MEHMET İLBARS

(d. 1926 / ö. ?)
çiftçi, âşık, şoför
(Âşık ve Tekke / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Âşık Mehmet İlbars, 1926 yılında Adananın Kadirli ilçesinin Hardallık köyünde doğmuştur. Mehmet İlbars, üç kardeşin en küçüğüdür. Babası Hasan İlbars, Derviş Paşa isyanı sırasında Çukurova’ya gelerek, bu köye yerleşenlerdendir. Âşığın babası, Mehmet İlbars küçük yaşta iken vefat etmiştir. Âşık, babası öldükten sonra, ilkokul 3. sınıftan ayrılmak zorunda kalmış; ancak sonradan okuduğu kitaplarla kendisini yetiştirme imkanı bulmuştur (Şimşek 1990:90).

Âşık Mehmet İlbars, geçimini çiftçilik ve şoförlük yaparak sağlamıştır. Âşığın üç defa evlendiği ve yaptığı bu evliliklerden on dört çocuk sahibi olduğu ifade edilmektedir (Arı 2009: 345). Âşık Mehmet İlbars'ın ölüm tarihi ile ilgili elimizde herhangi bir bilgi yoktur.

Âşık, 13-14 yaşlarında iken bir kıza âşık olmuş ve bu aşk, onu şiir yazmaya/söylemeye yöneltmiştir. Âşık Mehmet İlbars'ın saz çalma yeteneği yoktur. Ancak sazlı-sözlü ortamlara çok girmiştir. Badeli bir âşık değildir. Usta-çırak ilişkisi içerisinde de yetişmemiştir (Şimşek 1990: 91).

Şiirlerinde mahlas olarak çoğu zaman kendi adını soyadını kullanmıştır. Ancak, âşığın kimi zaman da Dev Ozan, Büyük Ozan gibi mahlaslar kullandığı dikkati çekmektedir. Âşık Mehmet İlbars, şiirlerini genellikle 11’li hece ölçüsüyle, yarım kafiye kullanarak yazmış/söylemiş ve şiirlerinde koşma kafiye örgüsünü (xaxa bbba, abab cccb...) kullanmıştır: "Huri mi melek mi yoksa soyunuz/ Sallanır selvi olmuş boyunuz/ Acep nasıl ola sizin huyunuz/ Çok yavaş yürüyen hızınız vardır" (Arı 2009: 345).

Âşık Mehmet ilbars, yazdığı/söylediği şiirlerde daha çok doğrudan anlatım, nasihat ve hitap yoluyla anlatım ve hikâye etme tekniklerini kullanmıştır. Âşık, şiirlerinde anlatımı güçlendirmek ve etkili kılmak için tekrirlere (parça parça, çeşit çeşit, bozuk bozuk...), atasözlerine (Gelen elbet gidenleri aratır.), deyimlere (kan ağla-, göğüs ger-, yürek soğut-...), alkış-kargışlara (Kör olup da ocakları sönesi. İy’olsun dirlik...), halk söyleyişlerine (edek, açak, bizim el, şahan ...) sıklıkla yer vermiştir (Arı 2009:346).

Âşığın şiirleri, genellikle koşma tarzında nasihat, taşlama, ağıt ve güzellemelerden oluşmuştur. Âşık İlbars, şiirlerinde aşk, geçmişe özlem, vatandaşlık bilinci, Türklük şuuru, memleket sevgisi, sıla özlemi gibi temalara -diğer temalara göre- daha sık yer vermiştir: "Türkistan'da yaşayanlar Türk ise/ Neden ona hasret kaldı beyler ah..." (Arı 2009:348).

Kaynakça

Arı, Bülent (2009). Adana'da Geçmişten Bugüne Âşıklık Geleneği (Karacaoğlan-1966). Adana: Altınkoza Yay.

Şimşek, Esma (1990). "Mehmet İLBARS". I. Mersin Milli Kültür Eğitim Sempozyumu Bildirileri. Mersin. s. 90-95.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DOÇ. DR. BÜLENT ARI
Yayın Tarihi: 02.01.2019

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1İSMAİL HAKKI TANRIKULUd. 1954 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2FİDANİd. 1934 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3Vefa Enverd. 27 Eylül 1976 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4Kamuran Şipald. 24 Eylül 1926 - ö. 19 Eylül 2019Doğum YılıGörüntüle
5ZAMANÎ, Mehmet Halife Tırpand. 1926 - ö. 2001Doğum YılıGörüntüle
6Can Yüceld. 21 Ağustos 1926 - ö. 12 Ağustos 1999Doğum YılıGörüntüle
7Kamuran Şipald. 24 Eylül 1926 - ö. 19 Eylül 2019Ölüm YılıGörüntüle
8ZAMANÎ, Mehmet Halife Tırpand. 1926 - ö. 2001Ölüm YılıGörüntüle
9Can Yüceld. 21 Ağustos 1926 - ö. 12 Ağustos 1999Ölüm YılıGörüntüle
10Kamuran Şipald. 24 Eylül 1926 - ö. 19 Eylül 2019MeslekGörüntüle
11ZAMANÎ, Mehmet Halife Tırpand. 1926 - ö. 2001MeslekGörüntüle
12Can Yüceld. 21 Ağustos 1926 - ö. 12 Ağustos 1999MeslekGörüntüle
13Kamuran Şipald. 24 Eylül 1926 - ö. 19 Eylül 2019Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14ZAMANÎ, Mehmet Halife Tırpand. 1926 - ö. 2001Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15Can Yüceld. 21 Ağustos 1926 - ö. 12 Ağustos 1999Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16Kamuran Şipald. 24 Eylül 1926 - ö. 19 Eylül 2019Madde AdıGörüntüle
17ZAMANÎ, Mehmet Halife Tırpand. 1926 - ö. 2001Madde AdıGörüntüle
18Can Yüceld. 21 Ağustos 1926 - ö. 12 Ağustos 1999Madde AdıGörüntüle