KUL MEHMET/HALAÇOĞLU, Mehmet Halaçoğlu

(d. 1917 / ö. ?)
âşık, tahsildar
(Âşık / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Mehmet Halaçoğlu, 1917 yılında Adana'nın Kozan ilçesine bağlı Çukurören köyünde doğmuştur. Aslen Sarız ilçesinin Veliler köyünden gelip bölgeye yerleşen bir aileye mensuptur. İlkokulu bitirip sonrasında 1932 yılında Adana Erkek Lisesine kayıt yaptırmış, orada bir yıl eğitim gördükten sonra maddi imkansızlıklar nedeniyle eğitimini yarım bırakmak durumunda kalmıştır. Ardından Çukurören köyüne dönerek kısa bir süre çiftçilik yaparak geçimini sağlamıştır.

Âşık, 1940'lı yıllarda İl Özel İdaresinde önce tahsildar daha sonra da tahakkuk memurluğu görevlerini yürütmüştür. Âşık, uzun yıllar görev yaptığı söz konusu kurumdan 1974 yılında emekli olmuştur. Mehmet Halaçoğlu evli ve 10 çocuk sahibidir. Çocukları arasında Atatürk Kültür Dil ve Tarih Yüksek Kurumu bünyesindeki Türk Tarih Kurumunda uzun yıllar başkanlık yapan Yusuf Halaçoğlu da vardır (Arı 2009: 239).

Mehmet Halaçoğlu, şiir yazıp söylemeye 13-14 yaşlarında başlamıştır. İlk şiirini yaşadığı bir diş ağrısı esnasında söylediği ifade edilmektedir. Âşığın saz çalma niteliği yoktur ve usta-çırak ilişkisi içerisinde yetişmemiştir. Rüya görme, bade içme durumu yoktur yani badeli âşık değildir. Âşık, şiirlerinde mahlas kullanmamış, çoğu zaman -bir kaç şiirinde Kul Mehmet ifadesine rastlanmaktadır.- kendi soyadını tapşırmıştır (Halaçoğlu 1992: 4-5).

Âşık, şiirlerinde genellikle 8'li (4+4,5+3) ve 11'li (6+5, 4+4+3) hece ölçülerini kullanmayı tercih etmiştir. Âşığın şiirlerinde genellikle xaxa, bbba, ccca..., abab, cccb, dddb... kafiye örgülerini kullandığı görülür (Göyünç 1988: 13-14). Şiirlerine bakıldığında genellikle k, l, r, z, s gibi seslerle yarım kafiye yapmayı tercih ettiği söylenebilir: "Irmakların mahzun mahzun akardı/ Çiçeklerin melul mahzun kokardı/ Arslan Mehmetçiğim sürdü çıkardı/ Şimdi toprağında iller kalmadı" (Arı 2009: 240).

Âşık Mehmet Halaçoğlu'nun yazdığı/söylediği şiirlerde çoğu zaman hikâye etme, soru-cevap, nasihat ve hitap, doğrudan anlatım tekniklerini kullanmayı seçtiği görülmektedir. Yine âşık, şiirlerinde anlatımı daha güçlü, etkili, akıcı kılmak için tekrir ve ikilemelere (kimi... kimi..., mahzun mahzun, burcu burcu, çağıl çağıl, konu komşu...), halk söyleyişlerine (debe, millet, ılıkmıyor, ey'olur, melul, alam, kahpe, il halkı, hayal, salın, herhal, anneyin...), deyimlere ( gönül etmek, hasret çekmek, baykuş olmak, boyun bükmek, hayrete kalmak, evlilik şerbeti...) sıkça yer vermiştir (Arı 2009: 241). Şiirleri genellikle koşma tarzında güzelleme, nasihat ve destan şeklindedir. Âşık, şiirlerinde aşk, evlilik, doğa, diş ağrısı, vatan sevgisi gibi temalara yer vermiştir (Arı 2009: 242).

Kaynakça

Arı, Bülent (2009). Adana'da Geçmişten Bugüne Âşıklık Geleneği, Karacaoğlan-1966. Adana: Altınkoza Yay.

Göyünç, Nejat (1988). "Kozanlı Halk Şairi Mehmet Halaçoğlu". Erciyes. Kayseri. 129: 13-15.

Halaçoğlu, Ahmet (1992). Mehmet Halaçoğlu. Adana: yyy.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DOÇ. DR. BÜLENT ARI
Yayın Tarihi: 02.01.2019
Güncelleme Tarihi: 08.12.2020

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1ABİDİN/ABİDİN KAYA, Abidin Kayad. 12.01.1960 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2ŞENER/KAHRAMAN, Ahmet Şenerd. 10.10.1973 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3ÖZKALE, Adil Özkaled. 1926 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4Fahir Aksoyd. 17 Mart 1917 - ö. 3 Ocak 2008Doğum YılıGörüntüle
5CANANÎ, Ahmet Çelikd. 1917 - ö. 2007Doğum YılıGörüntüle
6Semih Günverd. 1917 - ö. 10 Ocak 2000Doğum YılıGörüntüle
7Fahir Aksoyd. 17 Mart 1917 - ö. 3 Ocak 2008Ölüm YılıGörüntüle
8CANANÎ, Ahmet Çelikd. 1917 - ö. 2007Ölüm YılıGörüntüle
9Semih Günverd. 1917 - ö. 10 Ocak 2000Ölüm YılıGörüntüle
10Fahir Aksoyd. 17 Mart 1917 - ö. 3 Ocak 2008MeslekGörüntüle
11CANANÎ, Ahmet Çelikd. 1917 - ö. 2007MeslekGörüntüle
12Semih Günverd. 1917 - ö. 10 Ocak 2000MeslekGörüntüle
13Fahir Aksoyd. 17 Mart 1917 - ö. 3 Ocak 2008Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14CANANÎ, Ahmet Çelikd. 1917 - ö. 2007Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15Semih Günverd. 1917 - ö. 10 Ocak 2000Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16Fahir Aksoyd. 17 Mart 1917 - ö. 3 Ocak 2008Madde AdıGörüntüle
17CANANÎ, Ahmet Çelikd. 1917 - ö. 2007Madde AdıGörüntüle
18Semih Günverd. 1917 - ö. 10 Ocak 2000Madde AdıGörüntüle