MÂDİH, Karabacakzâde Mustafa Efendi

(d. ?/? - ö. 1729-30?/1142?)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 18. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

İstanbul’da doğdu. Doğum tarihi bilinmemektedir. Asıl adı Mustafa’dır. Üsküdarlı Cerbeci Karabacak Mehmed Efendi olduğu için Karabacakzâde Mustafa Efendi olarak tanındı. Dedesi Hasahur Hocası Üsküdarlı Murad Efendi’dir. Anne tarafından Bostanzâde soyundandır. Medrese öğrenimi gördü. 1104/1692-93 yılında Şeyhülislâm Ebû Saîdzâde Feyzullah Efendi’den mülâzım oldu. Şevval 1115/Şubat-Mart 1704’te haric rütbesiyle Karaçelebizâde Abdülaziz Efendi Medresesi müderrisliğine getirildi. Daha sonra Şaban 1119/Ekim-Kasım 1707’de Hâcegî, Şevval 1122/Kasım-Aralık 1710’da Kenan Paşa, Rebiyülevvel 1126/Mart-Nisan 1714’te Molla Kırımî, Cemâziyelâhır 1129/Mayıs-Haziran 1717’de Ankaravî Mehmed Efendi, Cemâziyelâhır 1130/Mayıs 1718’de Seyyid Feyzulllah Efendi medreselerine atandı. Arkadaşı olan Hasancan soyundan Biraderzâde Mustafa Efendi Mısır kadılığına atanınca onunla birlikte Kahire’ye gitti. Şeyhî Mehmed Efendi (Özcan 1989: 412) ve Mehmed Süreyya (Akbayar 1996: 906)’ya göre 12 Şaban 1130/11 Temmuz 1718’de Kahire’de vebadan vefat etti ve oraya defnedildi. Vefat tarihi, Safayî (Çapan 2005: 553)’de 1132/1719-20, Mecelletü’n-Nisâb (Müstakimzâde 2000: 380a)’da 1142/1729-30 olarak kaydedilmiştir.

Şeyhî Mehmed Efendi (Özcan 1989: 412) ve Mehmed Süreyya (Akbayar 1996: 906)’ya göre hoş-sohbet, şiir ve inşâda mâhir bir şair olup Mâdih mahlası ile Dîvân’ı vardır. Fakat nüshasına rastlanmadı. Sâlim (İnce 2005: 609), Dîvan’ın kaybolduğunu belirttikten sonra bir divanı oluşturacak kadar muammaları olduğunu söylemektedir. Sanatı, ayrıca Safayî (Çapan 2005: 553) ve Sâlim (İnce 2005: 609) tezkirelerince de övülmüştür. Safayî (Çapan 2005: 553-556), Sâlim (İnce 2005: 609-610) ve Şeyhî Mehmed Efendi (Özcan 1989: 412)’de şiirlerinden örnekler bulunmaktadır.

Kaynakça

Akbayar, Nuri (hzl.) (1996). Mehmed Süreyyâ Sicill-i Osmanî. C. 3. İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yay. 906.

Çapan, Pervin (hzl.) (2005). Mustafa Safâyî Efendi Tezkire-i Safâyî, İnceleme-Metin-İndeks. Ankara: AKM Yay. 553-556.

İnce, Adnan (hzl.) (2005). Tezkiretü’ş-Şu‘arâ Sâlim Efendi. Ankara: AKM Yay. 608-610.

İnce, Adnan (2006). “Mâdih”. Türk Dünyası Ortak Edebiyatı, Türk Dünyası Edebiyatçıları Ansiklopedisi. C. 6. Ankara: AKM Yay. 182-183.

Kurnaz, Cemâl, M. Tatçı (hzl.) (2001). Mehmed Nâil Tuman, Divan Şairlerinin Muhtasar Biyografileri. C. I-II. Ankara: Bizim Büro Yay. 899-900.

Müstakîm-zâde Süleyman Sa’deddin Efendi (2000). Mecelletü’n-Nisâb (Tıpkıbasım). Ankara: KB Yay. 380a.

Özcan, Abdulkadir (hzl.) (1989). Şeyhî Mehmed Efendi Şakaik-ı Nu’mâniye ve Zeyilleri-Vekâyiü’l-Fudalâ. C.II-III. İstanbul: Çağrı Yay. 411-412.

Türk Dili ve Edebiyatı Ansiklopedisi (1986). C. 6. “Mâdih Mustafa Efendi (Karabacakzâde)”. İstanbul: Dergâh Yay. 109-110. 

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: PROF. DR. BEYHAN KESİK
Yayın Tarihi: 03.06.2014

Eserlerinden Örnekler

Gazel

Rahm kıl ey gamzesi mekkâre Allâh aşkına

Sîne-i mecrûha urma yâre Allâh aşkına

Arz-ı rûy et ey perî bilmem nedendir vahşetin

Sen de insâniyyet et bir pâre Allâh aşkına

Dil henüz âyâ esîr-i bend-i dâm-ı turra mı

Bir su’âl eyle sabâ dildâre Allâh aşkına

Gâh nâz u geh tebessüm geh tegâfül eyleyip

Râzımı fâş eyleme agyâra Allâh aşkına

Olmasın âzürde te’sîr-i nigehden Mâdihâ

Bakma küstâhâne rûy-i yâre Allâh aşkına

İnce, Adnan (hzl.) (2005). Tezkiretü’ş-Şu‘arâ Sâlim Efendi. Ankara: AKM Yay. 609.

Mu‘ammeyât be-nâm-ı Sâlih

Olup sahbâ-yı nâz ü işveden bir rütbe mestâne

Sunar nâ-çâr çeşm-i mesti dâmân-ı dil ü câne

İnce, Adnan (hzl.) (2005). Tezkiretü’ş-Şu‘arâ Sâlim Efendi. Ankara: AKM Yay. 610.


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1FEHMÎ, Fehmî Hüsâm Deded. 1848 - ö. 1912Doğum YeriGörüntüle
2ŞEREF HANIMd. 1809 - ö. 1861Doğum YeriGörüntüle
3ALİ SALAHATTİNd. 1878 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4FEHMÎ, Fehmî Hüsâm Deded. 1848 - ö. 1912Doğum YılıGörüntüle
5ŞEREF HANIMd. 1809 - ö. 1861Doğum YılıGörüntüle
6ALİ SALAHATTİNd. 1878 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
7FEHMÎ, Fehmî Hüsâm Deded. 1848 - ö. 1912Ölüm YılıGörüntüle
8ŞEREF HANIMd. 1809 - ö. 1861Ölüm YılıGörüntüle
9ALİ SALAHATTİNd. 1878 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
10FEHMÎ, Fehmî Hüsâm Deded. 1848 - ö. 1912MeslekGörüntüle
11ŞEREF HANIMd. 1809 - ö. 1861MeslekGörüntüle
12ALİ SALAHATTİNd. 1878 - ö. ?MeslekGörüntüle
13FEHMÎ, Fehmî Hüsâm Deded. 1848 - ö. 1912Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14ŞEREF HANIMd. 1809 - ö. 1861Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15ALİ SALAHATTİNd. 1878 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16FEHMÎ, Fehmî Hüsâm Deded. 1848 - ö. 1912Madde AdıGörüntüle
17ŞEREF HANIMd. 1809 - ö. 1861Madde AdıGörüntüle
18ALİ SALAHATTİNd. 1878 - ö. ?Madde AdıGörüntüle