KUSÛRÎ, Ömer

(d. 1779/? - ö. 1853/?)
âşık
(Âşık / 19. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Kusûrî, 19. yüzyılın güçlü şairlerindendir. Doğum yeri ihtilaflıdır. M. Kaya Bilgegil 1779’da Darande’nin Ayvalı nahiyesinin Kızılcaşar köyünde doğduğunu söylerken, Fazıl Oyat da Altınyayla’nın Güzeloğlan köyünden olduğunu ifade eder. Mezarı da bu köydedir. Gençliğinden itibaren ömrünü Sivas ve civarında geçirmiştir (Bilgegil 2011: 4-11). Asıl adı Ömer’dir. Yedi yaşına mektebe gitmiş, Diyarbakır medresesinde tahsil yapmıştır. Yirmi yaşındayken annesini, yirmi üç yaşında da babasını kaybetmiştir. On beş yaşında evlenmiş olup başından altı evlilik geçmiştir. İlk evliliğini yirmi bir yaşında, son evliliğini elli sekiz yaşında yapmıştır. Bu evliliklerinden üç çocuğu olmuştur. Oğlu Şürbî de şairdir. Bir şiirinde Anteb, Urfa, Musul, Gazze ve Yafa’yı da dolaştığını ifade etmektedir. Bu arada çok sıkıntılar ve maceralar yaşamış, sonunda züht ve takvaya yönelmiş ve Ahmet Suzî’ye bağlanmıştır. Maraş, Çorum gibi illeri dolaştıktan sonra 1834’ten ölünceye kadar Sivas’ın Şarkışla, Ortaköy, Gazibey, Kaleköy, Çongar, Elbeyli, Gümüşdiğin gibi yerleşim merkezlerini dolaşmıştır. En sonunda Altınyayla’ya bağlı Güzeloğlan köyüne gelmiş ve 1853 yılında bu köyde vefat etmiştir. Mezarı bu köydedir (Aslanoğlu 2006: 86-87; Oyat 1948: 26-28; Sevengil 1965: 47-52; Yıldız 2003: 630-633).

Keriman-ı Dilir adlı bir eseri vardır. Halk kültürü oldukça kuvvetli olan Kusurî, hecenin yanı sıra aruz ölçüsüyle de şiirler söylemiştir. Aruzla yazdığı divan, müstezat, gazel, muhammes ve müseddeslerin yanı sıra 5772 beyitlik dinî-tasavvufi tarzda Keriman-ı Dilir adında bir eseri bulunmaktadır (Karacan 1989: 3-22). Eserin orijinali Doğan Kaya’nın kitaplığındadır. Âşık Ömer, Gevherî ve Karacaoğlan’dan etkilenen Kusûrî; Darende, Kangal, Şarkışla, Gürün ve Altınyayla gibi yörelerde pek çok şair üzerinde etkili olmuştur. Hatta Ruhsatî Kolu’nun odak hüviyetindeki âşığı Ruhsatî’nin de ustasıdır (Güney 1953: 68-76). Şiir tekniği güçlüdür. Şiirlerinden irticalinin kuvvetli olduğu açıkça hissedilmektedir. Şiirleri M. Kaya Bilgegil tarafından kitap hâline getirilmiştir (Bilgegil 2011).

Kaynakça

Aslanoğlu, İbrahim (2006). Sivas Meşhurları. C. 2. Ankara: Sivas Valiliği Yay. 

Bilgegil, M. Kaya (2011). 18. Asır Saz Şairlerinden Kusurî. İstanbul: Salkımsöğüt Yay.

Güney, Eflatun Cem (1953). Âşık Meslekî Hayatı ve Şiirleri. İstanbul: İstanbul Maarif Kitaphanesi.

Karacan, Turgut (1989). “Kusûrî ve Bilinmeyen Bir Eseri”, C. Ü. Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi. S. 12. s. 3-22.

Kaya, Doğan (2009). Sivas Halk Şairleri. 3.C. Sivas: Sivas İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü.

Oyat, Fazıl (1948). 20 Halk Şairi. İstanbul: Ülkü Basımevi. 26-28.

Sevengil, Refik Ahmet (1965). Yüzyıllar Boyunca Halk Şairleri. İstanbul: Atlas Kitabevi. s. 47-52.

Yıldız, Alim (2003). Sivaslı Şairler Antolojisi. İstanbul: Sivaslılar Vakfı. s. 630-633.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DR. DOĞAN KAYA
Yayın Tarihi: 27.11.2014

Eserlerinden Örnekler

Ağlama

Sabahtan uğradım ebru kemane

Dedim: “İnsafa gel.” Dedi: “Ağlama.”

Dedim: “Ebruların?” Dedi: “Hemane.”

Dedim: “Göster bana.” Dedi: “Ağlama.”

Dedim: “Engel var mı?” Dedi ki: “Nem nem.”

Dedim: “Rahmeden mi?” Dedi ki: “Dem dem.”

Dedim: “Dudakların?” Dedi ki: “Zem zem.”

Dedim: “Emzirin mi?” Dedi: “Ağlama.”

Dedim: “Bura nere?” Dedi ki: “Viyram.”

Dedim: “İsmin nedir?” Dedi ki: “Meyrem.”

Dedim: “Bu gün ne gün?” Dedi ki: “Bayram.”

Dedim: “Bayramlaşak.” Dedi: “Ağlama.”

Dedim: “Bu hisar nen?” Dedi: “Kalemdir.”

Dedim: “Bu çiçek nen?” Dedi: “La’limdir.”

Dedim: “Kusurî nen?” Dedi: “Kölemdir.”

Dedim: “Azad eyle.” Dedi: “Ağlama.”

Kaya, Doğan (2009). Sivas Halk Şairleri. 3.C. Sivas: Sivas İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü. s. 655.

Tecnis

Gönül mail oldu bir âlişane

Ya vaz gelsem dosttan o yâre bilsem

Düşersem gönlüne çok perişane

O yârı her şeyden uyara bilsem

Sinemi yakmıştır bu dağ-ı yâre

Çıkıp seyr eylesem bu dağı yâre

Gecelerde girsem bu dağı yâre

Uyurken uykudan uyara bilsem

Mihnet ile azdırmıştır yaremi

Katlim için sarmamıştır yar emi

Ben sanardım yâr da çeker yaremi

Acaba benzer mi o yara bilsem

Hasret ile derdim artıp yüz döner

Tenhalarda göz göz ile yüz döner

Her ne zaman görsem yüze yüz döner

Neler söylemişler o yare bilmem

Derdimend Kusurî dosta yaramaz

Ben demem ki dost ucundan yaram az

Bana andan gayri dilber yaramaz

Niçin el sözüne uyar a bilsem

Kaya, Doğan (2009). Sivas Halk Şairleri. 3.C. Sivas: Sivas İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü. s. 656.


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1SÜLEYMANd. 1891 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2PERİHAN KARADAĞd. 1945 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3OZAN HASAN, Hasan Toptaşd. 1963 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4ES'AD, Manisalı Ahmed Efendid. 1779 - ö. 1857Doğum YılıGörüntüle
5ÜVEYSÎ/VEYSÎ, Cehând. 1779 - ö. 1845Doğum YılıGörüntüle
6HÂLİD, Mevlânâ Ziyâeddîn Hâlid, Şehrizorlud. 1779 - ö. 1827Doğum YılıGörüntüle
7RÂSİM, Fodlacızâde Ahmet Râsim Efendid. 1766-67 - ö. 1853-54Ölüm YılıGörüntüle
8ARSLAN OĞLUd. ? - ö. 1853-1864Ölüm YılıGörüntüle
9TAHİRd. 1810 - ö. 1853Ölüm YılıGörüntüle
10DİLDARÎ, Hasand. 1858 - ö. 1917Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
11FİGÂNÎd. ? - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
12KÖR MUSTAFA, Zevaitlid. ? - ö. 1916Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
13COŞKUNd. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle
14FAKİR EDNAd. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle
15Erendoruk, Ömer Osmand. 12 Şubat 1934 - ö. 19 Ekim 2006Madde AdıGörüntüle