KUL FAKIR ALİ, Ali Oymak

(d. 1860? / ö. 1938)
âşık
(Âşık ve Tekke / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Amasya, Merzifon'un Kıreymir köyünde doğdu. Doğum tarihi kaynaklara 1873 olarak geçse de; 1882'de vefat eden Kul Hüseyin'e intisabı, eldeki fotoğraf görüntüsü ve bu fotoğraftaki kişilerin yaşları, yörede akran gösterilerek yapılan anlatılar ve yaş çıkarımları doğrultusunda 1860'ların başında doğmuş olması muhtemeldir. Okula gitme imkanı olmamıştır. Babası Musa Dede'dir. Geçimini çiftçilik yaparak kazanmış, daha sonraki yıllarda Merzifon'a yerleşmiş ve burada 1938 yılında vefat etmiştir. Evinin avlusunda kendi adı ile anılan türbesinde medfundur (Akbulut 2015:214).

Kul Fakır Ali, ilk gençliğinde Kul Hüseyin'e bağlanıp onu kendisine usta kabul etmiştir. Âşıklıktaki gelişimi Kul Hüseyin düşüncesinde olmuştur. Hacı Bektaş Dergâhı çelebisi Cemalettin Çelebi (1862-1921)'ye ve ondan sonra oğlu Ali Haydar Efendi (1897-1966)'ye bağlanmış onları pir bilmiştir. Kul Hüseyin sonrası aynı yakınlığı Kumbabalı İbrahim Ağa'ya göstermiştir. Piri Baba Ocağı'nda ocakzâde olmasına rağmen dedelik yapmamış, Merzifon çevresinde dolaşmıştır. Kul Hüseyin'den sonra Kumbabalı Sefil Ali, Deli Boran, Hacetli Deli Sadık, Sefil Ahmet gibi âşık ve dervişlerle yakınlığı olmuştur. Kul Fakır; Derviş Edna, Fakır Edna, Kul Hüseyin'in oğlu Halil Ağa, Biçare, Dervişoğlu, Mihneti, Sersem Köle, Müslüm Hoca, Noksanî, Sersem Köle, Sefil Mehmet gibi döneminin birçok âşığının yetişmesine katkıda bulunmuş önemli bir âşıktır. Kul Hüseyin kolunun en baskın âşığıdır. Kişiliği ve düşüncesiyle döneminde büyük bir saygınlığa sahip olmuştur. Döneminde olduğu gibi kendisinden sonra da bir çok âşık ve zakirin üzerinde etkisi olmuştur. Erdemi, çalışmayı, dürüstlüğü telkin eden çok sayıda anlatısı olup bu anlatılar halen çok canlıdır. Gazilerovacığı'nın manevi mimarlarından olup bu saygınlık halen devam etmektedir. Kuvvetli irticali olup her türde deyiş örneği verdi. Saz çalmayı da bilen Kul Fakır'ın deyişleri genel olarak ezberde korundu. Yöre yazmalarında ve zakirlerin hafızalarında en fazla deyişi görülen âşıktır (Akbulut 2015:214-215).

Kaynakça

Akbulut, Ali Cem (2015). Âşık Kul Hüseyin ve Kul Hüseyin Kolu Âşıkları. Ankara: Dumat.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ORHAN FATİH KUŞDEMİR
Yayın Tarihi: 25.04.2019

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1MESİHULLAH RIZAÎd. 1939 - ö. 26.07.2016Doğum YeriGörüntüle
2SEVDALI HASAN, Hesen Bebişoğlud. 1934 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3HİLMÎd. XIX. Yüzyıl - ö. XIX. YüzyılDoğum YeriGörüntüle
4MESİHULLAH RIZAÎd. 1939 - ö. 26.07.2016Doğum YılıGörüntüle
5SEVDALI HASAN, Hesen Bebişoğlud. 1934 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
6HİLMÎd. XIX. Yüzyıl - ö. XIX. YüzyılDoğum YılıGörüntüle
7MESİHULLAH RIZAÎd. 1939 - ö. 26.07.2016Ölüm YılıGörüntüle
8SEVDALI HASAN, Hesen Bebişoğlud. 1934 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
9HİLMÎd. XIX. Yüzyıl - ö. XIX. YüzyılÖlüm YılıGörüntüle
10MESİHULLAH RIZAÎd. 1939 - ö. 26.07.2016MeslekGörüntüle
11SEVDALI HASAN, Hesen Bebişoğlud. 1934 - ö. ?MeslekGörüntüle
12HİLMÎd. XIX. Yüzyıl - ö. XIX. YüzyılMeslekGörüntüle
13MESİHULLAH RIZAÎd. 1939 - ö. 26.07.2016Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14SEVDALI HASAN, Hesen Bebişoğlud. 1934 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15HİLMÎd. XIX. Yüzyıl - ö. XIX. YüzyılAlan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16MESİHULLAH RIZAÎd. 1939 - ö. 26.07.2016Madde AdıGörüntüle
17SEVDALI HASAN, Hesen Bebişoğlud. 1934 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18HİLMÎd. XIX. Yüzyıl - ö. XIX. YüzyılMadde AdıGörüntüle