MEHMED ŞEMSEDDÎN, İstanbullu

(d. 1849/1265 - ö. 1900/1318)
çocuk edebiyatı ve oyun yazarı
(Divan/Yazılı Edebiyat / 19. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

1849 yılında İstanbul'da doğdu. İngiliz lakabıyla tanınan Kaymakam Yusuf Bey adlı bir deniz subayının oğludur. Ölüm yeri ve tarihi konusunda bilgi bulunmamakla beraber 1900'den sonraki bir tarihte öldüğü tahmin edilmektedir.

Eserleri şunlardır:

1. Anahtar: 1297 yılında İstanbul'da basılmıştır.

2. Anahtar Halkası: 1299 yılında İstanbul'da basılmıştır.

3. İlaveli Ahahtar: İkinci Kitap 1297, Üçüncü Kitap 1299, Dördüncü Kitap 1300 yılında İstanbul'da basılmıştır.

4. Çocuklara Kılavuz: Birinci Kitap (Elifba) 1321, 1324, 1325, İkinci Kitap (Malumat-ı Lâzıme) 1308, 1314 yılında İstanbul'da basılmıştır.

5. Lugat-ı Şemseddin: 1307'de, devamı 1309'da İstanbul'da basılmıştır.

6. Çocukların Cuma Günü Mektebi: 1299 yılında İstanbul'da basılmıştır. Aslında dört cilt olarak düşünülen bu eserde müellif islamiyet, terbiye, ilim ve fen ile ilgili çocukların bilmeleri gereken bilgileri vermeyi amaçlamaktadır. Sadece iki cüzü yayımlanmıştır.

7. Çocukların Gece Eğlencesi: Çocuklar için yazdığı kısa fıkra ve hikâyeleri içeren böyle bir eseri olduğu bildiriliyorsa da baskı yeri ve tarihi tespit edilememiştir.

8. Tedbirde Kusur (Şemsî adıyla): 1290 yılında İstanbul'da basılmıştır. Tiyatrodur.

9. Mücâzât (Şemsî adıyla): 1291 yılında İstanbul'da basılmıştır. Tiyatrodur.

10. Kendim Ettim Kendim Buldum (Şemsî adıyla): 1292 yılında İstanbul'da basılmıştır. Tiyatrodur. Molier'in Cimri'si tarzındadır.

Çocukları eğitmek, dil eğitimi vermek, faydalı ve gerekli bilgileri öğretmek amacıyla gazeteler çıkardı, hikâyeler fıkralar yazdı, kitaplar yayımladı. Oyunlarında Nâmık Kemâl'in etkisinde kaldı. Bu tür eserlerinde Ortaoyunu ve Karagöz'den de yararlandı. Çocukları eğitmek maksadıyla yazdığı bütün hikâyelerinde ahlaki bir endişe güden Mehmed Şemseddîn, son derece sade bir dil kullanmıştır. Tiyatro oyunlarında çocukların iyi yetiştirilmelerini esas almıştır. Bu oyunlar "Hayata karşı güçlü yetiştirilemeyen çocuklar, karşılaştıkları ilk zorlukta yıkılmaktadırlar. Bundan dolayı onlar her anlamda güçlü yetiştirilmelidir" savıyla yazılmıştır. Çocuklar için Arkadaş (1 Ekim 1876, 13 sayı), Çocuklara Arkadaş (1 Nisan 1881, 13 sayı), Çocuklara Talim (17 Aralık 1887, 9 sayı) ve Mekteb adlı gazeteleri çıkarmıştır.

Kaynakça

Enginün, İnci (1983). Yeni Türk Edebiyatı Araştırmaları. İstanbul: Dergah Yay.

Türk Dili ve Edebiyatı Ansiklopedisi (1986). "Mehmed Şemseddin". C. VI. İstanbul: Dergah Yay.

 

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: PROF. DR. MEHMET ARSLAN
Yayın Tarihi: 01.04.2014

Eserlerinden Örnekler


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Nevzat Üstünd. 23 Ağustos 1926 - ö. 8 Kasım 1979Doğum YeriGörüntüle
2Hatice Meryemd. 02 Kasım 1968 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3Burak Özdemird. 31 Ağustos 1974 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4ŞEYHÎ, Celâleddîn Deded. 1849 - ö. 1908Doğum YılıGörüntüle
5FİKRÎ, Helvacı-zâded. 1849 - ö. 1886 dsDoğum YılıGörüntüle
6SAFDERÎ, Salihd. 1849 - ö. 1914Doğum YılıGörüntüle
7FÂ’İK, Sâlih Fâ'ik Beyd. 1825-26 - ö. 1900Ölüm YılıGörüntüle
8DİLAVER AĞAd. ? - ö. 1900-1905?Ölüm YılıGörüntüle
9FEŞÂNÎ, Bekird. 1809 - ö. 1900/1902?Ölüm YılıGörüntüle
10Gökşen, Enver Nacid. 1916 - ö. 14 Ocak 1986MeslekGörüntüle
11FÂ'İK BEY, Hacı Fâ'ik Beyd. 1831 - ö. 1891MeslekGörüntüle
12Mehmed Zîverd. 1867? - ö. ?MeslekGörüntüle
13SÂKIB, Seyyid Mehmed Sâkıb Efendid. 1736 - ö. 1852-54Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14HASAN FEHMÎ PAŞA, Batumlud. 1836 - ö. 1910Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15ŞÂDÎ, Süleymând. 1830 - ö. 1900Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16EMÎN, Ayaklı Kütüphane Müftüzade Seyyid Mehmed Emin Efendid. 1700-01 - ö. Temmuz-Ağustos 1797Madde AdıGörüntüle
17Ârifî, Mehmed Ârifî Efendid. ? - ö. 1647Madde AdıGörüntüle
18BAHŞÎ, Mehmed Bahşî Efendid. ? - ö. 1628-29Madde AdıGörüntüle