MEHMED ŞEMSEDDÎN, İstanbullu

(d. 1265/1849 - ö. 1318/1900)
çocuk edebiyatı ve oyun yazarı
(Divan/Yazılı Edebiyat / 19. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

1849 yılında İstanbul'da doğdu. İngiliz lakabıyla tanınan Kaymakam Yusuf Bey adlı bir deniz subayının oğludur. Ölüm yeri ve tarihi konusunda bilgi bulunmamakla beraber 1900'den sonraki bir tarihte öldüğü tahmin edilmektedir.

Eserleri şunlardır:

1. Anahtar: 1297 yılında İstanbul'da basılmıştır.

2. Anahtar Halkası: 1299 yılında İstanbul'da basılmıştır.

3. İlaveli Ahahtar: İkinci Kitap 1297, Üçüncü Kitap 1299, Dördüncü Kitap 1300 yılında İstanbul'da basılmıştır.

4. Çocuklara Kılavuz: Birinci Kitap (Elifba) 1321, 1324, 1325, İkinci Kitap (Malumat-ı Lâzıme) 1308, 1314 yılında İstanbul'da basılmıştır.

5. Lugat-ı Şemseddin: 1307'de, devamı 1309'da İstanbul'da basılmıştır.

6. Çocukların Cuma Günü Mektebi: 1299 yılında İstanbul'da basılmıştır. Aslında dört cilt olarak düşünülen bu eserde müellif islamiyet, terbiye, ilim ve fen ile ilgili çocukların bilmeleri gereken bilgileri vermeyi amaçlamaktadır. Sadece iki cüzü yayımlanmıştır.

7. Çocukların Gece Eğlencesi: Çocuklar için yazdığı kısa fıkra ve hikâyeleri içeren böyle bir eseri olduğu bildiriliyorsa da baskı yeri ve tarihi tespit edilememiştir.

8. Tedbirde Kusur (Şemsî adıyla): 1290 yılında İstanbul'da basılmıştır. Tiyatrodur.

9. Mücâzât (Şemsî adıyla): 1291 yılında İstanbul'da basılmıştır. Tiyatrodur.

10. Kendim Ettim Kendim Buldum (Şemsî adıyla): 1292 yılında İstanbul'da basılmıştır. Tiyatrodur. Molier'in Cimri'si tarzındadır.

Çocukları eğitmek, dil eğitimi vermek, faydalı ve gerekli bilgileri öğretmek amacıyla gazeteler çıkardı, hikâyeler fıkralar yazdı, kitaplar yayımladı. Oyunlarında Nâmık Kemâl'in etkisinde kaldı. Bu tür eserlerinde Ortaoyunu ve Karagöz'den de yararlandı. Çocukları eğitmek maksadıyla yazdığı bütün hikâyelerinde ahlaki bir endişe güden Mehmed Şemseddîn, son derece sade bir dil kullanmıştır. Tiyatro oyunlarında çocukların iyi yetiştirilmelerini esas almıştır. Bu oyunlar "Hayata karşı güçlü yetiştirilemeyen çocuklar, karşılaştıkları ilk zorlukta yıkılmaktadırlar. Bundan dolayı onlar her anlamda güçlü yetiştirilmelidir" savıyla yazılmıştır. Çocuklar için Arkadaş (1 Ekim 1876, 13 sayı), Çocuklara Arkadaş (1 Nisan 1881, 13 sayı), Çocuklara Talim (17 Aralık 1887, 9 sayı) ve Mekteb adlı gazeteleri çıkarmıştır.

Kaynakça

Enginün, İnci (1983). Yeni Türk Edebiyatı Araştırmaları. İstanbul: Dergah Yay.

Türk Dili ve Edebiyatı Ansiklopedisi (1986). "Mehmed Şemseddin". C. VI. İstanbul: Dergah Yay.

 

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: PROF. DR. MEHMET ARSLAN
Yayın Tarihi: 01.04.2014
Güncelleme Tarihi: 30.11.2020

Eserlerinden Örnekler


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Şiirsel Taşd. 22 Ağustos 1971 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2ŞÎRÎ, Hersek-zâded. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3SABÎH, Ali Ağad. ? - ö. Nisan-Mayıs 1722Doğum YeriGörüntüle
4TIFLÎd. 1849 - ö. 1905Doğum YılıGörüntüle
5MEHMED NÂZIM [PAŞA]d. 1849 - ö. 17 Aralık 1926Doğum YılıGörüntüle
6EMÎN, Arab-zâde Emîn Efendid. 1849 - ö. 1911Doğum YılıGörüntüle
7NA'TÎ, Ahmed Hüsameddin Deded. 1839 - ö. 1900Ölüm YılıGörüntüle
8SEDÂD ALİ BEY, Cevdet Paşa-zâded. 1857 - ö. 1900Ölüm YılıGörüntüle
9VEFÂ, Ahmed Vefâd. 1868 - ö. 1900Ölüm YılıGörüntüle
10Miyase Sertbarutd. 01 Ocak 1962 - ö. ?MeslekGörüntüle
11Abdullah Çağrı Elgünd. 20 Aralık 1954 - ö. ?MeslekGörüntüle
12Baha Rahmi Özend. 1949 - ö. ?MeslekGörüntüle
13VEHBÎ, Sâlih Vehbî Efendid. ? - ö. 1828Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14RÜŞDÎd. ? - ö. 1895-96\'da hayattaAlan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15KEMÂL, Seyyid Ahmed Kemâl Paşad. 1808-09 - ö. 1887Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16SIRRÎ, Mehmed Sırrî Efendid. ? - ö. 1574Madde AdıGörüntüle
17BAHRÎ, Mehmed Bahrî Efendi /Kara Çelebid. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18RÂSİH, Mehmedd. ? - ö. 1768Madde AdıGörüntüle