MAKÂLÎ, Mehmed Çelebi

(d. ?/? - ö. 1584/992)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 16. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Kanunî Sultan Süleymân ve II. Selîm devri şairlerindendir. Alaşehir'de doğdu. Makâlî’nin asıl adı Mehmed Çelebi’dir. “Hammâmcı-zâde” sanıyla tanındı. Kınalızâde Hasan Çelebi Tezkiretü’ş-Şuarâ’da Güzelhisarlı olduğunu belirtirse de kendisiyle yüzyüze görüştüğünü ifade eden Gelibolulu Âlî, Akşehirli olduğunu belirtir. Arap-zâde’den mülâzım olan Mehmed Çelebi, kadılık vazifesinde bulunmuş ve 992/1584 yılında vefat etmiştir. Kabrinin Üsküdar’da olduğu bilgisinin aksine Bursalı Mehmet Tahir Bey, Edirnekapı dışına defnedildiğini ifade eder. Müjgân Cunbur, Şehzade Bayezid için çevrilen Pend-nâme’nin muhtemelen adı geçen Makâlî’ye ait olduğunu belirtirse de yapılan inceleme sonucunda bu tercümenin Emre adlı bir şaire ait olduğu anlaşılmıştır. Bağdatlı Ahdî Gülşen-i Şuarâ adlı eserinde; Makâlî Mehmed’i akranı arasında seçkin, gece-gündüz ilim ve hüner talibi, ince manalı, nükteli ve hoş sözler sahibi, atasözleri, deyimler ve temsilî ifadeler kullanmaktan hoşlanan şuh tabiatlı bir kişi olarak tanıtmaktadır.

Kaynakça

Akbayar, Nuri (hzl.) (1996). Mehmed Süreyyâ, Sicill-i Osmanî. İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yay.

Bilgin, Azmi (1998). Tercüme-i Pend-nâme-i Attâr. İstanbul: Enderun Kitabevi.

Cunbur, Müjgân (2006). ‘‘Makâlî’’. Türk Dünyası Edebiyatçıları Ansiklopedisi. C.6. Ankara: AKM Yay.

 Erdem, Sadık (2004). ‘‘XV. ve XVI. Yüzyılda Yaşamış Manisalı Divan Şairleri’’. Türkbilig 8: 93-94.

İsen, Mustafa (hzl.) (1994). Künhü’l-Ahbâr’ın Tezkire Kısmı. Ankara: AKM Yay.

Kayabaşı, Bekir (hzl.) (1997). Kaf-zâde Fâizî’nin Zübdetü’l-Eş’ârı. Doktora Tezi. Malatya: İnönü Üniversitesi. 

Kılıç, Filiz (hzl.) (2010). Âşık Çelebi, Meşâ’irü’ş-Şu’arâ (İnceleme-Metin). İstanbul: İstanbul Araştırmaları Enstitüsü Yay.

Koyuncu, Fatih (2011). “Alaşehirli Makāli Mustafa Bey ve Mecmualardaki Bazı Şiirleri”. Celal Bayar Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 9 (2): 305-306.

Kurnaz, Cemal ve Mustafa Tatçı (hzl.) (2001). Nail Tuman, Tuhfe-i Nâ’ilî. Ankara: Bizim Büro Yay.

Kutluk, İbrahim (hzl.) (1978). Kınalızâde Hasan Çelebi, Tezkiretü’ş-Şu’arâ. Ankara: TTK Yay.

Müstakim-zâde Süleyman Sa’deddin (2000). Mecelletü’n-Nisâb fFi’n-Nisbi ve’l-Künâ ve’l-Elkâb. Ankara: KB Yay.

Riyâzî. Riyâzu'ş-Şuarâ. Berlin Devlet Ktp. Doğu Bölümü. Ms.or.oct.1042. v.146a-146b. 

Solmaz, Süleyman (hzl.) (2005). Ahdî ve Gülşen-i Şu’arâsı. Ankara: AKM Yay.

Sungurhan Eyduran, Aysun (hzl.) (2008). Beyânî, Tezkiretü’ş-Şu’arâ. Ankara: Kültür Bakanlığı e-kitap: http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/belge/1-83502/beyani----tezkiretus-suara.html [erişim tarihi: 20.03.2013]

Şemseddîn Sâmî (1314). Kâmûsu’l-A’lâm. İstanbul: Mihrân Matbaası.

Tatçı, Mustafa (hzl.) (2003). Bursalı Mehmed Tahir, Osmanlı Müellifleri I-II-III. Ankara: Bizim Büro Yay.

Yaltkaya, Şerafettin ve Kilisli Rıfat Bilge (hzl.) (1971). Kâtip Çelebi, Keşf-el-Zunûn. İstanbul: MEB Yay. 

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: ARAŞ. GÖR. FATİH KOYUNCU
Yayın Tarihi: 27.07.2013

Eserlerinden Örnekler

Bu çarh-ı pîrezen ey dil degüldür mâye-i devlet

Kişinün başı sag olmak durur ser-mâye-i devlet

Sînemün dâgın görüp atar melâmet sengini

Gel gör ey şîrîn-dehen tâg ile taşun cengini

Görüp ruhsâr-ı yârı bagda açıldılar güller

Gözinden nergisün uykusını uçurdılar güller


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1KUDSÎ, Abdullah Efendid. ? - ö. 1718Doğum YeriGörüntüle
2SA'ÎD, Mehmed, Münecim-i Sânîd. ? - ö. 1748Doğum YeriGörüntüle
3VEYSÎ, Üveys Çelebi, Üveys b. Mehmedd. 1561 - ö. 1628Doğum YeriGörüntüle
4KUDSÎ, Abdullah Efendid. ? - ö. 1718Doğum YılıGörüntüle
5SA'ÎD, Mehmed, Münecim-i Sânîd. ? - ö. 1748Doğum YılıGörüntüle
6VEYSÎ, Üveys Çelebi, Üveys b. Mehmedd. 1561 - ö. 1628Doğum YılıGörüntüle
7KUDSÎ, Abdullah Efendid. ? - ö. 1718Ölüm YılıGörüntüle
8SA'ÎD, Mehmed, Münecim-i Sânîd. ? - ö. 1748Ölüm YılıGörüntüle
9VEYSÎ, Üveys Çelebi, Üveys b. Mehmedd. 1561 - ö. 1628Ölüm YılıGörüntüle
10KUDSÎ, Abdullah Efendid. ? - ö. 1718MeslekGörüntüle
11SA'ÎD, Mehmed, Münecim-i Sânîd. ? - ö. 1748MeslekGörüntüle
12VEYSÎ, Üveys Çelebi, Üveys b. Mehmedd. 1561 - ö. 1628MeslekGörüntüle
13KUDSÎ, Abdullah Efendid. ? - ö. 1718Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14SA'ÎD, Mehmed, Münecim-i Sânîd. ? - ö. 1748Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15VEYSÎ, Üveys Çelebi, Üveys b. Mehmedd. 1561 - ö. 1628Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16KUDSÎ, Abdullah Efendid. ? - ö. 1718Madde AdıGörüntüle
17SA'ÎD, Mehmed, Münecim-i Sânîd. ? - ö. 1748Madde AdıGörüntüle
18VEYSÎ, Üveys Çelebi, Üveys b. Mehmedd. 1561 - ö. 1628Madde AdıGörüntüle