MEHMED, Şehzâde Mehmed b. Kanunî S. Süleyman

(d. 1521/927 - ö. 1543/950)
divan şairi, şehzâde
(Divan/Yazılı Edebiyat / 16. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

927/1521 yılında İstanbul Beyazıt'taki eski sarayda dünyaya geldi. Kânûnî Sultân Süleymân’ın “Şehzâdeler güzîdesi Sultân Mehemmedüm” dediği oğludur. Annesi Hürrem Sultân’dır. Evliliği hakkında ayrıntılı bilgi olmayan Şehzâde Mehmed’in Hümâşâh adında bir kızı olduğu elimizdeki bilgiler arasındadır. Şehzâde Mehmed, Azmî Efendi ve Nevâli Efendi’den ders aldı. Kânûnî, oğlunun eğitimine önem vermiş ve iyi bir eğitim almasını sağlamıştır (Sungurhan 2009: 97, Uzunçarşılı 1954: 538).

Biyografik kaynaklarda Manisa sancağına gönderilen şehzâdenin burada çiçek hastalığına yakalanarak 950/1543 yılında vefat ettiği belirtilir. Ancak bazı araştırmacılar şehzâdenin ölümüne, Şehzâde Mustafâ’nın veliaht sancağından alınarak Şehzâde Mehmed’in atanmasını kaldıramamış olan Mahidevrân Sultân’ın sebep olduğunu belirtir. Şehzâde Mehmed’in cenazesi İstanbul’a getirilerek babası Kânûnî Sultân Süleymân tarafından yaptırılan Şehzâdebaşı Camiine defnedildi (Uzunçarşılı 1954: 379). Türbenin en baş tarafında Şehzâde Mehmed’in, orta tarafında kızı Hümâşâh Sultân’ın, en son tarafta ise küçük kardeşi Şehzâde Cihângîr’in mezarı bulunmaktadır.

Yerinde ve güzel söz söylemeye kabiliyeti olan Şehzâde Mehmed, manâlı ve ahenkli Türkçe şiirler yazdı. Sanata olan düşkünlüğüyle bilindi. Ayrıca II. Bâyezîn’in aşağıda matla beyti bulunan gazeline de nazire yazdı. 

Dâm-ı zülfünle başa daim belâ eksik değil

Hışm-ı çeşminle dile her dem cefâ eksik değil (Uzunçarşılı 1954: 46)

Kaynakça

İsen, Mustafa (1994). Künhü’l-Ahbar’ın Tezkire Kısmı. Ankara: AKM Yay.

İsen, Mustafa, A. F. Bilkan ve T. Işınsu Durmuş (2012). Sultanların Şiirleri, Şiirlerin Sultanları. İstanbul: Kapı Yay.

Kurnaz, Cemal ve Mustafa Tatçı (hzl.) (2001). Nail Tuman, Tuhfe-i Nâilî. Ankara: Bizim Büro Yay.

Kutlar, Fatma Sabiha, Müjgân Çakır ve Hanife Koncu (2012). Mehmet Tevfik, Kâfile-i Şuara. İstanbul: Doğu Yay.

Öztuna, Yılmaz (2006). Kânûnî Sultân Süleymân. İstanbul: Babıali Kültür Yay.

Sungurhan Eyduran, Aysun (hzl.) (2009). Kınalızâde Hasan Çelebi, Tezkiretü’ş-Şu’arâ. Ankara:Kültür Bakanlığı e-kitap:http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/dosya/1-219121/h/girishc.pdf [erişim tarihi 16.12.2014]

Uzunçarşılı, İsmail Hakkı (1954) Osmanlı Tarihi, XVI. Yüzyıl Ortalarından XVII. Yüzyıl Sonuna Kadar. Ankara: TTK Yay.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: ARAŞ. GÖR. ŞERİFE ÖRDEK
Yayın Tarihi: 16.12.2014

Eserlerinden Örnekler

Ol saçı Leylî umardum bana Mecnûnum diye

Gezmesün gelsün belâ tagında mahzûnum diye

Yolına cân virmege anunçün ikrâr eyledüm

Habs idüp çâh-ı zenehdânında medyûnum diye

Umarum şi’r-i güher-pâşum işitdükde nigâr

Kandedür gelsün berü ol dürr-i meknûnum diye

Dâl-i devlet ol bana yetmez mi bu dünyâda kim

Nâz ile ol çeşmi nergis bana meftûnum diye

Dil-ber oldur ey Mehemmed hışm idicek ‘âşıka

Boynuna bend eyledüm zülf-i hümâyûnum diye 

Sungurhan Eyduran, Aysun (hzl.) (2009). Kınalızâde Hasan Çelebi, Tezkiretü’ş-Şu’arâ. Ankara:Kültür Bakanlığı e-kitap:http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/dosya/1-219121/h/girishc.pdf [erişim tarihi 16.12.2014]. 97, 98. 


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Hızarcı, Erold. 8 Aralık 1972 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2HÂKİM, Seyyid Mehmed Efendid. ? - ö. 5 Recep 1184Doğum YeriGörüntüle
3FEYZÎ, İbrahim Feyzî Efendid. ? - ö. 1723-24?Doğum YeriGörüntüle
4HALİL SENAÎd. ? - ö. 1543Ölüm YılıGörüntüle
5ALİ, Ali Çelebid. ? - ö. 1543Ölüm YılıGörüntüle
6HİLÂLÎ, Takyeci (Takye-dûz, Takkeci)d. ? - ö. 1543Ölüm YılıGörüntüle
7MUHLİSÎ, Şehzâde Mustafâ b. Kânûnî Sultân Süleymând. 1515 - ö. 1553MeslekGörüntüle
8ABDURRAHMAN EFENDİd. ? - ö. ?MeslekGörüntüle
9AZMÎ, Pîr Mehmedd. ? - ö. 1582MeslekGörüntüle
10RÂHÎd. ? - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
11HARKÎd. ? - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
12ÂRİFÎ, Mehmed Ma'rûf Efendid. ? - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
13RÂŞİD, Yusufzâde, Abdülmecid Râşid Efendid. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle
14NÛRÎ, Kadı Nurullah Efendid. ? - ö. 1552-53Madde AdıGörüntüle
15ÜMMÎ, Şeyh Ahmed Ümmî Efendid. ? - ö. 1725-26Madde AdıGörüntüle