 - ö. 26 Haziran 1982MeslekGörüntüle
11NEBÎL, Mehmed Nebîl Bey, Hâfız Mehmed Nebîl Bey, Nebîl Beyd. 1842-43 - ö. 1890MeslekGörüntüle
12Eyüp Ekincid. 10 Ağustos 1973 - ö. ?MeslekGörüntüle
13ABBAS KEMÂL EFENDİ, Kerküklüd. ? - ö. 1892Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14ŞEVKET, Muhammed Sa\'îd Ağad. 1767\'den önce - ö. 1825Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15AŞKÎ, Hacetci-zâde Hüseyin Aşkî Efendid. 1809 - ö. 1889Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16HÂFIZ HIZIR İLYÂS, Enderunlud. 1801 - ö. 1864Madde AdıGörüntüle
17EMÂNÎ, Muhammed Begd. 1538 - ö. 1607Madde AdıGörüntüle
18MÂ\'İL, Takıyeddîn, Molla Takid. 1868-69 - ö. 1914-15?Madde AdıGörüntüle