KEŞFÎ, Keşfî Çelebi

(d. ?/? - ö. ?/1546-47\'den önce)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 16. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Germiyan’a bağlı Gediz'de doğdu. Sehî ve Latîfî'nin İstanbul’da doğduğunu söylemesi yanlıştır. Kardeşi Hasbî, yeğeni Cebrî ve oğlu Atâ da şairdir. Genç yaşta İstanbul'a geldi. Sultan Bayezid (öl. 1512)’in İstanbul’da yaptırdığı camiin buhurculuğunu yaptı. 945/1538-39 yılında İstanbul'da öldü. Mezarı Edirnekapı dışında Eyüp yolu kenarındadır (Kılıç 2018: 306).

Latîfî, Keşfî’nin Türkçe ve Farsça olmak üzere iki Dîvân sahibi olduğunu belirtse (Canım 2000: 464) de şimdilik bu eserler elde değildir.

Birçok bilgiye sahip, tasavvufa meyilli biri olan Keşfî, Molla Sabâyî’nin öğrencisiydi. Bu yüzden şiir üslubu, hocası Sabâyî’nin tarzını andırır (İsen 1998: 200). Latîfî’ye göre Keşfî, eski şairlerin şiirlerini incelemiş; Farsçayı bilen, aruz ve şiir sahasında oldukça bilgili bir şairdi. Dönemin ileri gelenlerine çokça kaside yazması, hem şiirde tarz olarak Anadolu şairlerinden uzaklaşmasına hem de yazdığı gazellerin sayıca az kalmasına sebep olmuştur. Bu da takdir görüp beğenilen şiirlerinin sayısını azalttığı için Zâtî ve Necâtî gibi meşhur olamamıştır (Canım 2000: 464-65). Âşık Çelebi ise Keşfî’nin cönklerde ve mecmualarda göze gelecek, dostlar içinde okunabilecek bir gazeli, bir beyti hatta bir mısraının dahi olmadığını buna rağmen meşhur olmayı başardığı için onu tezkiresine aldığını belirtir (Kılıç 2018: 305-306). Keşfî’nin özellikle devrin önemli şairlerinden Zâtî’yle olan hiciv yollu muhavereleri oldukça meşhurdur.

 

Kaynakça

Canım, Rıdvan (hzl.) (2000). Latîfî, Tezkiretü’ş-Şu’arâ ve Tabsıratü’n-Nuzamâ. Ankara: AKM Yay.

İpekten, Halûk, Mustafa İsen, Recep Toparlı, Naci Okçu ve Turgut Karabey (1988). Tezkirelere Göre Divan Edebiyatı İsimler Sözlüğü. Ankara: KTB Yay. 

Kılıç, Filiz (2018). Meşâ’irü’ş-Şu’arâ, Ankara: KTB. e-kitap: http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/Eklenti/59036,asik-celebi-mesairus-suarapdf.pdf?0, [Erişim Tarihi: 01.02.2019].

İsen, Mustafa (hzl.) (1998). Sehî Bey Tezkiresi, Heşt-Behişt. Ankara: Akçağ Yay.

Kurnaz, Cemal ve Mustafa Tatcı (hzl.) (2001). Mehmet Nâil Tuman, Tuhfe-i NâilîDîvân Şâirlerinin Muhtasar Biyografileri. C. 2. Ankara: Bizim Büro Yay.

Mecmû’a-i Eş’âr. İstanbul Büyükşehir Belediyesi Atatürk Kitaplığı, Muallim Cevdet Koleksiyonu 479. 67a.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DOÇ. DR. YUNUS KAPLAN
Yayın Tarihi: 10.07.2014
Güncelleme Tarihi: 05.12.2020

Eserlerinden Örnekler

Gazel

Ol leb-i şîrîn bu ruh-ı rengîn sen sanem-i Çîn serv-i revândur

Deng-i şekerdür reşk-i kamerdür sanma beşerdür hûr-i cinândur

 

Mâh-cemâlün ol hat ü hâlün gonc u zülâlün bu ruh-ı âlün

Mihr-i güzîndür gâret-i dîndür câna hemîndür gülşen-i cândur

 

Ukde-yi mûyun gül gibi bûyun gülşen-i kûyun lutf ile rûyun

Bend-i belâdur misk-i Hıtâdur cây-ı safâdur mihr-i ıyândur

 

Ben mi yâ fülfül had mi bu yâ gül saç mı yâ sünbül leb mi yâhud mül

Dâne-i cândur verd-i cinândur mekr-i cihândur cân-ı cenândur

 

Ey büt-i garrâ dilber-i ra’nâ gonca-i zîbâ bülbül-i gûyâ

Sen mehe Vâmık âşık-ı sâdık var ise lâyık Keşfî hemândur

(Canım, Rıdvan (hzl.) (2000). Latîfî, Tezkiretü’ş-Şu’arâ ve Tabsıratü’n-Nuzamâ. Ankara: AKM Yay. 465.)


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1MUHİBBÎ, İmâm-zâded. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2MEHMED KEMÂLEDDÎN, Harîrî-zâded. 1850 - ö. 1881Doğum YeriGörüntüle
3VASFÎ/BERKÎ, Şeyh Ali Vasfîd. 1851 - ö. 1910Doğum YeriGörüntüle
4MUHİBBÎ, İmâm-zâded. ? - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
5MEHMED KEMÂLEDDÎN, Harîrî-zâded. 1850 - ö. 1881Doğum YılıGörüntüle
6VASFÎ/BERKÎ, Şeyh Ali Vasfîd. 1851 - ö. 1910Doğum YılıGörüntüle
7MUHİBBÎ, İmâm-zâded. ? - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
8MEHMED KEMÂLEDDÎN, Harîrî-zâded. 1850 - ö. 1881Ölüm YılıGörüntüle
9VASFÎ/BERKÎ, Şeyh Ali Vasfîd. 1851 - ö. 1910Ölüm YılıGörüntüle
10MUHİBBÎ, İmâm-zâded. ? - ö. ?MeslekGörüntüle
11MEHMED KEMÂLEDDÎN, Harîrî-zâded. 1850 - ö. 1881MeslekGörüntüle
12VASFÎ/BERKÎ, Şeyh Ali Vasfîd. 1851 - ö. 1910MeslekGörüntüle
13MUHİBBÎ, İmâm-zâded. ? - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14MEHMED KEMÂLEDDÎN, Harîrî-zâded. 1850 - ö. 1881Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15VASFÎ/BERKÎ, Şeyh Ali Vasfîd. 1851 - ö. 1910Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16MUHİBBÎ, İmâm-zâded. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17MEHMED KEMÂLEDDÎN, Harîrî-zâded. 1850 - ö. 1881Madde AdıGörüntüle
18VASFÎ/BERKÎ, Şeyh Ali Vasfîd. 1851 - ö. 1910Madde AdıGörüntüle