KUL HASAN, Hasan Gören

(d. 1933 / ö. 12.03.2010)
Emekli, halk şâiri
(Âşık ve Tekke / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Kul Hasan ya da gerçek adıyla Hasan Gören, 1933 yılında Kahramanmaraş'ın Afşin ilçesine bağlı ilgili yıllarda bir köy, bugün ise bir mahalle olan Emirilyas'ta (yöre insanının ifadesine göre İmirellez) 1933 yılında dünyaya geldi. Fakir bir aileye mensup olan Hasan, 3. sınıfa kadar köyü Emirilyas'ta okudu. İlkokul yıllarında köye gelip giden âşık ve ozanlar dikkatini çekti. Âşıkların, ozanların, dedelerin şiir ve türkülerini dinleye dinleye şiir sanatına ilgi duydu (Atmaca 2017: 102). Hayranlıkla izleyip dinlediği ustalardan bağlama çalmayı öğrendi.

Küçük yaşlarda babasını kaybeden ve annesi ile birlikte köyde yaşayan Hasan için ninesinin ayrı bir yeri vardır. Öyle ki annesinden çok ninesini sevdiğini ifade etmiştir. Sebebi ise ninesinin dedesi Hasan'ın vefatından sonra evlenmeyip babasını büyütmesi ve onlara kol kanat germesidir. Tohum ekmeyi, orak biçmeyi, karasabanla çift sürmeyi ninesinden öğrenmiştir (Özdemir 2017: 133).

Henüz daha 16 yaşındayken Melek Hanım ile dünya evine giren Hasan, 1960 yılında köyünden ayrıldı. İlk olarak Mersin'in Silifke ilçesinde ikamet etti. Daha sonra Ankara'ya Taşınan Hasan, ilk önce Ankara Devlet Tiyatrosu'nda gece bekçiliği yaptı ve daha sonra da Ankara Büyükşehir Belediyesi'nde çalıştı ve oradan emekli oldu (Avcı 2008: 184).

Âşık Davut Sularî, Âşık Veysel, Âşık İhsanî, Âşık Mahzunî, Nesimi Çimen gibi sanatçılarla Anadolu'da çok sayıda konsere katıldı. Şiirlerinin önemli bir kısmı Halk Ozanlarının Sesi dergisinde ve Yenigün gazetesinde yayınlandı. 1982 yılında düzenlenen Hacı Bektaşi Veli konulu bir yarışmada "Pirimiz" başlıklı şiiriyle birincilik ödülüne layık görüldü. Kul Hasan'ın Bana Bana ve Yana Yana isimleriyle iki de albümü vardır (Atmaca 2017: 102).

Danimarkalı yönetmen Elizabeth Rygard'ın Gönlümdeki Köşk Olmasa isimli filminde Âşık Veysel'i canlandıran âşık, 12 Mart 2010 tarihinde vefat etmiştir. Karşıyaka mezarlığında medfundur.

Âşık Kul Hasan'ın halk şiirine ve ozanlığa yönelmesinde hiç şüphesiz çocukluk yıllarında yakından tanıma fırsatı bulduğu âşıkların, ozanların ve dedelerin etkisi büyük olmuştur. Gördüğü yanlışları ifade etmekten çekinmeyen, muhalif bir kişiliğe sahip olduğu için söz konusu bu durum şiirlerinin de ana malzemelerini yoğurmuştur. Doğup büyüdüğü Emirilyas mahallesinde, Alevi Bektaşi inanç sisteminin çok da etkili olmamasına rağmen o, özellikle Alevi Bektaşi inanç ve felsefesini benimsemiştir.

Yazdığı şiirlerde politik eleştiriler yaptığı için pek çok kez yargılandı ama hepsinden beraat etti. Ruhi Su tarafından seslendirilen "Yirminci Yüzyılın İnsanlarıyız", bir Kul Hasan eseridir (Özdemir 2017:123).

Kul Hasan, halk şiirinin çeşitli nazım şekil ve türlerinde şiirler üretmiştir. Bunların içinde en çok koşma ve semaiyi tercih eden sanatçı, nazım türleri söz konusu olduğunda en çok taşlama türü ile kendini göstermiştir. Adnan Menderes, Turgut Özal gibi siyasi isimler şiirlerinde eleştirdiği isimlerden birkaçıdır.

Başta Pir Sultan Abdal olmak üzere Âşık Davut Sularî, Âşık Veysel, Âşık İhsanî, Âşık Mahzunî gibi sanatçılardan etkilenen Kul Hasan, Engin Aslan, Ulaş Özdemir, Hacı Yener ve Meçhulî gibi isimleri de etkilemiştir.

Demokrasi, eşitlik, politika gibi dünyevi konuları şiirinde malzeme olarak kullanan Kul Hasan, kimi şiirlerinde de tasavvufî konulara değinmiştir. Maddî aşk, ayrılık, gurbet gibi temaları da işlemekten geri durmamıştır. Bu da onu zaman zaman Karacaoğlan geleneğine yakınlaştırır.

1980 yılından sonra uzattığı sakalları ve bağlamasıyla sadece yazdığı şiirlerle değil; dış görünüşüyle de nevi şahsına münhasır bir profil sergileyen Kul Hasan'ın, hem sosyal medyada hem de çeşitli video paylaşım sitelerinde kendi sesinden icra ettiği pek çok şiiri paylaşılmıştır.

Kaynakça

Atmaca, Seher (2017). Binboğa'nın Söz Pınarı-Afşin'li Âşıklar Şâirler Yazarlar. Ankara: Berikan Yayınevi.

Avcı, Ramazan (2008). Kahramanmaraşlı Şâirler Antolojisi. Kahramanmaraş: Fersa Matbaacılık.

Özdemir, Ulaş (2017). Senden Gayrı Âşık mı Yoktur-20. Yüzyıl Âşık Portreleri. İstanbul: Kolektif Kitap.

http://www.ozanlar.biz/kul-hasan.html [erişim tarihi: 01.03.2018].

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DR. ÖĞR. ÜYESİ UĞUR BAŞARAN
Yayın Tarihi: 23.03.2018

Eser AdıYayın eviBasım yılıEser türü
Âşıklar Bahçesi-1Emek Basım Yayınevi / Bursa1963Şiir
Yirminci Yüzyılın İnsanlarıyızAlev Yayınevi / İstanbul2004Şiir

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Özlem Narin Yılmazd. 11 Ocak 1978 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2Ayhan, Mehmet Reşitd. 01 Mayıs 1942 - ö. 06 Ağustos 2010Doğum YeriGörüntüle
3MAHFUZİ/YOKSUL, Durdu Mehmet Yoksuld. 1923 - ö. 23.11.2012Doğum YeriGörüntüle
4SEYİT ALİ, Seyit Ali Atmacad. 1933 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
5Akın, Gültend. 23 Ocak 1933 - ö. 4 Kasım 2015Doğum YılıGörüntüle
6Çapan, Cevatd. 18 Ocak 1933 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
7SEYİT ALİ, Seyit Ali Atmacad. 1933 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
8Akın, Gültend. 23 Ocak 1933 - ö. 4 Kasım 2015Ölüm YılıGörüntüle
9Çapan, Cevatd. 18 Ocak 1933 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
10SEYİT ALİ, Seyit Ali Atmacad. 1933 - ö. ?MeslekGörüntüle
11Akın, Gültend. 23 Ocak 1933 - ö. 4 Kasım 2015MeslekGörüntüle
12Çapan, Cevatd. 18 Ocak 1933 - ö. ?MeslekGörüntüle
13SEYİT ALİ, Seyit Ali Atmacad. 1933 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14Akın, Gültend. 23 Ocak 1933 - ö. 4 Kasım 2015Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15Çapan, Cevatd. 18 Ocak 1933 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16SEYİT ALİ, Seyit Ali Atmacad. 1933 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17Akın, Gültend. 23 Ocak 1933 - ö. 4 Kasım 2015Madde AdıGörüntüle
18Çapan, Cevatd. 18 Ocak 1933 - ö. ?Madde AdıGörüntüle