KUL BURHAN/ BURHANÎ/BURHAN, Hüseyin Tatar

(d. 1899 / ö. 1957)
âşık, işçi
(Âşık / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Hüseyin Tatar, Bayburt’un eski adı Çıpkınıs, yeni adı Kırklıpınar köyünde 1899'da doğmuştur. Şiirlerinde Kul Burhan, Burhanî ve Burhan mahlaslarını kullanır. Baba adı Şaban, ana adı Esma’dır. Tataroğulları adıyla bilinen bir aileye mensuptur. 1934'da çıkan soyadı kanununda da bu sebeple Tatar soyadını almıştır. Herhangi bir eğitim görmemiştir. Tek atlı kızağıyla kışları şehre yük ve yolcu taşıyarak geçimini sağlamıştır. 28 yaşındayken Samsun’da işçi olarak çalışırken bir gün yorgun düşüp uykuya yattığı ve rüyasında bir pir elinden dolu içtiği rivayet edilir. Uyandıktan sonra içinde yanan aşk ateşiyle irticalen şiirler söylemeye başlamıştır. Bir başka rivayete göre bir gün çöpte bulduğu Kuran yapraklarını toplamış ve aynı gün Yalı Camii’ne akşam namazına gitmiştir. Namaz esnasında baygınlık geçirmiştir. Rüyasında Hindistanlı Ethem Han’ın kızı Mihriban Sultan’ı görmüş ve ona âşık olmuştur. İkinci rivayet doğrudur. Zira şiirlerine baktığımızda Mihriban Sultan’a daima serzenişte bulunduğu görülür. 1957'nin şubat ayında vefat etmiştir (Kalkan 1991: 190; Kırtan yty: 5; Özmen 1998: 151).

Çevresinde oldukça iyi tanınan Burhanî, birçok âşık karşılaşmasına katılmıştır. Bazı şiirlerinde Mihriban Sultan’a olan aşkı, serzenişi, kimilerinde de Allah’a iltica ettiği görülmektedir. 1938'de Bayburt’ta düzenlenen saz şairleri haftasına katılmış ve çok beğenilmiştir. Tasavvufi içerikli şiirler de yazmış olup Rifai tarikatına girdiği bilinmektedir. Tasavvuf konusunda Bayburt’un merkezindeki Kaleardı Mahallesi’nden Ahmet Baba’dan ders almıştır. Etkisinde kaldığı diğer isimler Dede Paşa, Ağlar Baba, Bayburtlu Zihni, İrşadi Baba ve Celali Baba’dır. Şiirlerinde aşk, özlem, inanç ve doğa olaylarını konu edinmektedir. Kemal Yanbeğ, ona ait bazı deyişleri Türk Folklor Araştırmaları dergisinde yayımlamıştır (Kalkan 1991: 190; Kırtan yty: 5, 11, 16, 17; Özmen 1998: 151; Yanbeğ 1963a: 3072-3074; Yanbeğ 1963b: 3101-3102; Yanbeğ 1963c: 3151-3152).

Kaynakça

Kalkan, Emir (1991). “Burhani”. XX. Yüzyıl Türk Halk Şairleri Antolojisi. Ankara: Kültür Bakanlığı Yay. 190-191.

Kırtan, Mahmut (yty.). Bürhani Baba. Yalova: Haberci Gazetesi Ofset Tesisleri.

Özmen, İsmail (1998). “Âşık Burhani”. Alevi-Bektaşi Şiirleri Antolojisi. Ankara: Kültür Bakanlığı Yay. 151-153.

Yanbeğ, Mahmut Kemal (1963a). “1938’de Bayburt’ta Saz Şairleri Haftası”. Türk Folklor Araştırmaları. C. 8. Ankara. 166: 3072-3074.

Yanbeğ, Mahmut Kemal (1963b). “1938’de Bayburt’ta Saz Şairleri Haftası-2”. Türk Folklor Araştırmaları. C. 8. Ankara. 167: 3101-3102.

Yanbeğ, Mahmut Kemal (1963c). “1938’de Bayburt’ta Saz Şairleri Haftası-3”. Türk Folklor Araştırmaları. C. 8. Ankara. 169: 3151-3152.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: BÜNYAMİN TAN
Yayın Tarihi: 26.09.2018
Güncelleme Tarihi: 08.12.2020

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1HASAN, Hasan İskenderîd. 1947 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2CEYLAN, Muhlis Ceyland. 21.04.1959 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3NİFTALI SÜLEYMANOVd. 1913 - ö. 1976Doğum YeriGörüntüle
4Peyami Safad. 2 Nisan 1899 - ö. 15 Haziran 1961Doğum YılıGörüntüle
5Sadettin Nüzhet Ergund. 1899/1901 - ö. 25 Nisan 1946Doğum YılıGörüntüle
6NEVZAT, Nevzat Gençd. 1899 - ö. 28.02.1985Doğum YılıGörüntüle
7Hamit Salih Asyalıd. 29 Ekim 1917 - ö. 21 Haziran 1957Ölüm YılıGörüntüle
8ÖMER, Ömer Lütfi Velid. 1874 - ö. 1957Ölüm YılıGörüntüle
9CEMAL/CEMAL HOCA, İsmail Turand. 11.10.1883 - ö. 17.02.1957Ölüm YılıGörüntüle
10AHMET ÇAKIRd. 1952 - ö. ?MeslekGörüntüle
11TAHSİN, Tahsin Efendid. 1878 - ö. 1957MeslekGörüntüle
12SEFİL GÜLKIZ, Gülkız Aslanerd. 1943 - ö. ?MeslekGörüntüle
13BERDARÎ, Ali Doğand. 1928 - ö. 04.08.2007Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14DİZÂRÎ, Mehmetd. 1878 - ö. 1914Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15MAZLUMÎ, Uğur Kayad. 05.06.1962 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16SUZANÎ, Nimetullahd. 1855 - ö. 1918Madde AdıGörüntüle
17ESEDÎ/RÜSVAÎ, Ali Cem Akbulutd. 19.05.1978 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18MURTAZA, Murtaza Çelikd. 1936 - ö. ?Madde AdıGörüntüle