Köyden, Bilal

A.S.(Ağa Sami), Uzunisalı
(d. 1894 / ö. 3 Haziran 1967)
Gazeteci, Şair, Yazar
(Yeni Edebiyat / 19. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

1894’te Ordu’da doğar. Ordu Rüştiyesi mezunudur. Erzincan Zabit Mektebi’ne devam ederken, savaşa katılır ve yaralanır, böyle eğitim hayatı da yarım kalır. Tedavisinden sonra Ordu’ya dönen Köyden’in gazetecilik faaliyetleri bu dönemde başlar. Millî Mücadele yıllarında Ordu’da çıkan Tekâmül, Muvaffakiyet-i Milliye, Hâdim-i Cumhuriyet gazetelerinde ve Trabzon'da çıkarılan Kahkaha ve Devekuşu mizah gazetelerinde yazar. (Demir 2005: 91) 20 Temmuz 1927’de kendi gazetesi ve "Türkiye'nin ilk köy gazetesi" olduğu iddia edilen Güzelordu’yu çıkarır. Harf İnkılabı’dan dolayı 55. sayısında kapatılmak zorunda kalan Güzelordu, Köyden’in köyündeki evine ahşaptan bir baskı makinesi yaptırmasıyla 25 Mart 1929’da yeniden çıkmaya başlar. 1951’de gazetenin yayın hayatı son bulur. Bir süre Kooperatifçi gazetesinde yazan Köyden, 1951’de Birlik, 1953’te de Ordu Postası gazetelerini kurar. Ayrıca Zaman ve Ordu Sesi gazetelerinde de yazıları yayımlanır. Köyden, 3 Haziran 1967’de Ankara’da vefat eder (Dizman, 1999).

Şair ve gazeteci Bilal Köyden, şairliğinden ziyade gazeteci kimliğiyle tanınır. Gazete yazılarında Cumhuriyet'in ve Atatürk’ün ateşli bir savunucusudur. Gazetede ülkenin kalkınmasını köyün kalkınmasına bağlayan yazılar kaleme almıştır. Kalemi oldukça keskindir. Yazılarındaki mizahî ve alaycı üslup, eleştirel tavrının bir yansımasıdır. Köyden’in dizi halinde yayınladığı, keyifle okunan gezi yazıları da bulunmaktadır (Dizman, 1999).

Gazete yazılarındaki mizahî üslubu şiirlerinde de görmek mümkündür. Kabuk-name, halkın fındık kabuğu temin etmek için maruz kaldığı muameleleri mizahî bir üslupla dile getiren bir şiir kitabıdır. (Çebi 1994: 347). Saçma Kırıntıları'nın takdiminde "bu eserde şiirden, edebiyattan bir zerre aramanın abesle uğraşmak" (Köyden 1962: 1) olduğunu söyleyen Köyden, genellikle aşk konulu şiirler yazmakla birlikte siyasî konularda hiciv şiirleri de kaleme almıştır. Mâni, kıta gibi nazım biçimlerini kullandığı eserlerinde bir şiir dilini yakaladığını söylemek zordur.

Kaynakça

Çebi, Sıtkı (1994). "Ordu Yöresi Tarihi Bibliyografyası." Vakıflar Dergisi, S. 23. Ankara. 343-352.

Dizman, İbrahim (1999). Türkiye’nin İlk Köy Gazetesi Güzelordu ve Bilal Köyden. Ankara: Kültür Bakanlığı Yay.

Demir, N (2005). “KÖYDEN, Mehmet Bilâl”. Türk Dünyası Edebiyatçıları Ansiklopedisi. C. VI. Ankara: Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı Yay. 91.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: ARAŞ. GÖR. DİLEK YARDIM
Yayın Tarihi: 06.06.2019

Eser AdıYayın eviBasım yılıEser türü
Kolay İlâçlarTekamül Matbaası / Ordu1934Diğer
Güzelordu Gazetesi'nin 25 Yıllık HikâyesiYeni Matbaa / Ordu1955Hatıra
Kabuk-nameSağra Matbaası / Ordu1962Şiir
Saçma KırıntılarıSağra Matbaası / Ordu1962Şiir
Ordu'nun Uzunisa Köyünde Yerleşen Şeyhoğulları Ailesine Ait SilsilenameSağra Matbaası / Ordu1962Diğer

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Azer Yarand. 13 Ekim 1949 - ö. 3 Ekim 3005Doğum YeriGörüntüle
2GÖK ŞENER, Şener Gökd. 01.01.1954 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3KAYSAL, Şevki Kaysald. 1950 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4FATMA AKKAYAd. 1894 - ö. 1980Doğum YılıGörüntüle
5HULUSÎ (Ortaköylü)d. 1894 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
6Abdulla Kadirîd. 10 Nisan 1894 - ö. 4 Kasım 1938Doğum YılıGörüntüle
7Çiyiltepe, Asafd. 1934 - ö. 7 Haziran 1967Ölüm YılıGörüntüle
8İĞZARÎ, Kasım Ocakd. 1877 - ö. 1967Ölüm YılıGörüntüle
9ORHAN BABAOLUd. 1910 - ö. 1967Ölüm YılıGörüntüle
10ÂRİF HİKMET (SARICALIOĞLU)d. 1899 - ö. ?MeslekGörüntüle
11Sema Kaygusuzd. 29 Ağustos 1972 - ö. ?MeslekGörüntüle
12VASSAF, Osmanzâde Hüseyin Vassafd. 08.03.1872 - ö. 22.10.1929MeslekGörüntüle
13Akçura, Yusufd. 2 Aralık 1876 - ö. 11 Mart 1935Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14Dilmen, İbrahim Necmid. 1889 - ö. 5 Mart 1945Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15DÜDEK , ŞENAYd. 09 Ağustos 1953 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16ACZÎ, Müridzâde Aczî Ağad. 1805 - ö. 1866Madde AdıGörüntüle
17Lütfî, Muslî Ağazâde Mustafa Ağad. ? - ö. 1130/1717Madde AdıGörüntüle
18ŞÂMÎ, Ebules'ad Şeyh Ahmed Efendid. ? - ö. 1694-95Madde AdıGörüntüle