KEŞFÎ, Mehmed Çelebi

(d. ?/? - ö. 1524-25/931)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 16. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Amasya’da doğdu. Asıl adı Mehmed’dir. Sekbanbaşı ve Amasya Valisi olan Hızır Ağa’nın oğludur. Öğrenimi esnasında Tâci-zâde Sa’dî ve Cafer Çelebi’lerden istifade etti. Şehzadeliği sırasında Yavuz Sultan Selim’in kâtipliğini yaptı. Tahta çıkınca da divan kâtibi oldu. İran ile Mısır Seferlerinde Yavuz Sultan Selim’e ser-kâtip olarak hizmet etti. 925/1520 yılında Yavuz Selim’in ölümünden sonra Anadolu defterdarı olan Mehmed Çelebi, 927/1520-21 yılında bu görevden emekli edildi. 931/1524-25 yılında İstanbul’da vefat etti.

Şiir yazma hususunda kabiliyeti olan, âlim ve güzel ahlak sahibi bir şahıs olan Mehmed Çelebi şiirlerinde Keşfî mahlasını kullandı. Keşfî, Yavuz Sultan Selim’in İran ve Mısır Seferlerini anlattığı biri muhtasar diğeri mufassal olmak üzere Selîm-nâme adında iki tarih yazmıştır (Yavuz ve Özen 1972: 82). Bâğ-ı Firdevs-i Guzât, Ravza-i Ehl-i Cihâd veya Târîh-i Sultân Selîm Hân adlarıyla da bilinen Türkçe Selim-nâme’sini 1514’te yazmaya başlamış ve 1521 yılında bitirmiştir. 1511 yılının olayları ile başlayan eser, özellikle Yavuz Sultan Selim’in İran ve Mısır seferleri hakkında doğru ve ayrıntılı bilgiler verir. Yarı manzum olan ve ağır bir dille yazılan Selim-nâme üzerinde Şefaettin Severcan ve Abdurrahman Sağırlı tarafından iki yüksek lisans tezi hazırlanmıştır (Severcan 1988, Sağırlı 1993).

Keşfî’nin Avâmil-i Fürs adını taşıyan ve Fars dilinin grameri hakkında bilgiler veren ikinci bir eseri daha bulunmaktadır. Avâmil-i Fürs’ün bilinen yazma nüshaları Millet Kütüphanesi Ali Emiri, Kavaid 190; Konya Bölge Yazma Eserler Kütüphanesi, no. 2879 ve Manisa İl Halk Kütüphanesi no. 5866/5’te kayıtlıdır.

Kaynakça

Kurnaz, Cemal ve Mustafa Tatcı (hzl.) (2001). Mehmet Nâil Tuman, Tuhfe-i Nâilî- Dîvân Şâirlerinin Muhtasar Biyografileri. C. 2. Ankara: Bizim Büro Yay.

Sağırlı, Abdurrahman (1993). Keşfi Mehmet Çelebi Selim-name veya Bağ-ı Firdevs-i Guzat ve Ravza-i Ehl-i Cihad. Yüksek Lisans Tezi. İstanbul: İstanbul Üniversitesi.

Severcan, Şefaettin (1988). Keşfî’nin Selim-nâmesi. Yüksek Lisans Tezi. Kayseri: Erciyes Üniv.

Uğur, Ahmet (2009). “Selim-nâme”. İslam Ansiklopedisi. C. 36. İstanbul: TDV Yay. 440-41.

Yavuz, Fikri ve İsmail Özen (hzl) (1972). Bursalı Mehmed Tahir, Osmanlı Müellifleri. C. 3. İstanbul: Meral Yay.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DOÇ. DR. YUNUS KAPLAN
Yayın Tarihi: 01.10.2014
Güncelleme Tarihi: 30.10.2020

Eserlerinden Örnekler


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1FATMA, Fatma Üzümd. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2ÂKİF, Iydî-zâde Mustafa Âkif Efendid. ? - ö. 1759-60Doğum YeriGörüntüle
3Hüseyin Kırand. 1965 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4FATMA, Fatma Üzümd. ? - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
5ÂKİF, Iydî-zâde Mustafa Âkif Efendid. ? - ö. 1759-60Doğum YılıGörüntüle
6Hüseyin Kırand. 1965 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
7FATMA, Fatma Üzümd. ? - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
8ÂKİF, Iydî-zâde Mustafa Âkif Efendid. ? - ö. 1759-60Ölüm YılıGörüntüle
9Hüseyin Kırand. 1965 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
10FATMA, Fatma Üzümd. ? - ö. ?MeslekGörüntüle
11ÂKİF, Iydî-zâde Mustafa Âkif Efendid. ? - ö. 1759-60MeslekGörüntüle
12Hüseyin Kırand. 1965 - ö. ?MeslekGörüntüle
13FATMA, Fatma Üzümd. ? - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14ÂKİF, Iydî-zâde Mustafa Âkif Efendid. ? - ö. 1759-60Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15Hüseyin Kırand. 1965 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16FATMA, Fatma Üzümd. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17ÂKİF, Iydî-zâde Mustafa Âkif Efendid. ? - ö. 1759-60Madde AdıGörüntüle
18Hüseyin Kırand. 1965 - ö. ?Madde AdıGörüntüle