MEHMED

(d. 1877-1878 / ö. ?)
âşık, çiftçi
(Âşık / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Adı Mehmed'dir. Mahlası Âşık Mehmed veya sadece Mehmed'dir. 1877-1878 yılında doğmuştur. Bozkırlıdır. Çiftçilikle geçimini sağlamıştır. Okur yazar değildir (Ergun-Uğur 1926: 338). Konya Âşıklık geleneğinde birden fazla Mehmed vardır. Başta Âşık Mehmet Yakıcı (1879-1950) olmak üzere, Âşık Mehmed (d.1877/1878-?), Mehmed (1858-1920), Mehmed Karaçor (1835-1894), Âşık Mehmed Fevzi (1864-1929), Mehmed Nazif (?-? Karamanlı), vb. Ergun-Uğur ikilisinin Konya Vilâyeti Halkiyât ve Harsiyatı adlı eserlerinde geçen Mehmed ile Ali Yakıcı (1994: 177-201) ve Aziz Ayva (2005: 199-200)'nın çalışmalarında bu esere atfen tanıttıkları Âşık Mehmed bu kişidir. Âşık Mehmed'in ölüm tarihi ile ilgili bir bilgi bulunmamaktadır.

Konya Vilâyeti Halkiyat ve Harsiyatı adlı (1926) eserlerinde Ergun ve Uğur, Mehmed'in, Nasıl medh edeyim Bozkır ilini mısrasıyla başlayan şiirinin bir dörtlüğü ile iki dörtlükten oluşan bir koşma parçasına yer vermişlerdir (Ergun-Uğur 1926: 338). Garibin hâlinden bil incik Leylâ ayak mısrasıyla söylenmiş koşma da 11'li hece ölçüsüyle söylenmiş bir güzellemedir. Faruk Sümer, “Bozkır Destanı” adlı makalesinde, on dörtlükten oluşan Bozkır Destanı’nın üslûp olarak bu şiire yakınlığından dolayı Âşık Mehmed’e ait olabileceğini ileri sürmektedir (Sümer 1946: 15-16; Ayva 2005: 199-200). Sümer; "Destan, Bozkır ilçesinde yaptığımız bir folklor gezisinde, Yazdamı köyünde bulunan Hasan Ağa’dan alınmıştır. Hasan Ağa, destanı delikanlılığında, Bozkırlı âşıklardan işittiğini, fakat şairinin kim olduğunu bilmediğini söyledi. Buna dair ilçenin diğer yerlerinde yaptığımız soruşturmalarda, bazı ihtiyarlar destanı hatırlamakla beraber onlar da hangi âşığın olduğunu bilmediklerini söylediler. Bütün bunlara rağmen destanımızın Bozkırlı şairlerden Âşık Mehmed’e ait olduğunu gösteren bazı belirtiler vardır. Bu belki Âşık Mehmed’in yukarıdaki koşmasına nazire olarak başka bir şair tarafından yazılmış olabilir. Hülâsa destanımızın şairi kim olursa olsun bizim için şayanı dikkat olan tarafı Bozkır ruhunu terennüm edebilmesidir. Bozkır’ın bütün zikre değer güzelliklerini şairimiz pek güzel ifade eylemiştir.” diyerek Âşık Mehmed'e işaret etmektedir (Sümer 1946: 15-16). Ergun ve Uğur'un eserlerinde verilen iki şiirinin üslûbundan yola çıkarak lirizm yönü kuvvetli, âşıklık geleneğinin destan ve koşma türlerini başarıyla kullanan ve geleneğin icap ettiği ölçülere dikkat eden bir âşık olduğu söylenebilir. Şiirlerinin dili sade ve akıcıdır.

Kaynakça

Ayva, Aziz (2005). Konya Âşıklık Geleneği ve Âşık Ataroğlu/ Hayatı, Sanatı, Şiirleri ve Şiirlerinin Tahlili. C. 2. Yayımlanmamış Doktora Tezi. Konya: Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.

Ergun, Sadeddin Nüzhet, Mehmed Ferid Uğur (1926). Konya Vilâyeti Halkiyat ve Harsiyatı. Konya: Konya Vilâyet Matbaası.

Sümer, Faruk (1946). “Bozkır Destanı”. Folklor Postası.  Ekim-Kasım-Aralık. 2 (19): 15-16.

Yakıcı, Ali (1994). “Başlangıcından 20. Yüzyıla Kadar Konya’da Âşıklık Geleneği”. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi / Yeni Dönem. Bahar. 2: 177-201

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DR. ÖĞR. ÜYESİ AZİZ AYVA
Yayın Tarihi: 22.04.2019
Güncelleme Tarihi: 08.12.2020

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1MERDANÎ, Bekird. 1805 - ö. 1878Doğum YeriGörüntüle
2Melike Funda Kaynakd. 05 Şubat 1961 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3Necati Tuncerd. 17 Ocak 1953 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4MERDANÎ, Bekird. 1805 - ö. 1878Doğum YılıGörüntüle
5Melike Funda Kaynakd. 05 Şubat 1961 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
6Necati Tuncerd. 17 Ocak 1953 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
7MERDANÎ, Bekird. 1805 - ö. 1878Ölüm YılıGörüntüle
8Melike Funda Kaynakd. 05 Şubat 1961 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
9Necati Tuncerd. 17 Ocak 1953 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
10MERDANÎ, Bekird. 1805 - ö. 1878MeslekGörüntüle
11Melike Funda Kaynakd. 05 Şubat 1961 - ö. ?MeslekGörüntüle
12Necati Tuncerd. 17 Ocak 1953 - ö. ?MeslekGörüntüle
13MERDANÎ, Bekird. 1805 - ö. 1878Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14Melike Funda Kaynakd. 05 Şubat 1961 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15Necati Tuncerd. 17 Ocak 1953 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16MERDANÎ, Bekird. 1805 - ö. 1878Madde AdıGörüntüle
17Melike Funda Kaynakd. 05 Şubat 1961 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18Necati Tuncerd. 17 Ocak 1953 - ö. ?Madde AdıGörüntüle