KÖROĞLU, Mehmet Demirci

(d. 1926 / ö. 2015)
âşık, çiftçi
(Âşık / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Mehmet Demirci, 1926 yılında Adana'nın Düziçi ilçesinin Gökçayır köyünde doğmuştur. Köroğlu hikâyelerini anlatmakla meşhur olduğu için yörede Köroğlu adı ile tanınmaktadır. Türkmenlerin Avşar boyuna mensup olan Köroğlu'nun ataları, eskiden Binboğa dağlarından Akdeniz'e kadar uzanan bir sahada konar-göçer olarak yaşamaktalardı. Âşığın babası ve dedesi de Gökçayır köyünde doğmuştur ve ailesi yaklaşık 200-250 yıldır burada yaşamaktadır (Görkem 2000: 36). Âşık Mehmet Demirci, ilkokul öğrenimi görmemiştir ancak okuryazardır; okuma yazmayı sonradan kendi çabasıyla öğrenmiştir (Arı 2009: 366).

Mehmet Demirci, geçimini çoğunlukla âşıklık yaparak -küçük çapta çiftçilikle de uğraşmıştır- temin etmiştir. Köroğlu kollarından 12 hikâyeyi bildiği için hayatını kına gecelerinde, düğünlerde, şölenlerde sazı ve sözü ile Köroğlu hikâyeleri anlatarak idame ettirmiştir (Arı 2009:367).
Âşık Köroğlu, 20 yaşında evlenmiş ve bu evlilikten yedisi kız ikisi erkek olmak üzere, dokuz çocuk sahibi olmuştur (Görkem 2000: 36). Âşık Mehmet Demirci, 2015 yılında vefat etmiş ve cenazesi Gökçayır mezarlığına defnedilmiştir.

Âşık Mehmet Demirci (Köroğlu), çocukluğunda Düziçi yöresine Gaziantep'ten "Koca Aşık" lâkaplı bir âşığın geldiğini, onu ve yörenin o zamanki tanınmış âşıklarından Güllü Kahya ve Kır İsmail'i çok dinlediğini, onlardan etkilenerek kendi kendine cura çalmayı öğrendiğini belirtmektedir. Yine âşık, kendi ifadesine göre gençlik yıllarında, Köroğlu kollarını öğrenmek için Gaziantep'in Nizip ilçesine, Âşık Nedim'in yanına gitmiş ve orada uzunca bir süre kalmıştır. Âşık, kendisinin geleneği öğrenmesine katkı sağladıkları için bu âşıkları (Kır İsmail, Güllü Kahya ve Âşık Nedim) usta kabul ettiğini, yoksa usta-çırak ilişkisi içerisinde yetişmediğini ifade etmektedir (Arı 2009: 367). Âşık Mehmet Demirci, badeli bir âşık değildir. Bade içme olayına inanmadığını da ifade etmektedir. Âşık, -yukarıda da sözü edildiği üzere- Köroğlu hikayelerini çok iyi bildiği için halkın kendisine bu mahlası uygun gördüğünü söylemektedir (Arı 2009: 367).

Âşık Köroğlu, şiirlerini genellikle 11'li ölçü ve koşma kafiyesi (aaab, cccb...) ile yazmış/söylemiştir. Âşık, şiirlerinde çoğunlukla yarım kafiyeyi tercih etmiştir: "Düldül dağı duman alır başına/ Dayanılmaz boranına, kışına/ Bakın gardaş şu Mevla'nın işine/ Yaz gelince karı süzülür gider" (Arı 2009: 367).
Âşık Mehmet Demirci, şiirlerinde anlatım tekniklerinden hikâye etmeye, doğrudan anlatıma ve nasihat-hitap yoluyla anlatıma daha sık başvurmuştur. Anlatımını güçlü ve etkili kılmak için tekrirleri, deyimleri, halk söyleyişlerini yoğun bir şekilde kullanmıştır (Arı 2009: 369).

Âşık Mehmet Demirci'nin şiirlerine bakıldığında âşığın daha çok koşma tarzında güzelleme, nasihat, taşlama gibi türlere ağırlık verdiği görülmektedir. Şiirlerinde aşk, güzellik ve doğa temalarını diğer temalara göre daha yoğun bir şekilde kullanmıştır (Arı 2009: 370).

Kaynakça

Arı, Bülent (2009). Adana'da Geçmişten Bugüne Âşıklık Geleneği, Karacaoğlan-1966. Adana: Altınkoza Yay.

Görkem, İsmail (2000). Halk Hikayeleri Araştırmaları-Çukurovalı Aşık Mustafa Köse ve Hikaye Repertuvarı. Ankara: Akçağ Yay.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DOÇ. DR. BÜLENT ARI
Yayın Tarihi: 02.01.2019
Güncelleme Tarihi: 08.12.2020

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Ahmet Adad. 20 Mayıs 1947 - ö. 19 Mart 2016Doğum YeriGörüntüle
2Ulviye Alpayd. 27 Haziran 1951 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3Ömür İklim Demird. 20 Ocak 1980 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4İlhan Ayverdid. 24 Ekim 1926 - ö. 6 Kasım 2009Doğum YılıGörüntüle
5Nejat Muallimoğlud. 1926 - ö. 23 Temmuz 2003Doğum YılıGörüntüle
6HAKKI TIRAKd. 04.07.1926 - ö. 14.07.1975Doğum YılıGörüntüle
7Ali Nard. 15 Mayıs 1941 - ö. 16 Temmuz 2015Ölüm YılıGörüntüle
8Ahmet Miskioğlud. 9 Kasım 1924 - ö. 25 Ağustos 2015Ölüm YılıGörüntüle
9YARANÎ, Cengiz Ayd. 18.10.1946 - ö. 26.11.2015Ölüm YılıGörüntüle
10MİCMERÎ, Çankırılıd. ? - ö. 1857/1858MeslekGörüntüle
11YAVUZER, İhsan Yavuzerd. 01.02.1960 - ö. ?MeslekGörüntüle
12KUL NESİMİ, Nesimi Sağlamd. 1967 - ö. ?MeslekGörüntüle
13NAZİF, Nazif Aktaşd. 06.02.1964 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14AHMET ERSÖZd. 01.01.1943 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15CEMAL AZMİ TELLİOĞLUd. 1907 - ö. 01.01.1991Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16ALİ RIZA, Ali Rıza Yalçınd. 1929 - ö. 23.05.1990Madde AdıGörüntüle
17SÂFÎd. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18NİSE MÜRSELİ KIZId. 1870 - ö. 1945Madde AdıGörüntüle