Moral, Fazlullah

Fazlî, Fazlullah
(d. 14 Mart 1876 / ö. 23 Nisan 1942)
Eğitimci, şair, yazar.
(Yeni Edebiyat / 19. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Sivas’ta doğar. Babası, “Gulâmî” mahlasıyla şiirler yazmıştır. Münâcât-ı Bedîa'da soyunun Antep'ten gelip Sivas'a yerleşen (Arpa, 2005:18) Tercüme-i Tefsîr-i Tıbyân müellifi Mehmed b. Hamza ed-Debbağ el-Ayıntabî’ye kadar gittiğini belirtilir.İlk eğitimini dedesi Kerküklü Kadirî şeyhi Mûr Ali Baba'dan alır, ilk ve orta tahsilini tamamladıktan sonra Sivas’ta medreseden icazet almıştır. Arapça ve Farsçayı öğrenir (Yıldız, 2017:85), 12 Ocak 1896'da Amasya İdadîsi’ne Resim ve Türkçe muallimi olarak atanır. Tokat, Mardin, Urfa Maraş'ta öğretmenlik yapar. Maraş işgalinde halkı direnişe çağırır ve Hilâl-i Ahmer Cemiyeti’nin başkanlığını yapar. 1918'de Şarkî Karahisar’a İdadî müdürülüğü, Sivas’ta Dârü’l-hilâfe Medresesi müdürlüğü ve Sivas Sultanîsi öğretmenliği görevlerinde bulunmuştur. Erzurum Kongresi'ne delege olarak katılır. Yıllarca Türkçe, Arapça, Farsça, Edebiyat, Felsefe, Mantık, Resim ve Hıfzu's-sıhha dersleri okutmuş ve 1930'da isteğiyle emekliye ayrılmıştır.1935'te, dedesi Mûr Ali Baba’ya nisbetle “Moral” soyadını alan Fazlullâh Moral, 23 Nisan 1942’de ölmüş, Sivas’ta Mor Ali Baba Camii haziresine defnedilmiştir (Yıldız, 2017:86).

Kaynaklarda çok sayıda eseri olduğundan bahsedilse de yayınlanmış üç eseri vardır: Bunlar Münacaât-ı Bedîa (Yıldırım, 2015:87). ehl-i beyt sevgisi işleyen El-İtidâl fî Muhabbeti’l-âl (Süer, 2016:315),Fikret'in "Tarih-i Kadim"'ine cevaben yazılan Şihâbü’l-kudret fî-Recmi’l'dir. (Erdoğan, 2010:980) “Şiirlerinde didaktik bir eda olmakla beraber gazelleri liriktir. Eserleri dil bakımından sade ve anlaşılırdır;hicivlerinin dili keskindir. Bazı eserlerinde milli duyguları işlemiştir (Aşkun,1948:135). Münâcât-ı Bedîa’nın ikinci baskısının (Giresun 1331) sonunda matbu eserleri arasında Ta’zîmü’l-mağfûrîn fî-Tecrîmi’l-Menfûrîn, Keşfü’s-sudûr Celbi’s-sürûr; gayr-ı matbu eserleri arasında ise Tâziyâne-i Te’dîb ve Hikemiyât-ı Fazlullah'ın isimleri geçse de bunlar bulunamamıştır.

Kaynakça

Arpa, Recep (2005), Ayıntâbî Mehmed Efendi’nin Tibyân Tefsîri ve Osmanlı Toplumunda Yorum Değeri (Yayınlanmamış YL Tezi), Uludağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Bursa.

Arslanoğlu, İbrahim(2006), Sivas Meşhurları, Sivas Valiliği İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, Sivas.

Arslan, Mehmet (2009), Gulâmî Divanı, Asitan Yayınevi, Sivas.

Aşkun, Vehbi Cem(1948), Sivas Şairleri, Sivas Halkevi Yayını, Sivas.

Erdoğan, Mehtap (2010), “Tevfik Fikret’in Tarih-i Kadîm’ine Mehmed Fazlullah’ın Reddiyesi: Şihâbü’l-kudret fî Recmi’l-Fikret”. Turkish Studies, İnternational Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic 5/1, s. 974-1006.

Süer, F. Ramazan (2016) “Mehmed Fazlullah es-Sivâsî’nin el-İtidâl fi Muhabbeti’l-Âl Adlı Mesnevisi”, CÜ İlahiyat Fakültesi Dergisi, Sivas.

Yıldırım, Yusuf (2015), “Fazlullah Moral’ın Münâcât-ı Bedîa Adlı Eseri”, CÜ İlahiyat Fakültesi Dergisi, Sivas.

Yıldız, Âlim (2005), “Fazlullah Moral’ın İki Mesnevîsi: Taziye-nâme ve Vefât-ı Nebi”. Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 8, s. 25-42.

Yıldız, Alim (2017), Sivaslı Divan Şairleri, Sivas Belediyesi, Sivas.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DR. ÖĞR. ÜYESİ KENAN BOZKURT
Yayın Tarihi: 06.05.2019

Eser AdıYayın eviBasım yılıEser türü
Münâcât-ı Bedîaİkbâl-i Millet Matbaası / İstanbulH. 1327/ M.1909-1910Mesnevi
Şihâbü’l-kudret fî-Recmi’l-FikretMatbaa-i Nersu ve Serapyan / MerzifonH. 1328-1330/M. 1912Mesnevi
El-İtidâl fî Muhabbeti’l-âlEl-Bahai Matbaası / HalepH. 1330/ M.1911/1912Şiir
Miftâhu’l-Basîret,Yayınlanmamış / --Diğer
Rûhu’r-RûhYayınlanmamış / --Diğer
Mürşidü’l-MüsterşidînYayınlanmamış / --Diğer
Muhabbetü’l-Âli AbâYayınlanmamış / --Mesnevi
Atatürk SevgisiYayınlanmamış / --Diğer
Cumhuriyet NeşideleriYayınlanmamış / --Şiir
Ölüm FelsefesiYayınlanmamış / --Diğer
MiraciyeYayınlanmamış / --Mesnevi
MevlidYayınlanmamış / --Mesnevi

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1GÜLKAYA, Kaya Kızıltuğd. 1955 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2AZİZ TOPRAKd. 1873 - ö. 1946Doğum YeriGörüntüle
3MUSTAFA/ÇEVİK, Mustafa Çevikd. 1953 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4ENVER BEY, İstanbullud. 1876 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
5SÜLEYMAN SIRRI AYGÜNd. 1876 - ö. 12.04.1948Doğum YılıGörüntüle
6HAKKI, İbrahim Hakkıd. 1876 - ö. 1906Doğum YılıGörüntüle
7HÜSEYİN, Hüseyin Gürsoyd. 1902 - ö. 22.07.1942Ölüm YılıGörüntüle
8Emin Bülentd. 13 Mart 1886 - ö. 29 Kasım 1942Ölüm YılıGörüntüle
9Galiesgar Gafurov-Çığtayd. 16 Eylül 1867 - ö. 20 Ağustos 1942Ölüm YılıGörüntüle
10Hilal Karahand. 04 Ocak 1977 - ö. ?MeslekGörüntüle
11Cem İlerid. 1975 - ö. ?MeslekGörüntüle
12Keskinbora, Hıdır Kadircand. 6 Nisan 1959 - ö. ?MeslekGörüntüle
13Sünbüllük, Ahmed Esad Sezaid. 1874 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14Kaygılı, Osman Cemald. 4 Ekim 1890 - ö. 9 Ocak 1945Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15Tarlan, Ali Nihadd. 1898 - ö. 30 Eylül 1978Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16FAZLÎd. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17FAZLÎd. ? - ö. 1564Madde AdıGörüntüle
18FAZLI, Fazlı Türkmend. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle