MEHEMMED, Mehemmed İskenderî

(d. 1960 / ö. ?)
âşık
(Âşık ve Tekke / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

1960 yılında İran’ın Karadağ bölgesinin Kör Dere (Gora Dere) köyünde doğan ve 1979 yılında ailesiyle birlikte Tebriz’e göç etmek zorunda kalan Âşık Mehemmed İskenderî, 16 yaşında iken âşıklık eğitimi almaya karar verir ve Tebriz’in usta âşıklarından birisi kabul edilen Âşık Ali Selimî’nin yanında giderek ondan âşıklık eğitimi almak istediğini söyler. Mehemmed İskenderî’ye göre Âşık Ali Selimî, onu saatlerce sınar, saz çalıp söylediği türküleri tekrarlamasını ister. Bu sınamalardan geçince de kendisinin yanında eğitim almasına izin verir. Bu şekilde başladığı çıraklık eğitimini; “günümüzdeki gibi okullarda değil geleneksel olarak ustamın yanında, toylarda ve programlarda aldım” diyen Âşık Mehemmed İskenderî, ustasının yanında 5 yıl çıraklık yapar (Abbasî vd. 2013: 352; Özdamar 2016).

Tebriz başta olmak üzere Karadağ’daki tüm şehir ve köylerdeki toy ve programlarda saz çalıp şiir okuyan, destan anlatan ve sanatını icra eden Âşık Mehemmed İskenderî, günümüzde programlara Balabancı Ali Cihanî ile gitmektedir. Tebriz’de yaşayan âşık, Tebriz Gecil Kapısı’ndaki Elseven Âşıklar Kahvesi’nin müdavimlerindendir (Özdamar 2016; Özdamar 2017: 204).

Ustasından “usta malı” destanlar öğrenen Âşık Mehemmed İskenderî, günümüzde Köroğlu Destanı’nın bazı kolları ile Elesger, Garip ile Şahsenem, Kurbanî ile Peri destanlarını anlatabilmektedir (Abbasî vd. 2013: 352).

Âşıklığa başladıktan sonra şiir yaratmaya başlayan Âşık Mehemmed İskenderî, ustası Âşık Ali Selimî ve Âşık Beyaz Haydarzade ile atışmaları vardır (Abbasî vd. 2013: 353).

Şiirlerinde “Âşık Mehemmed ve Mehemmed” mahlaslarını kullanan Âşık Mehemmed’in şiirlerinde Karadağ ve Azerbaycan’ın özel bir yeri vardır. Doğup büyüdüğü Karadağ’ın her tepesini, pınarını ya da bir yer adını; “Her dağdan ucadır Çal Dağ’ın (Karadağ’ın zirvesi) başı … Senindi Daş Bulag, bir de Ceralı (Karadağ’ın zirvelerinden biri)” şeklinde şiirlerine yansıtan âşık için Karadağ “cennetin kapısı”dır (Özdamar 2016; Özdamar 2017: 205).

Kaynakça

Abbasi, Kazım, Ahad Ferehmendi, Ali Berazende, Mehemmed Alipur Makadem (2013). Tebriz Folkloru 1. Kitap (Tebriz’den Toplanmış Folklor Örnekleri). Bakü: Nurlan.

Âşık Mehemmed İskenderî, 1960, Karadağ doğumlu, okuma-yazmayı biliyor, âşık. [Fazıl Özdamar tarafından 03.09.2016 tarihinde, Tebriz Elseven Âşıklar Kahvesi’nde yapılan görüşme].

Özdamar, Fazıl (2017). Tebriz Aşıklıq Enanesi ve Tebrizli Âşık Eli (Eli Feyzullahi Vahid). Bakü: Davam Neşriyyat.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DR. FAZIL ÖZDAMAR
Yayın Tarihi: 23.02.2019

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1MERÂMÎ, Seyfi Yıldızd. 15.02.1965 - ö. -Doğum YeriGörüntüle
2BULUD SAİDd. 1959 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3İMRAN HESENOVd. 1928 - ö. 15.12.1999Doğum YeriGörüntüle
4YAVUZER, İhsan Yavuzerd. 01.02.1960 - ö. -Doğum YılıGörüntüle
5BEHMEN İSA OĞLU KAZIMOVd. 1960 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
6VEHBİ/SOYBAL/ ÂŞIK VEHBİ, Vehbi Soybald. 01.05.1960 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
7KUL HALİL/BERDÂRİ, İbrahim Halil Elverend. 20.08.1968 - ö. ?MeslekGörüntüle
8HAYÂLÎd. ? - ö. 1557MeslekGörüntüle
9EFENDİ, Muhittin Geyikd. 01.01.1923 - ö. 17.11.2015MeslekGörüntüle
10RIZA, Ali Rıza Arısoyd. 1903 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
11YAŞAR REYHANİd. 1934 - ö. 10 Aralık 2006Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
12CEFAÎ, Binali Aydınd. 20.04.1958 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
13ÂŞIK ÇELEBİ, Seyyid Pir Mehemmed b. Alid. 1520 - ö. 1572Madde AdıGörüntüle
14FEREHMEND/YAŞAR, Mehemmed Ferehmendd. 1970 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
15MEHEMMED EKBER OĞLUd. 1950 - ö. ?Madde AdıGörüntüle