MECZUBÎ, Nuri Doğruyol

(d. 08.02.1930 / ö. 20.04.2004)
âşık, çiftçi
(Âşık ve Tekke / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Âşık Meczubî adıyla tanınan Nuri Doğruyol, 8 Şubat 1930 yılında Yozgat’ın Yerköy ilçesine bağlı Terzili köyünde doğmuştur. Bekir ve Hatice’nin evliliklerinden dünyaya gelen aşığın yedi yaşındayken annesi vefat etmiştir. Âşığın babasının ikinci eşi olan Elif Hanım’dan Ellez ve Ahmet adında iki kardeşi olmuştur. Âşık Meczubî, ilkokulu bitirdikten sonra Kayseri Pazarören Öğretmen Okulu’na gitmiş, buradan mezun olduktan sonra kısa süre öğretmenlik yapmıştır. Güler Hanım ile evlenen âşığın Hatice, Bekir, Süleyman, Gülay, Ümmügülsüm, İbrahim, Kezban adlarında yedi çocuğu dünyaya gelmiştir. Bunlardan İbrahim ve Kezban bebekken vefat etmiştir. Uzun yıllar Ankara’da yaşayan âşık, burada manav dükkânı işletmiştir. 1991 yılında oğlu Süleyman’ın askerde şehit olması üzerine Terzili köyüne geri dönmüştür. Burada çiftçilik yaparak yaşamını sürdüren âşık, 20 Nisan 2004 tarihinde kalp krizi geçirerek vefat etmiş, köy mezarlığına defnedilmiştir (Kaya Çakı 2019).

1948 yılında bazı gazetelerde şiirleri yayımlanan âşık, şiirlerinde “Meczubî” mahlasını kullanmıştır. “Hiç başımdan eksik olmadı belam/ Nuri der ağzımdan çıkmıyor kelam/ İşte budur kısacası vesselam/ Ver çiftin tutağın elime baba” dörtlüğünde olduğu gibi bazı şiirlerinde Nuri mahlasını da kullandığı görülmüştür (Kalkan 1991:385). Hüseyin Çırakman, Murat Çobanoğlu, Âşık Ferrahi, Kemal Bülbül, Mustafa Küçük, Âşık Gülabi, Nuri Çırağı gibi âşıklarla arkadaş olan Âşık Meczubî’nin ustası ve çırağı yoktur. Âşık, saz çalmasını bilmesine rağmen şiirlerini saz çalarak okumamıştır. Türkiye’nin birçok yerini gezip dolaşan âşık, bir süre destan yazıp satmıştır (Kaya Çakı 2019). “Ne Büyük” adlı şiirinde bunu şöyle dile getir: “Cemi cümle kâinatı yaradan/ Nimet veren denizden hem karadan/ Meczubî’ye nasibini aradan/ Destan satıp yol bulmuşum ne mutlu”. Âşık, şiirlerini Yozgat'tan Parlayan Güneş, Kalbimin Sesi, Şakacı Kızlar, Kıbrıs'ı Özleyiş, Ölüm Döşeği, Dedikodusuz Yuva, Dile Gelen Hakikatler, Yunus Gibi adlı kitaplarda toplamıştır (Doğan 1988:278-284). Âşığın 1982 yılında basılan Yunus Gibi kitabının dışındaki diğer şiir kitaplarına ulaşılamamıştır.

Âşık Meczubî şiirlerinde tenkit ve mizahı etkin bir biçimde kullanan âşıklardan biridir. Kitabı ile aynı ismi taşıyan “Bulamadım bende beni/ Geziyorum Yunus gibi/ Kendimde hissettim seni/ Seziyorum Yunus gibi” dörtlüğüyle başlayan Yunus Gibi şiiri bunun örneklerinden biri sayılabilir (Doğan 1988:278). Yunus Gibi kitabında daha çok İslam dini, Allah sevgisi, peygamber sevgisi gibi dini konulu şiirleri yer almaktadır. Bunun yanı sıra şiirlerinde aşk, sevgiliye duyulan özlem, kahramanlık, vatan sevgisi gibi konuları işleyen âşık, şiirlerinde sade ve anlaşılır bir dil kullanmıştır. Şiirlerinde ölçü olarak da 8'li ve 11'li hece ölçüsünü tercih etmiştir.

Kaynakça

Doğan, Durali (1988). Yozgat Şair ve Yazarları. Ankara: Yozgat Valiliği İl Özel İdare Müdürlüğü Kültür Yay.

Kalkan, Emir (1991). XX. Yüzyıl Türk Halk Şairleri Antolojisi. Ankara: Kültür Bakanlığı Yay.

Hatice İnanır (Âşık Meczubî’nin kızı), Ankara, 1940, ilkokul, ev hanımı [Burcu Kaya Çakı tarafından 22.01.2019 tarihinde yapılan görüşme].

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: ARAŞ. GÖR. BURCU KAYA ÇAKI
Yayın Tarihi: 23.02.2019

Eser AdıYayın eviBasım yılıEser türü
Yunus GibiKısmet Matbaası / Ankara1982Şiir
Yozgat'tan Parlayan Güneş? / ??Şiir
Kalbimin Sesi? / ??Şiir
Şakacı Kızlar? / ??Şiir
Kıbrıs'ı Özleyiş? / ??Şiir
Ölüm Döşeği? / ??Şiir
Dedikodusuz Yuva? / ??Şiir
Dile Gelen Hakikatler? / ??Şiir

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1OZAN MUTLUER, Mesut Mutluerd. 1964 - ö. -Doğum YeriGörüntüle
2SEFİL DÖNDÜ/DÖNDÜ BACI, Döndü Akdemird. 1942 - ö. 2017Doğum YeriGörüntüle
3ALİ BEYd. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4OZAN MUTLUER, Mesut Mutluerd. 1964 - ö. -Doğum YılıGörüntüle
5SEFİL DÖNDÜ/DÖNDÜ BACI, Döndü Akdemird. 1942 - ö. 2017Doğum YılıGörüntüle
6ALİ BEYd. ? - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
7OZAN MUTLUER, Mesut Mutluerd. 1964 - ö. -Ölüm YılıGörüntüle
8SEFİL DÖNDÜ/DÖNDÜ BACI, Döndü Akdemird. 1942 - ö. 2017Ölüm YılıGörüntüle
9ALİ BEYd. ? - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
10OZAN MUTLUER, Mesut Mutluerd. 1964 - ö. -MeslekGörüntüle
11SEFİL DÖNDÜ/DÖNDÜ BACI, Döndü Akdemird. 1942 - ö. 2017MeslekGörüntüle
12ALİ BEYd. ? - ö. ?MeslekGörüntüle
13OZAN MUTLUER, Mesut Mutluerd. 1964 - ö. -Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14SEFİL DÖNDÜ/DÖNDÜ BACI, Döndü Akdemird. 1942 - ö. 2017Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15ALİ BEYd. ? - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16OZAN MUTLUER, Mesut Mutluerd. 1964 - ö. -Madde AdıGörüntüle
17SEFİL DÖNDÜ/DÖNDÜ BACI, Döndü Akdemird. 1942 - ö. 2017Madde AdıGörüntüle
18ALİ BEYd. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle