MAHBÛB EFENDİ

(d. 1843/1259 - ö. 1898/1315)
âşık
(Divan-Tekke / 19. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Mahbûb Efendi, H. 1259/M.1843 tarihinde Konya’da doğmuştur. Şiirlerinde Mahbûb mahlasını kullanmıştır (Ergun ve Uğur 2002: 97). Dedesi Ahmet Hamdi Efendi'nin evinde doğan Mahbûb Efendi'nin babası Konya'nın ünlü hattatlarından Mustafa Rüştü el-Halvetî'dir. Dedesi de devrin meşhur hattatlarındandır. Torunu Mahbûb Parlakgüneş'in özel mektubunda belirttiğine göre sülaleleri on beş kuşak boyunca belli olup Sultan Melikşah'a kadar ulaşmaktadır (Özönder 1982: 94). Mahbûb Efendi, mahallelerinde bulunan sıbyan mektebinde Kur’anı hatmettikten sonra Selçuk vezirlerinden Celaleddin Karatay tarafından kurulmuş olan medreseye on beş sene kadar devam etmiş ve kıraata son derece önem vermiştir. Farsça bilen kişilerden Tuhfe, Gülistan, Bostan ve Hafız gibi eserleri okumuştur. Atalarından gelen hattatlığa hakkaklığı da ekleyerek özellikle bu iki sanatta zamanın eşsiz ustası olmuştur. Gençliğinde memuriyete heves ederek sırasıyla vilayet yazı işleri kalemi katip ve mümeyyizliğinde Konya Matbaası Müdürlüğünde muharrirliğinde, Konya ve Bozkır A’şâr memurluklarında bulunmuş, geçimini sağlamaya çalışmıştır. Her çeşit yazıyı pek güzel yazan Mahbûb Efendi’nin özellikle Sülüs’ün Celî kısmındaki başarısı anılmaya değerdir. Konya’daki Şerefeddin, Aziziye, Türbe, kısmen Sultan Selim, Dursunoğlu, Dolap ve Kışla camilerindeki yazılarla etraflarındaki kitabe ve nakışlar ekseriyetle Mahbûb Efendi’ye aittir. Isparta camilerinde de bazı yazıları vardır. Kazdığı mühürler de pek nadir ve kıymetli işlerden sayılır (Ergun ve Uğur 2002: 97-98). Otuz beş yaşında başladığı içki alışkanlığı sebebiyle genç denecek bir yaşta elli altı yaşında 15 Mart H. 1315/ M. 1898 yılında hayata gözlerini yummuştur. Kabri Konya'nın Şems-i Tebrizî kabristanı'nda iken burasının, 1944 yılında park hâline getirilmesiyle kaybolmuştur (2002: 98; 1982: 94).

 

Divançe teşkil edecek kadar aruz ve hece vezinleriyle yazılmış şiirleri varsa da pek çoğu kayıtsızlık yüzünden kaybolmuştur. Hece ile söylediği nazımlardaki başarısı yüksektir. Edebiyat, musiki, hüsnü hat, hakk (kakmacılık) gibi güzel sanatlarda zamanın ve bulunduğu yerin eşsiz ustalarındandır (2002: 98).

 

Kaynakça

Ergun, S.N. ve M.F. Uğur (2002). Konya Vilayeti Halkiyat ve Harsiyatı. (sadeleştiren Hüseyin Ayan). Konya Valiliği İl Kültür Müdürlüğü Antunarı Ofset Matbaa.

Özönder, Hasan (1982). "Mevlana Türbesi Mescid ve Semâ-Hânesi'nin Son Nakkaş ve Hattatı Konyalı Mahbûb Efendi" http://www.turkiyat.selcuk.edu.tr/pdfdergi/s1/7.pdf erişim tarihi: 24.11.2014

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: ARAŞ. GÖR. HİLAL ERDOĞAN
Yayın Tarihi: 02.12.2014

Eserlerinden Örnekler

Koşma

 

Sitemlenme cânâ bî-vefâ deyü

Sen benim başımın altun tâcısın

Ben seni severim bî-riyâ deyü

Söylersin de yine dubaracısın

Ezelden aşkınla yanup kül oldum

Fikr-i hayâlinle sararup soldum

Bakmazsın bir kere hâlime noldum

Ey cafâcû bana kimler acısın

Meftunun olaldan ey çeşmi kara

Açıldı sîneme sadhezar yara

Tabibler bulmaz bu derde çâre

Yoksa kim gönlümün sen ilâcısın

İştikâdan gönül nedir efkârın

Çekmeli yâr için kahrın agyârın

Nice bir çekilmiz mâdem ki yârin

Mahbûb cemâlinin sen muhtacısın

Ergun, S.N. ve M.F. Uğur (2002). Konya Vilayeti Halkiyat ve Harsiyatı. (sadeleştiren Hüseyin Ayan). Konya Valiliği İl Kültür Müdürlüğü Antunarı Ofset Matbaa. s. 98.

Gazel

 

Herkesin dehr içre bir gönlünce muzmer kâmı var

Çarh-ı devvârın dahi her renkte bir eyyâmı var

Subh-ı vasla nâil etmezse ne gam leyl-i firâk

Her şebin bir rûzu her rûzun da bir akşamı var

Zahidâ kayd etme hayr u şer cezâ a’mâlinin

Levh-i takdir-i ezelde defter-i kassâmı var

Neylesün murg-ı dilim her dâma olmazdı şikâr

Çeşm-i sayyâdın siyâh zülfü gibi bir dâmı var

Evc-i istignâda ol ankay-meşreb dilberin

Zülfüne dil-beste bî-had âşık-ı nâkâmı var

Tendürüst dur böyle kalmaz çarh devr ettikçe dil

Âsiyâb-ı ömrüm elbet dâne-i encâmı var

Müdde’i terk eyle sen de hüccet ü i’lâmı hep

Şimdilik kâdî-i aşkın dilde çok ahkâmı var

Nice mecbûr olmasın Mahbûb cemâl-i mehveşe

Serde sevdâ-yı cünunun gör acep ibrâmı var

 

Ergun, S.N. ve M.F. Uğur (2002). Konya Vilayeti Halkiyat ve Harsiyatı. (sadeleştiren Hüseyin Ayan). Konya Valiliği İl Kültür Müdürlüğü Antunarı Ofset Matbaa. s. 101.

 

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1AHMED, Ahmed Efendid. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2NÂLÎ, Mehmed Efendid. ? - ö. 1675Doğum YeriGörüntüle
3KURBANd. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4İFFET, Mehmed Efendid. 1843 - ö. 1896Doğum YılıGörüntüle
5CEYHUNÎ, Karslıd. 1843 - ö. 1912-13 ?Doğum YılıGörüntüle
6KEŞFȊ, Mustafad. 1843 - ö. 1910Doğum YılıGörüntüle
7ÂKİF, Âkif Efendid. 1837-38 - ö. 1898-89Ölüm YılıGörüntüle
8Makbule Lemand. 1865 - ö. 1 Ekim 1898Ölüm YılıGörüntüle
9GALİBÎ, Hacı Âlimd. ? - ö. 1898Ölüm YılıGörüntüle
10HÂFIZ-I ACEM, Hâfız, Hâfızüddin Mehmed Efendid. ? - ö. 31 Ocak 1551MeslekGörüntüle
11SIRRÎ, Mûsâ Efendid. ? - ö. 1760-61MeslekGörüntüle
12ŞEYH AHMEDd. ? - ö. ?MeslekGörüntüle
13SAFÎ, Hacı Mustafa Safîd. 1784 - ö. 1846Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14ENVERd. 1842 - ö. 1905Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15HÂLÎMÎ, Halim Geray Sultand. 1772 - ö. 1823?/1824?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16KERÎMÎ, Süleymân Kerîmî Efendid. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17TÜRABİd. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18KADER, Hasan Ağad. 1841 - ö. 1906Madde AdıGörüntüle