Kızıltuğ, Fırat

Kızıltuğ, Molla, Ozan Karakalpak, Kul Ozan, Çırak Hicvi, Mirza Kemankeş, Nim Kelâm
(d. 1 Nisan 1935 / ö. ?)
Müzisyen, Şair, Öğretmen, Bestekar
(Yeni Edebiyat / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Giresun / Görele'de doğan Fırat Kızıltuğ, üç ay sonra Bayburt'a gittiklerinde nüfusa kaydedildi. Bu yüzden doğum tarihi kimliğinde 1 Nisan 1935'tir. İyi bir fotoğrafçı ve aynı zamanda Halkevi Belediye Bandosu şefı olan Ahmet Kızıltuğ ile Hacıhanım Hanım'ın oğlu olarak dünyaya geldi. Babasının yanında işe gidip gelen Kızıltuğ küçük yaşında fotoğrafçılığı öğrenmeye başladı. Mesleğin terimlerinin Fransızca olması dile aşinalık kazanmasına yardımcı oldu. Babasıyla koro çalışmalarına da katıldı ve müzik ile etkileşimi o yıllarda başladı.

Gözleri ileri derecede bozuk olmasına rağmen ikokul yıllarında çok başarılı bir öğrenciydi. Doktorların kör olma ihtimalinden bahsetmesi dolayısıyla ilkokuldan sonra beş yıl eğitimine ara verdi. Ailesiyle Tokat'a taşındıklarında müziği bırakan babası Fırat Kızıltuğ'un da ilgilenmesini istemedi fakat o komşu çocuğuna ud dersi veren babasını izledi ve böylece ud çalmayı öğrendi. Radyodaki programlara eşlik ederek enstrümanını babasından gizli geliştirdi.

15 yaşına geldiğinde bulundukları yere bir ortaokul açıldı ve Kızıltuğ ailesi okumasına izin vermediği için evden kaçarak bir fabrikada çalışmaya başladı. Nihayet ailesi razı olunca Turhal'a dönerek okula başladı. Ardından Trabzon Erzurum Öğretmen Okulu'na parasız yatılı olarak gitti. 1956'da mezun oldu ve dört buçuk yıllık zorunlu hizmetini Erciş ve Ergani'de yaptı. İstanbul'a geldiğinde İleri Türk Musikisi Konservatuvarı'nda yöneticilik ve hocalık yaptı. 1975'te sahneyi, 1980'de öğretmenliği bıraktı. Devlet Korosu kurulduğunda konservatuvardan ayrıldı ve emekliliği gelene kadar Devlet Korosu'nda çalıştı. Çok sayıda eser besteledi.

Çok küçük yaşlarından itibaren edebiyat sohbetlerinin yapıldığı ortamlarda bulunan Fırat Kızıltuğ 1954'te şiir yazmaya başladı. İlk şiiri "Türklük Bir İmtiyazdır", 1961 yılında Toprak'ta neşredildi. Şiirlerini hece ve aruz ölçüsü ile yazdı. Hicivler de kaleme aldı. "Çırak Hicvi" mahlasıyla yazdığı bu şiirleri Kitâb-ı Yâve'de topladı. Ayrıca hikâye ve roman da yazdı. Müzik tarihi alanında Satrançnâme, Dildeste ve Dilbeste'yi neşretti. Lavta, Blokflüt metodu ve viyoonsel kitabı da hazırlamış fakat henüz basılmamıştır. Yazıları, şiirleri, öyküleri ve makaleleri Türk Edebiyatı, Diyalog Avrasya, Haber 69, Kardaşlık, Kubbealtı Akademi Mecmuası, Yeni Avrasya ve Yesevi gibi dergilerde; Özbekistan Edebiyat, Önce Vatan, Medebiyet ve Ayyılldız gibi gazetelerde yayımlandı.

"Çoruh Çağlar Nenni Söyler" ile Necip Fazıl Kısakürek Senaryo Yarışması'nda jüri özel ödülü, 2011 yılında ESKADER'den Müzik Ödülü, yine 2011'de Bayburt BEKDER'den Sanat Ödülü aldı. Hâlâ Türk Edebiyatı Vakfı'nda Türk musikisi seminereleri vermektedir.

Kaynakça

https://kultursurasi.ktb.gov.tr/TR-174804/firat-kiziltug.html [erişim tarihi: 07.09.2019]

Özkaya, Menekşe (2017). İki Fırat İki Kızıltuğ: Edebiyatın ve Musikinin Yakın Tarihi. İstanbul: Akıl Fikir Yayınları.

(2006). "Kızıltuğ, Fırat". Resimli ve Metin Örnekli Türkiye Edebiyatçılar ve Kültür Adamları Ansiklopedisi. C.V. Ankara: Elvan Yayınları. 2207-2208.

(2006). "Kızıltuğ, Fırat", Türk Dünyası Ortak Edebiyatı: Türk Dünyası Edebiyatçıları Ansiklopedisi. C.VI. Ankara: Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı Yayınları. 23.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: HÜLYA TEPEDELEN
Yayın Tarihi: 11.09.2019

Eser AdıYayın eviBasım yılıEser türü
Bir Dâne Bir DâneElcompany / İstanbul1990Şiir
Mavi KaranlıkTürk Edebiyatı Vakfı Yayınları / İstanbul1998Şiir
Oğuz DestanıElofset Matbaacılık / İstanbul1998Şiir
Çocuklara MüzikPan Yayıncılık / İstanbul1999Diğer
Kitâb-ı YâveBayrak Matbaacılık / İstanbul1999Şiir
DildesteÖtüken / İstanbul2001Diğer
Bandodan Klasik MüziğePan Yayıncılık / İstanbul2002Diğer
SatrançnameKubbealtı Neşriyat / İstanbul2003Deneme
Açıklamalı ŞarkılarımızTürk Edebiyatı Vakfı / İstanbul2005Diğer
DilbesteKubbealtı Neşriyat / İstanbul2005Diğer
Bahar NeğmesiÖtüken / İstanbul2006Şiir
Müzik SohbetleriAkıl Fikir Yayınları / İstanbul2015Sohbet
ŞikestelerAkıl Fikir Yayınları / İstanbul2016Şiir
ŞiirlerAkıl Fikir Yayınları / İstanbul2016Şiir
Kop Dağından Birinci OrduyaAkıl Fikir Yayınları / İstanbul2017Roman
Tilmaç At HikâyeleriAkıl Fikir Yayınları / İstanbul2018Hikâye

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Fatma Günerd. 16 Mart 1926 - ö. 05 Aralık 2004Doğum YeriGörüntüle
2Keçe Türker, Seherd. 04 Kasım 1951 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3PİÇOĞLU, Osman Gökçed. 1901 - ö. 31.05.1946Doğum YeriGörüntüle
4Aşım Cakıpbekovd. 12 Ağustos 1935 - ö. 4 Haziran 1994Doğum YılıGörüntüle
5MAHMUD MEMEDOVd. 1935 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
6ŞAŞKIN VELİ, Veli Namlıd. 1935 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
7Çalışkan, Mehmet Rızad. 1931 - ö. ?MeslekGörüntüle
8Mirzabeyoğlu, Salihd. 1950 - ö. 07 Mayıs 2018MeslekGörüntüle
9MİRZA FETHALİ ÂHUNDZÂDEd. 1812 - ö. 10 Mart 1878MeslekGörüntüle
10Nedim Ertürkd. 1923 - ö. 1984Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
11İrfan Çevikd. 1955 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
12Ece Ayhand. 10 Eylül 1931 - ö. 12 Temmuz 2002Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
13Ozan, Hüseyin Avnid. 1881 - ö. 26 Mart 1946Madde AdıGörüntüle
14İZZET MOLLÂ, Keçeci-zâde Mehmed İzzet Efendid. 1786 - ö. 1829Madde AdıGörüntüle
15KUL EMİNd. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle