LÜTFÎ, Lütfullâh, Hoca-zâde

(d. 3 Haziran 1643/15 Rebiülevvel 1053 - ö. Mart-Nisan 1702/Zilkade 1113)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 17. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

İsmi Mehmed Lütfullâh’dır. Hoca Mes’ûd Efendi’nin oğlu olduğundan Küçük Hoca-zâde olarak tanındı. 15 Rebiülevvel 1053/ 3 Haziran 1643'te doğdu. Kaynaklar 1061/1650-51'de mülazım olduğunu belirtirlerken, Mecma-ı Şuarâ'da 1063/1652-53'te (Arslan 1994:31) Şeyhülislam Kara Çelebi-zâde Abdülaziz Efendi'den mülazım olduğunu kaydederler. Safer 1084/ Mayıs-Haziran 1673'te Muhiddin-i Kocevi Medresesi'ne müderrris; Ramazan 1085/Kasım-Aralık1674'te Fîrûz Aga Medresesi'ne hareket ve Şaban 1088/Eylül-Ekim 1677'de Cafer Ağa Medresesi'ne, Rebiülevvel 1089/Nisan-Mayıs 1678'de Haydar Paşa Medresesi'ne, Cumadelûlâ 1092/Mayıs-Haziran 1681'de Nişancı Paşa-yı Cedid Medresesi'ne, Ramazan 1094 /Ağustos-Eylül 1683'te Sahn-ı Semân'dan birine, Rebiülahir 1095/Mart-Nisan 1684'te Sinan Paşa Medresesi'ne, Cumadelûlâ 1097/Mart-Nisan 1686'da Üsküdar'da Mihrimah Medresesi'ne, Cumadelûlâ 1099/Mart-Nisan 1688'de Haseki Medresesi'ne, aynı sene Şabanı/Haziran 1688'de Hakaniyye-i Vefa'ya ve aynı sene Şevvali/Temmuz-Ağustos 1688'de hamise itibar olunup, Cumadel-ûlâ 1100/Şubat-Mart 1689'da Halep kadısı oldu. Cumadel-ûlâ 1100/Şubat-Mart 1689'da Bursa payesi mansıbından mazul olup Safer 1106/Eylül-Ekim 1694'te Bursa kadısı oldu. Safer 1107/Eylül-Ekim 1695'te mazul oldu. Aynı sene Ramazanı/Nisan-Mayıs 1696'da Malkara arpalık verildi. Ramazan 1113/ Ocak-Şubat 1702'de Haslar kadısı olup, aynı sene Zilkadesi/Mart-Nisan 1702'de Eyüp kadılığı görevindeyken vefat etti. Salim, Şakâyık ve Mecma-ı Şuarâ'da vefat tarihi 1113/1701-02 olarak kayıtlı iken; Safayî'de, 1110/1698-99 olarak geçmektedir. Defterdar Camii haziresinde amcası Ali Efendi yanında medfundur. (Özcan 1989: 182-83)

Gençliğinde Mevlevîliğe intisap etti. (Çapan 2005: 529) Halep kadısı iken Şâtır Mehmed Dede'den hilafet aldı. Lütfî mahlası ile ilahileri vardır (Özcan 1989: 182-83).

Kaynakça

Arslan, Mehmet (hzl.)(1994). Mecma-ı Şuarâ ve Tezkire-i Üdebâ: Mehmet Siraceddin. Sivas: Dilek Matbaacılık.

Çapan, Pervin (hzl.) (2005). Mustafa Safâyî Efendi Tezkire-i Safâyî: Nuhbetü’l-Âsâr Min Fevâ’idi’l-Eş’âr İnceleme-Metin-İndeks. Ankara: AKM Yay.

Erdem, Sadık (hzl.)(1985). Râmiz ve Âdâb-ı Zurafâ’sı. Ankara: AKM Yay. 261.

İnce, Adnan (hzl.)(2005). Tezkiretü’ş-Şuarâ - Sâlim Efendi. Ankara: AKM Yay.

Mehmed Süreyya (1311). Sicill-i Osmânî Yâhud Tezkire-i Meşâhir-i Osmâniyye. C. 4. İstanbul: Matbaa-i Âmire.365.

Müstakim-zâde Süleyman Sadeddin (2000). Mecelletü’n-Nisâb fi’n-Nisbi ve’l-Künâ ve’l-Elkâb(Tıpkı Basım). Ankara: KB Yay.

Özcan, Abdulkadir (hzl.) (1989). Şeyhî Mehmed Efendi Şakâ’ik-i Nu’mâniyye ve Zeyilleri “Vakâyiü’l-Fuzalâ”. C. 3. İstanbul: Çağrı Yay.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: PROF. DR. İSMAİL HAKKI AKSOYAK
Yayın Tarihi: 02.07.2014
Güncelleme Tarihi: 10.12.2020

Eserlerinden Örnekler

Gazel

Mest-i 'ışkuz sabrımız yok sînemiz çâk eyleriz

Derd-i 'ışk ile dem-â-dem çeşmi nemnâk eyleriz

 

Görmek içün şâhid-i maksûdı çeşm-i cân ile

Mâ-sivâdan kalbimiz âyînesin pâk eyleriz

 

Neş’e-i câm-ı mahabbet virdi bir hâlet bize

Gözümüz yumup açınca seyr-i eflâk eyleriz

 

Bir aceb hâlet verir keyfiyyet-i sahbâ-yı aşk

Gâhi hâki zer ider gâhi zeri hâk eyleriz

 

Câm-ı ışkı dest-i sâkî-i ezelden içmişiz

Lutfiyâ anun içün eş‘ârı bî-bâk eyleriz

(Arslan, Mehmet (1994). Mecma-ı Şuara ve Tezkire-i Üdeba: Mehmet Siraceddin. Sivas: Dilek Matbaacılık.31)

 

Der-Na't-ı Şâh-ı Enbiyâ

Şifâ-yı derd-i dildür âsitânın yâ Resûlallâh

Anunçün Mustafâ'dur nâm u şânın yâ Resûlallâh

 

Vücûdun bâ'is-i izhâr-ı 'afv u magfiretdir hep

Sen oldun menba'-ı lutf u 'atânın yâ Resûlallâh

 

Cemî'-i enbiyâdan hem mükerrem hem mufazzalsın

Habîbisin cenâb-ı Kibriyâ'nın yâ Resûlallâh

 

Sen ol 'ankâ-yı Kâf-ı arş-ı a'zamsın ki bî pervâ

Senün bâğ-ı cinandur âşiyânun yâ Resûlallâh

 

Garîk-i bahr-i isyânum meded Lutfî'ye lutf eyle

Elin al ol garîb-i bî-nevânun yâ Resûlallâh

(Çapan, Pervin (hzl.) (2005). Mustafa Safâyî Efendi Tezkire-i Safâyî: Nuhbetü’l-Âsâr Min Fevâ’idi’l-Eş’âr İnceleme-Metin-İndeks. Ankara: AKM Yay. 529-30)


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Oktay Vereld. 1927 - ö. 29 Mart 2018Doğum YeriGörüntüle
2Melike İncid. 19 Eylül 1975 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3RÂŞİD, Mehmed Râşid Efendid. 1669-70 (?) - ö. 10 Temmuz 1735Doğum YeriGörüntüle
4LEBÎB, Mehmed Lebib Efendid. ? - ö. 1702-03Ölüm YılıGörüntüle
5EMRÎ, Emrullah Efendi bin Nasûh Efendid. ? - ö. Eylül-Ekim 1702Ölüm YılıGörüntüle
6ŞEHRÎ, Bahçıvan-zâde Derviş Ali Efendid. ? - ö. 1702-03Ölüm YılıGörüntüle
7ÂGÂHÎd. 1838 - ö. 1903MeslekGörüntüle
8MEHMED ŞERÎFd. 1557 - ö. 1631MeslekGörüntüle
9NÂKİS, Sâbir Ahun Binni Abdukâdird. 1840 - ö. ?MeslekGörüntüle
10MEHMED ŞERÎFd. 1557 - ö. 1631Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
11GENCÎd. ? - ö. 1648-49Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
12AYŞÎ, Dervîş Mehmed Ayşîd. ? - ö. 1650-1651Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
13RIZÂ, Şeyh Tâlibânî, Kerküklüd. 1838 - ö. 1910Madde AdıGörüntüle
14ÂLÎd. ? - ö. 1646-48Madde AdıGörüntüle
15İNÂYETÎ, İnayetullah Ağad. 1762-63 - ö. 1814-15Madde AdıGörüntüle